Жеке тұлғаларға арналған Қазақстанның Салық кодексі
Жаңартылған Салық кодексі Қазақстанда жеке тұлғаларға салықтық жоспарлаудың икемді тетігін — аванстық шегерімдерді енгізеді. Оның мәні: шығыс жасамай тұрып, алдын ала үш мақсатқа ақша жұмсау ниетін мәлімдеуге болады:
- медициналық қызметтерді төлеу;
- білім алу;
- ипотекалық кредиттер бойынша пайыздарды өтеу.
Салық салынатын табысты азайтуға болатын ең жоғары сома 282 АЕК. Шегерім алу үшін тиісті өтінішпен салық агентіне (әдетте, жұмыс берушіге) жүгіну қажет.
Бұл жеңілдікті пайдаланған азамат салық органдарына есеп беруге міндетті. 2025 жыл үшін кірістер мен мүлік туралы 270.00 нысанды декларацияны 2026 жылғы 15 қыркүйектен кешіктірмей тапсыру керек. Декларацияға фактілік шығындарды растайтын барлық чектерді, шарттарды және өзге құжаттарды қоса беру қажет.
Көпбалалы отбасыларға арналған салық жеңілдіктері
Отбасы институтын нығайту және азаматтардың өмір сүру деңгейін арттыру мақсатында Қазақстанның Салық кодексі кәмелетке толмаған төрт және одан да көп баласы бар ата-аналарға (асырап алушыларға) арнайы преференция белгілейді. Шегерім құқығы 2025 жылғы 1 қаңтарға отбасы құрамында 18 жасқа толмаған тиісті саны бар балалар болған жағдайда туындайды.
Жылдық жиынтық шегерімнің сомасы белгіленген және 282 АЕК құрайды. Ата-аналар қолданудың өзіне ыңғайлы тәртібін таңдай алады:
- әр ата-ана ай сайын 11,75 АЕК мөлшерінде шегерім алады;
- толық сома бір ата-ананың пайдасына — 23,5 АЕК.
Жеңілдікті екі тәсілмен пайдалануға болады:
- ұсталатын салықты ай сайын азайту үшін салық агенті арқылы;
- жылдық салық декларациясын тапсыру барысында өз бетінше.
Әлеуметтік қорғалатын санаттарға арналған салықтық шегерімдер
I, II және III топтағы мүгедектігі бар адамдар, Ұлы Отан соғысына қатысушылар, жауынгерлік қимылдар ардагерлері және ерекше қажеттілігі бар балалардың ата-аналары күнтізбелік жылға 882 АЕК мөлшерінде қосымша шегерімге құқылы.
Зейнетақы төлемдерін ЖТС-тан босату
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап зейнетақы жинақтарына салық салу тәртібінде елеулі өзгерістер күшіне енеді. Барлық түрдегі зейнетақы төлемдері, сондай‑ақ біржолғы зейнетақы төлемдері (БЗТ) жеке табыс салығын (ЖТС) ұстаудан толық босатылады.
Маңызды: бұл салық жеңілдігі тек Қазақстан Республикасының салық резиденттеріне қолданылады.
Сондай‑ақ тұрғын үй жағдайын жақсарту және емделу үшін пайдаланылған, бірақ төлеуі зейнетке шығуға дейін кейінге қалдырылған БЗТ бойынша есептелген, алайда орындалмаған ЖТС міндеттемелері тоқтатылады.
Бұл шара бұрын төленген ЖТС сомаларын қайтаруды көздемейді.
Жылжымайтын мүлікті сату кезіндегі салықтан босату мерзімдері
Меншік құқығында екі жылдан аз болған жылжымайтын мүлікті сату ЖТС салудан босатылады.
Өтпелі ережелер: 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін сатып алынған, бірақ осы күннен кейін сатылған объектілер үшін бұрынғы иелену шегі — бір жылдан астам мерзім — сақталады.
Салық заңнамасына сәйкес мүлікті өткізуден табыс алған жеке тұлғалар оны декларациялап, салық төлеуге міндетті. Салық төлеуші бақылаушы органға мыналарды ұсынуы тиіс:
- есепті кезеңнен кейінгі жылдың 15 қыркүйегіне дейін 270.00 нысан бойынша белгіленген декларация;
- сол жылдың 25 қыркүйегінен кешіктірмей жеке табыс салығын (ЖТС) төлеу.
Бағалы қағаздарды сату табысына салынатын салық
Бағалы қағаздарды сатқанда салықты есептеу үшін алдымен әр мәміле бойынша пайда немесе залал айқындалады. Одан кейін нәтижелер жиынтықталады. Салық тек қорытынды таза пайдадан төленеді.
Маңызды: бағалы қағаздар сатып алу күніне қарай хронологиялық тәртіппен есептен шығарылады.
Сатып алу кезіндегі брокер комиссиясы жеке шегерілмейді, активтің өзіндік құнына қосылады. Бұл шығыс бөлігінің артуына және, соның салдарынан, салық салынатын табыстың азаюына әкеледі.
