Инфантильділік — қазіргі бизнестегі мәселе
Командалық жұмыс пен дербестік бағаланатын ортада қызметкерлердің инфантильділігі ұжымның тиімділігіне елеулі әсер етуі мүмкін. Мұндай қызметкерлер тапсырмаларды әрдайым орындай бермейтінімен қатар, жанжал тудырып, моральдық ахуалды төмендетеді және команданы басқаруды күрделендіреді.
Алғашқы индикаторлардың бірі — сөйлеудегі қалыпты тіркестер. Қызметкер аузынан шығатын кейбір сөздер жетілмегендік пен жауапкершіліктің жеткіліксіздігін меңзеуі мүмкін. HR мен басшылық үшін дабыл болуы тиіс 4 мысалды дайындадық.
1. «Бұл менің міндетім емес!»
Бұл тіркестің астарында мыналар жатуы мүмкін:
- Жауапкершіліктен қашу. Қызметкер өз тікелей міндетіне кірмейтін тапсырмалармен айналысқысы келмейді.
- Өз рөлін тым тар қабылдау. Жалпы нәтижеге өзінің орны қаншалықты маңызды екенін ұқпайды.
- Командада жұмыс істей алмау. Ұжым үшін маңызды болса да, ортақ іске қосылуға әзір емес.
- Жалқаулық немесе күш салудан қашу. Қызметкер артық тырысқысы келмейді.
- Компаниядан алшақ болу. Өзін ортақ жүйенің бір бөлігі ретінде сезінбейді.
Қалай әрекет ету керек
- Мотивін нақтылаңыз. Әңгімелесіп, бас тартудың себебін анықтаңыз.
- Тапсырманың құндылығын түсіндіріңіз. Оны команданың нәтижелерімен байланыстырыңыз.
- Қолдау көрсетіңіз. Себебі сенімсіздік болса, көмек не оқыту ұсыныңыз.
- Міндеттерді айқындаңыз. Қызметкер нені атқаратынын анық шекаралаңыз.
- Командалық мәдениетті атап өтіңіз. Ынтымақтастықтың маңызын еске салыңыз.
- Қажет болса, шара қолданыңыз. Мінез-құлық жүйелі қайталанса — тәртіптік әрекеттерге көшіңіз.
2. «Мұны осылай істеу керек екенін ешкім айтпады!»
Бұл реплика көбіне мына жайттарды аңғартады:
- Жауапкершілікті өзінен алып тастау. Қателікті нұсқаулықтың болмауымен түсіндіруге тырысу.
- Пассивтік. Бастама көтеруге құлқының болмауы.
- Қателіктен қорқу. Тәуекел еткеннен гөрі әрекетсіздікті таңдауы.
- Әлсіз коммуникация. Ақпарат болған, бірақ қызметкер оны меңгермеген болуы мүмкін.
- Мотивацияның төмендігі. Үрдіске жеткілікті тартылмауы.
Мұндай қызметкерлерге тұрақты бақылау қажет болады, бұл басшылықтың ресурстарын алады.
Қалай жауап беру керек
- Дереу кінәламаңыз. Олқылық қай жерде туғанын түсінуге тырысыңыз.
- Түсінбеушілікті анықтаңыз. Мәселенің түпкі себебін табу үшін сұрақ қойыңыз.
- Нақты нұсқаулық беріңіз. Қызметкер бәрін түсінгеніне көз жеткізіңіз.
- Инициативтілікті дамытыңыз. Дербестік — Сіздің күтілімдеріңіздің бір бөлігі екенін атап өтіңіз.
- Кері байланысты тұрақты сұраңыз. Жетістіктер мен дамыту қажет тұстарды атап өтіңіз.
3. «Бұған мен емес, олар кінәлі!»
Инфантильді қатынасты айқындайтын ең көрсеткіш тіркестердің бірі:
- Жауапкершіліктен жалтару. Салдардан қашуға тырысу.
- Кінәні аудару. Жағдайға сыртқы кінәлілерді іздеу.
- Өзін-өзі талдай алмау. Өзіндік рефлексия дағдыларының болмауы.
- Токсикалық мінез-құлық. Мұндай тіркес токсикалық жүріс-тұрыстың индикаторы болуы мүмкін.
Инфантильділік команданың ішкі сенімін бұзады, ал өзін-өзі сынға алу дағдысының болмауы жеке және кәсіби өсуді тежейді.
Не істеу керек
- Бейтарап болыңыз. Асығыс қорытынды жасамай, жағдайды талдаңыз.
- Мәселені анықтап алыңыз. Барлық тараптың пікірін жинаңыз.
- Жеке жауапкершілікке назар аударыңыз. Өз қателігін мойындаудың маңызын түсіндіріңіз.
- Талдауға үйретіңіз. Болып жатқанды объективті бағалауға жәрдемдесіңіз.
- Шешім іздеңіз. Айыптамай, өз көзқарасыңызды конструктивті түсіндіріңіз.
4. «Маған тиіс…»
Бұл сөз тіркесі мынаны білдіруі мүмкін:
- Шынайы емес күтілімдер. Бонустар мен артықшылықтар әуелден тиесілі деп сену.
- Өз еңбегін артық бағалау. Өз үлесі шын мәнінен әлдеқайда жоғары деп ойлау.
- Тұтынушылық ойлау. Құндылықтан гөрі пайдаға бағытталу.
- Жұмыс шарттарына көңілі толмау. Жұмыс процесін теріс қабылдау.
- Бизнесті түсінбеу. Өз еңбегі мен компания жетістігінің байланысын көрмеу.
- Манипуляция. Бұл тіркесті қысым құралы ретінде қолдану.
Қалай жауап қату керек
- Тыңдаңыз. Қызметкерге өз пікірін айтуға мүмкіндік беріңіз.
- Мотивациясын түсініңіз. Қызметкердің неге дәл осындай күтілімде екенін нақтылаңыз.
- Объективті бағалаңыз. Нәтижені KPI-мен салыстырып, талдаңыз.
- Шарттарды түсіндіріңіз. Сыйақы жүйесінің қалай құрылғанын еске салып, белгілі бір бонустарды алу үшін не істеу керегін айтып беріңіз.
Офистегі инфантильді мінез-құлықтың алдын қалай алу керек
- Жалдау кезінде қызметкерлерді тексеріңіз. Сұхбатта олардың пісіп-жетілгенін, жауапкершілігін, дербестігін бағалаңыз. Психологиялық тесттер көмектеседі.
- Тапсырмаларды қою айқындығын бағалаңыз. Мақсаттар мен нәтижелерді бақылау үшін есеп жүйелерін пайдаланыңыз.
- Қолдайтын орта қалыптастырыңыз. Ашық коммуникация мен бастамашылдық мәдениетін дамытыңыз.
- Тұрақты кері байланыс беріңіз. Жетістіктерді де, жетілдіруді қажет ететін тұстарды да атап өтіңіз.
Қорытынды
Ұжымдағы инфантильді мінез-құлық — ұсақ-түйек емес, жұмысты сауатты жүргізуді талап ететін күрделі шақ. Дабыл сигналдарын дер кезінде тану және HR мен басшылардың орынды әрекеттері ересек, тиімді әрі дені сау жұмыс ортасын қалыптастыруға көмектеседі.
