Қазақстандағы ЖШС Салық кодексінде көзделген шарттар орындалса, салық есептілігін ұсынуды қайта тоқтата тұра алады. Бұл рәсім заңды тұлғаның қызметін тоқтату дегенді білдірмейді: компания тіркелген күйінде қалады, бірақ белгілі бір кезеңде есептілікті белгіленген тәртіппен ұсынбау құқығына ие болады.
2026 жылы бұл тәртіпті 2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII жаңа ҚР Салық кодексінің 117-бабы реттейді. Ол салық төлеушіге есептілікті ұсынуды тоқтата тұруға және белгіленген мерзім аяқталмай тұрып оны қайта бастауға мүмкіндік береді.
ЖШС салық есептілігін қайта тоқтата тұруға бола ма
Иә, қайта тоқтата тұруға болады. Қолданыстағы 117-бапта ЖШС бұрын есептілікті қайта бастағаннан кейін де өтінімді қайта беруге тыйым салынбаған.
Бұл ретте жаңа тоқтата тұруды әрекет ететін кезеңді ұзартудан ажырату маңызды. Егер қолданыстағы тоқтата тұру мерзімі әлі бітпесе, салық төлеуші оны ұзартуға өтініш бере алады. Ал компания есептілікті қайта ұсынуды бастап кеткен болса, 117-баптың талаптары сақталғанда жаңа тоқтата тұру рәсімделеді.
Демек, ЖШС бұл мүмкіндікті бұрын пайдаланған фактісінің өзі бас тартуға дербес негіз болмайды.
Қандай талаптарды сақтау қажет
ЖШС салық есептілігін қайта тоқтата тұру үшін 117-бапта көзделген бас тарту негіздері болмауы тиіс.
Атап айтқанда, өтініш берген сәтте:
- салықтық берешек болмауы керек;
- әлеуметтік төлемдер бойынша берешек болмауы керек;
- ЖШС белсенді емес салық төлеушілер тізіліміне енгізілмеуі тиіс;
- салық органының орындалмаған хабарламалары болмауы тиіс.
Яғни өтініш бермес бұрын тек салық берешегін тексеру жеткіліксіз. Компанияда бас тартуға әкелуі мүмкін өзге мән‑жайлардың да жоқтығына көз жеткізу керек.
Есептілікті қанша мерзімге тоқтата тұруға болады
Жаңа Салық кодексінің 117-бабы бойынша тоқтата тұрудың жалпы мерзімі талап қоюдың ескіру мерзімінен аспауы тиіс.
Салық кодексінің 65-бабы бойынша ескіру мерзімі:
- үш жыл — кодексте арнайы санаттарға жатпайтын салық төлеушілер үшін;
- бес жыл — ірі кәсіпкерлік субъектілеріне, жер қойнауын пайдаланушыларға және 65-бапта көрсетілген өзге санаттарға.
Тоқтата тұрған кезде есептілікпен не болады
Тоқтата тұру салық есептілігін ұсынуға қатысты, ЖШС-тің өзі таратылмайды. Тоқтата тұру және қайта бастау туралы мәліметтер уәкілетті органның интернет-ресурсында жарияланады. Сол жарияланым тоқтата тұру кезеңіне есептілікті ұсынбауға негіз болады.
Дегенмен маңызды ерекшелік бар: салық салу объектілері болса, олар бойынша салық есептілігін ұсыну тоқтамайды. Сондықтан өтініш бергеннен кейін компанияның барлық салық міндеттемелерінен толық босатылады деп ойлауға болмайды.
Қандай салықтар мен есептілікті жалғастыру керек
2026 жылы 117-бапта салық салу объектілері болған жағдайда тиісті салық есептілігін ұсыну тоқтатылмайтыны тура белгіленген.
Атап айтқанда, ЖШС-де мына салықтарға қатысты объектілер қалған болса, оны ескеру керек:
- мүлік салығы;
- көлік құралдары салығы;
- жер салығы;
- салық салу объектілері сақталатын өзге салықтар мен төлемдер.
Сондықтан тоқтата тұру алдында компанияда мүлік, көлік, жер учаскелері немесе өзге де салық салу объектілері бар-жоғын тексеріңіз. Есептілікті тоқтата тұру барлық салықтарды төлеуден автоматты түрде босатпайды.