Көлік құралдарына салынатын салықтағы өзгерістер
Салық реформасы шеңберінде 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда көлік құралдарына салық салу тәртібіне мынадай өзгерістер енгізілді.
- Жеңіл автомобильдер бойынша салық есептегенде жасы бойынша төмендетуші коэффициенттер қолданылады:
– Пайдалану мерзімі 10–20 жыл — коэффициент 0,7;
– 20 жылдан астам — коэффициент 0,5.
Салық жыл қорытындысы бойынша есептелетіндіктен, бұл коэффициенттер 2026 жыл үшін есептеуге 2027 жылы жылдық декларация тапсырған кезде қолданылады.
- Қозғалтқыш көлемі 3000 см³-тан асатын жеңіл автомобильдерге қатысты, олар Қазақстанда өндірілген немесе елге 2013 жылғы 31 желтоқсаннан кейін әкелінген жағдайда қолданылған жоғары салық мөлшерлемелері жойылды.
- Шаруа және фермер қожалықтары шаруашылықтағы бір пикап үшін көлік салығын төлеуден босатылады.
- Салық салу мақсатында көлік құралының санаты тек тіркеу туралы куәліктегі деректер бойынша айқындалады (жүргізуші куәлігіндегі санат).
- Көлік салығы бойынша ағымдағы төлемдердің тоқсан сайынғы есебін ұсыну міндеті жойылады. 2026 жылдан бастап салық төлеушілер тек жылдық салық декларациясын тапсырып, оның нәтижесі бойынша бүкіл салық сомасын бір рет төлейді.
ҚҚС мөлшерлемесі өскен кездегі қолдау шаралары
2026 жылдан бастап Қазақстанның Салық кодексі ҚҚС-тың 16% мөлшерлемесін енгізеді. Сонымен бірге реформа негізгі салаларды және әлеуметтік осал санаттарды қолдауға бағытталған жеңілдіктер пакетін қамтиды. Бұл шаралар жүктемені жұмсартуға және экономикалық белсенділікті сақтауға арналған.
ҚҚС бойынша жеңілдіктер туралы толығырақ «Қазақстанның Салық кодексі: 2026 жылдан бастап ҚҚС» материалында.
Бизнеске қолдау
2026 жылы жаңа Қазақстанның Салық кодексі бизнеске арналған жеңілдіктер мен қолдау жүйесін айтарлықтай жаңартып, өзара әрекеттесудің сервистік моделіне басымдық береді.
Арнайы режимдер
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап шағын бизнес үшін оңайлатылған декларация мен бөлшек салық режимі бірыңғай режимге біріктіріледі. Салықтың базалық мөлшерлемесі — 4%, жергілікті органдар оны 50%-ға төмендете не арттыра алады.
Шағын және орта бизнес үшін шектер
2026 жылы оңайлатылған режиммен жұмыс істеуге арналған жылдық кіріс шегі 600 000 АЕК құрайды.
Тексерулерден босату
Шағын бизнес цифрлық жүйелер арқылы ашық жұмыс істеген жағдайда салықтық тексерулерден босатылады. Операциялардың ашықтығын қамтамасыз ету және бухгалтерлік, салықтық және кадрлық есепті оңай жүргізу үшін 1С шешімдерін пайдаланыңыз.
Әлеуметтік салықтық жеңілдіктер
2026 жылдан бастап құрамында кемінде 10 мүгедектігі бар адамы бар кәсіпорындар ҚҚС пен КТС төлеуден толық босатылады.
Мемлекеттік қолдау бағдарламалары
«Іскер аймақ» — 2026 жылдың қаңтарында іске қосылған шағын бизнесті қолдау бағдарламасы. Ол кредиттер бойынша пайыздық мөлшерлемелерді субсидиялауды және, әсіресе ауылдық жерлер мен шағын қалалардағы өндірістерге дайын инфрақұрылым беруді қамтиды.
«Инвестицияларға тапсырыс» — басым жобалар пулын қалыптастыру бағдарламасы. Мемлекет «Бәйтерек» холдингі арқылы нақты сектор мен АӨК жобаларына қаржыландыру және қолдау көрсетеді.
Салалық преференциялар
IT-сектор (Astana Hub) үшін КТС бойынша 100% жеңілдік сақталады, алайда талаптар күшейеді: компания кірісінің кемінде 90%-ы басым IT-қызметтерінен түсуі тиіс.
Ауыл шаруашылығы:
- негізгі жеңілдіктер сақталады — бірқатар позициялар бойынша салықтар 70% төмендетіледі;
- мал шаруашылығы саласындағы жобаларға 5–6% мөлшерлемемен жеңілдетілген кредиттер енгізілді;
- арнайы режимдегі фермерлер бейінді объектілер бойынша жер, көлік және мүлік салықтарынан босатылады.
2026 жылдан бастап инвестициялық салықтық жеңілдіктер
Жаңа Қазақстанның Салық кодексі мемлекеттік қолдаудың жаңартылған моделіне көшу арқылы инвестициялық ахуалды айқындайды.
Инвестициялық келісімдердің жаңа түрлері
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда бұрынғы басым жобалар тетіктері алынып тасталып, үш негізгі келісім түрі енгізілді:
- Инвестициялар туралы келісім — ірі стратегиялық жобаларға арналған, заңнама тұрақтылығын 25 жылға дейін кепілдейді;
- Инвестициялық міндеттемелер туралы келісім — салықтық преференциялар есебінен инвесторға қарсы талаптарды (міндеттемелерді) көздейді;
- Жеңілдетілген инвестициялық келісімшарт — басым салалардағы орта бизнеске жеңілдіктерді жедел алуға бағытталған.
Негізгі салықтық жеңілдіктер мен өзгерістер
Стандартты мөлшерлеме 20% болып қалады, ал басым жобалар үшін КТС-тан 100% босату көзделген.
Маңызды: банктер мен ойын бизнесі үшін мөлшерлеме 25%-ға өсті, ал әлеуметтік секторға (мектептер, ауруханалар) 2026 жылы 5% төмендетілген мөлшерлеме қолданылады.
ҚҚС
Инвестициялық келісімдер шеңберінде шикізат пен материалдарды импорттауға ҚҚС-тан босату сақталады.
Мүлік және жер салықтары
Басым келісімдер аясындағы инвесторлар үшін мөлшерлеме 0% (8–10 жылға дейінгі мерзімге).
Дивидендтер
Резидент еместер үшін екі сатылы шкала енгізілді: 230 000 АЕК-ке дейін — 5%, асып кеткен бөлігіне — 15%.
«Инвестицияларға тапсырыс» бағдарламасы
2026 жылы Қазақстанда «Инвестицияларға тапсырыс» атты ірі бағдарлама 4,9 трлн теңге көлемінде іске қосылды. Бұл — экономикаға қажет нақты жобаларды мемлекет өзі бастамалайтын жаңа мемлекеттік жоспарлау тетігі.
Бағдарламаның стратегиялық мақсаты — сыни импортты алмастыру және жоғары қосылған құны бар өндірістер құру арқылы экономиканы терең трансформациялау.
Елдің бас инвестициялық холдингі мәртебесін «Бәйтерек» холдингі иеленеді. Оған жобаларды тәуелсіз сараптамадан өткізу және оларды даму институттары мен банк секторы арқылы қаржыландыруды ұйымдастыру функциялары жүктеледі.
Бағдарлама үш бағытқа шоғырланған:
- Агроөнеркәсіптік кешен (АӨК) — 4,3 трлн теңгеге 202 жобадан тұратын ең ірі портфель. Басымдық: астықты, етті, сүтті терең өңдеу, балалар тағамын өндіру және жылыжай шаруашылықтарын дамыту.
- Кең тұтыну тауарларын өндіру — 26 аса импортқа тәуелді тауар тобы (аяқ киімнен тұрмыстық техникаға дейін). Пулда 600 млрд теңгеге 67 жоба бар, 10 000 жұмыс орнын құру әлеуетімен.
- Жүйеқұраушы жобалар («Бәйтерек» портфелі) — іргелі салаларға инвестициялар: химия және мұнай-химия (42%), көлік және логистика (19,6%), энергетика (12,1%).
Арнайы режимдер
АЭА (Арнайы экономикалық аймақтар) — басым қызмет түрлері тізбесіне сай келген жағдайда негізгі салықтардан (КТС, жер, мүлік) босату сақталады.
АХҚО (Астана) — 2026 жылдан бастап инвестициялық қорлардың салық салу тәртібі өзгереді; Substance (нақты қатысу) талаптарына сай қатысушылар үшін ЖТС және КТС бойынша жеңілдіктер сақталады.
Қазақстандағы салық жеңілдіктері: қорытынды
- Қабылданған Қазақстанның Салық кодексі теңгерімді тәсілге негізделген: бір мезгілде кәсіпкерлік бастаманы ынталандырады және азаматтарға әлеуметтік қолдауды кеңейтеді.
- Отбасылар мен әлеуметтік осал санаттарды қолдау үшін балаларға, білім алуға және медициналық қызметтерді төлеуге арналған әлеуметтік шегерімдер сақталады.
- Әлеуметтік бағыттылығы жоқ шегерімдер алынып тасталды. Мемлекет шегерімдерді беру мүмкіндігін қатаңырақ бақылайды.
- Дивидендтер бойынша жаңа қағидалар ірі пакет иелерінің пайдасын азайтады, бірақ ұсақ инвесторларға қолдауды сақтайды.
- Жаңғырту мен цифрландыруға қаржы құятын компаниялар үшін инвестициялық шегерімдер қалады. Ірі бизнес ұзақмерзімді инвестициялар кезінде пайда көреді, бірақ «көлеңкелі сызбаларсыз».
- Жеңілдіктер мен шегерімдер жүйесі анағұрлым ашық әрі нысаналы болады. Мемлекет тек әлеуметтік және инвестициялық ынталандыруларды қалдырады.