ҚҚС бойынша не өзгереді
ҚҚС төлеушілер үшін бөлек ереже қолданылады: тоқтата тұрған күннен есептілікті қайта бастаған күнге дейін электрондық шот-фактураларды (ЭСФ) жазып беру тоқтатылады.
Сондықтан ҚҚС төлеуші компаниялар бұл салдарды өтініш бермей тұрып ескеруге тиіс. Егер ЖШС ЭСФ рәсімдеуді қажет ететін операцияларды жалғастырмақ болса, тоқтата тұру фактілік қызметпен үйлеспеуі мүмкін.
Салық органы қашан бас тартады
Салық кодексінің 117-бабы салық есептілігін тоқтата тұрудан бас тартудың үш негізін белгілейді:
- салық төлеушінің салықтық берешегі немесе әлеуметтік төлемдер бойынша берешегі бар;
- салық төлеуші белсенді емес салық төлеушілер тізіліміне енгізілген;
- салық органының орындаусыз қалған хабарламалары бар.
Сондықтан өтініш берер алдында бюджетпен және әлеуметтік төлемдермен есеп айырысуды, сондай-ақ МКК ақпараттық жүйелеріндегі хабарламалардың бар-жоғын алдын ала тексеріп шығыңыз.
Тоқтата тұруға өтінімді қалай беру керек
2026 жылы салық есептілігін ұсынуды тоқтата тұру туралы өтінімді электронды түрде Салық төлеушінің кабинеті арқылы беруге болады. Бұл — есептілікті тоқтата тұру және қайта бастау бойынша мемлекеттік қызмет шеңберінде көзделген мүмкіндік.
Салық төлеушінің кабинетінде мына бөлімді ашыңыз: Салықтық өтінімдер → Салық есептілігін ұсынуды тоқтата тұру.
МКК салық есептілігін тоқтата тұру мен қайта бастауға арналған салықтық өтінімнің Салық төлеушінің кабинетінде қолжетімді екенін көрсетеді. Электронды түрде беру үшін ЭЦҚ қажет.
Қандай құжаттар қажет
Салық есептілігін тоқтата тұру және қайта бастау туралы салықтық өтінім нысаны 2025 жылғы 12 қарашадағы № 695 ҚР Қаржы министрінің бұйрығымен бекітілген және 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданылады.
Тоқтата тұруды рәсімдеу кезінде, егер мұндай есептілік ұсынылуы тиіс болса, тоқтата тұрған күнге дейінгі кезең бойынша салық есептілігіне қойылатын талаптарды да ескеру қажет.
Өтінімді қарау мерзімі
Мемлекеттік қызмет бойынша нәтиже беру мерзімі — өтініш тіркелген күннен кейінгі келесі жұмыс күні ішінде. Нәтижесінде салық төлеуші тоқтата тұру туралы мәліметтерді не дәйектелген бас тартуды алады.
Қабылданған шешім туралы мәліметтер уәкілетті органның интернет-ресурсында шешім қабылданған күнінен кешікпей жарияланады. Дәл осы жарияланым тоқтата тұру кезеңінде есептілікті ұсынбауға негіз болады.
ЖШС есептілігін қалай тоқтата тұрамыз — қадамдап
1 — ші қадам. Берешекті тексеріңіз
Өтінім бермей тұрып ЖШС-де мыналар жоқ екеніне көз жеткізіңіз:
- салықтық берешек;
- әлеуметтік төлемдер бойынша берешек;
- салық органының орындалмаған хабарламалары.
Сондай-ақ компанияның белсенді емес салық төлеушілер тізіліміне енгізілмегенін тексеріңіз.
2 — ші қадам. Салық салу объектілерін тексеріңіз
Компанияда тоқтата тұрған кезеңде де есептілік ұсынылатын мүлік, көлік, жер учаскелері немесе өзге салық салу объектілері бар-жоғын анықтаңыз. Бұл ресми қызметі жоқ, бірақ салық салынатын объектілері бар ЖШС үшін ерекше маңызды.
3 — ші қадам. Өтінім беріңіз
Салық төлеушінің кабинетіне кіріп, салық есептілігін ұсынуды тоқтата тұру қызметін таңдаңыз. Өтінімді толтырыңыз, тоқтата тұру мерзімін көрсетіп, құжатты ЭЦҚ арқылы қолтаңба қойыңыз.
4 — ші қадам. Шешімді күтіңіз
Салық органы өтінімді белгіленген мерзімде қарайды. Бас тарту негіздері болмаса, тоқтата тұру туралы мәліметтер уәкілетті органның интернет-ресурсында жарияланады.
5 — ші қадам. Тоқтата тұрған кезеңдегі шектеулерді ескеріңіз
Тоқтата тұрудан кейін ЖШС салық әкімшілендіруінен толық босатылды деп қарауға болмайды. Компания қызметті қайта бастаса, есептілікті ұсынуды да қайта бастау қажет. ҚҚС төлеушілер үшін есептілікті қайта бастағанға дейін ЭСФ жазып беру мүмкіндігі тоқтатылады.
Мерзімінен бұрын есептілікті қайта бастауға бола ма
Иә, Салық кодексі белгіленген мерзімге жетпей есептілікті қайта бастауға мүмкіндік береді.
Одан бөлек, фактілік қызмет қайта басталса, компания есептілікті ұсынуды да міндетті түрде қайта бастайды. Сондай-ақ салық немесе әлеуметтік міндеттемелер туындайтын қызмет анықталса, салық органы есептіліктің қайта басталғанын тануы мүмкін.
Сондықтан тоқтата тұруды есептіліксіз толыққанды шаруашылық қызметті жалғастыру құралы ретінде қолдануға болмайды.
Тоқтата тұруды ұзартуға бола ма
Иә, тоқтата тұруды ұзартуға болады, бірақ жалпы мерзім тиісті салық төлеуші үшін белгіленген талап қоюдың ескіру мерзімінен аспауы тиіс.
Мысалы, ЖШС бастапқыда есептілікті бір жылға тоқтатса, мерзім біткен соң міндетті түрде қызметті жандандыру қажет деген сөз емес. Негіздер болса, рұқсат етілген жалпы мерзім шегінде ұзартуға болады.
Қайта тоқтата тұру алдында ЖШС нені ескеруі керек
Қайта өтінім берер алдында мына жайттарды тексеріңіз:
- компания салық немесе әлеуметтік міндеттемелер туындататын қызметті шын мәнінде жүргізбейді;
- салықтық берешек жоқ;
- әлеуметтік төлемдер бойынша берешек жоқ;
- МКК-ның орындалмаған хабарламалары жоқ;
- ЖШС белсенді емес салық төлеушілер тізілімінде емес;
- тоқтата тұру мерзімі айқындалған;
- мүлік, көлік, жер учаскелері және өзге салық салу объектілерінің бар-жоғы тексерілген;
- ЖШС ҚҚС төлеуші болса, тоқтата тұрған кезеңде ЭСФ жазып берудің тоқтайтыны ескерілген;
- қызмет қайта басталғаннан кейін компания есептілікті қайта ұсынуға дайын.
Қорытынды
2026 жылы ЖШС салық есептілігін ұсынуды қайта тоқтата тұра алады. Бұған дейін тоқтата тұрған фактісінің өзі жаңа рәсімді шектеуге негіз болмайды.
Бұл ретте тәртіпті енді ҚР Салық кодексінің 117-бабы реттейді, бұрынғыдай 213-бап емес. Тоқтата тұрудың жалпы мерзімі ескіру мерзімінен аспауы тиіс: көпшілік салық төлеушілер үшін — үш жыл, жекелеген санаттар үшін — бес жыл.
Өтінім берер алдында салық және әлеуметтік берешектің, орындалмаған хабарламалардың жоқтығын және белсенді емес салық төлеушілер тізіліміне кірмегенін тексеріңіз. Сондай-ақ салық салу объектілерін ескеріңіз: олар болған жағдайда есептілік тапсырылады. ҚҚС төлеушілер үшін тоқтата тұрған кезеңде электрондық шот-фактураларды жазып беру тоқтатылады.
Өтінімді Салық төлеушінің кабинеті арқылы электронды беруге болады. Талаптар сақталса, тоқтата тұру туралы мәліметтер уәкілетті органда жарияланады, содан кейін компания белгіленген кезеңде есептілікті ұсынбауға негіз алады.
