Қазақстандағы мобильді аударымдар: салық органдары қашан ақпараттық, ал қашан ресми хабарлама жібереді

Қазақстанда қандай мобильді аударымдар мемлекеттік кірістердің назарына түседі, ақпараттық хабарлама мен ресми хабарламаның айырмасы неде және ресми хабарлама келсе, қалай әрекет ету керегі туралы түсіндіреміз.
Мобильные переводы в Казахстане

Жарияланған күні: 15 қараша 2026

Қазақстанда жеке банктік карталарға жасалатын мобильді аударымдар тауарлар не қызметтер үшін төлемге ұқсаса, сипаты мен көлемі бойынша мемлекеттік кірістер органдарының назарын аударуы мүмкін. Дегенмен банктен ақпарат түсуі азаматқа салық есептеледі немесе ол бұзушы деп танылады дегенді білдірмейді.

Қазақстанда мұндай операцияларды бақылаудың екі кезеңді тетігі көзделген. Алдымен мемлекеттік кірістер органдары кіріс алудың белгілері туралы ақпараттық хабарлама жібереді. Егер әрі қарай тексеруге негіздер пайда болып, алшақтықтар анықталса, салық төлеуші камералдық бақылау қорытындысы бойынша ресми хабарламаны алады.

Қандай мобильді аударымдар бойынша банк салық органдарына мәлімет береді

Екінші деңгейлі банктер операциялар белгіленген критерийлерге сай келсе, жеке тұлғалардың жеке шоттарына түскен қаражат туралы мәліметті мемлекеттік кірістер органдарына береді.

Мәлімет беру үшін екі шарт бір мезгілде орындалуы тиіс:

  1. Жіберушілер саны. Қатарынан үш күнтізбелік айдың әрқайсысында 100 және одан көп әртүрлі жеке тұлғадан ақша түсуі.
  2. Аударымдардың жалпы сомасы. Сол кезеңде түсім көлемі ең төменгі жалақының (ЕТЖ) 12 еселенген мөлшерінен асуы.

Екі критерий де сақталса, аударымдар туралы ақпарат салық органдарына беріледі.

Бұл бақылау жеке тұлғаларға, олардың жеке кәсіпкер мәртебесінің бар-жоғына қарамастан, қолданылады. Яғни ЖК тіркеудің өзі, егер тауарлар не қызметтер үшін төлемдер жеке картаға түссе, салық органдарының назарынан босатпайды.

Маңыздысы: мобильді аударымдардың өзі салық салынатын объект емес. Негізгісі — олардың экономикалық табиғаты. Туыстар, достар мен таныстар арасындағы аударымдар тек ақша банктік шотқа түсті деген себеппен кәсіпкерлік табысқа айналмайды.

Қазақстанда салық органдары мобильді аударымдарды қалай тексереді: бақылаудың екі кезеңі

Банктік мәліметтер түскеннен кейін мемлекеттік кірістер органдары екі кезеңді тетікті қолданады. Әуелі ықтимал кіріс алу белгілері туралы адамға хабар беріледі, содан соң негіздер болған жағдайда оның салық есептілігі тексеріледі.

1 — ші кезең. Кіріс алу белгілері туралы ақпараттық хабарлама

Алдымен салық органы жеке тұлғаға ақпараттық хабарлама жібереді. Оның мақсаты — мобильді аударымдар туралы деректер бойынша ықтимал кіріс алу белгілері анықталғанын хабарлау. Ақпараттандыру тәртібі Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 93-бабында көзделген.

Ақпараттық хабарламаның анықтамалық сипаты бар:

  • салық төлеуді талап ететін ресми талап емес;
  • салық төлеушіні бұзушы деп танығанын білдірмейді;
  • салықтардың автоматты түрде есептелгенін білдірмейді;
  • міндетті жауапты талап етпейді.

Мұндай хабарды алған соң адам түсімнің сипатын бағалап, қажет болса, өз қызметін заңнама талаптарына сәйкестендіре алады.

Мысалы, азамат тауар не қызмет үшін төлемді жеке картасына тұрақты қабылдап жүрсе, кәсіпкерлік қызметі дұрыс рәсімделгенін және төлем қабылдау қағидалары сақталып жатқанын тексеріп алғаны жөн.

2 — ші кезең. Камералдық бақылау және ресми хабарлама

Келесі кезең — камералдық бақылау. Ол заңнамада көзделген негіздер болғанда жүргізіледі. Бақылау барысында салық органдары бар мәліметтерді салық есептілігімен салыстырып, алшақтықтардың бар-жоғын тексереді.

Егер бұзушылықтар немесе сәйкессіздіктер расталса, салық төлеушіге камералдық бақылау қорытындысы бойынша ресми хабарлама жіберіледі. Оны рәсімдеу тәртібі ҚР Салық кодексінің 137-бабында реттелген.

Ақпараттық хабарламадан айырмашылығы, бұл құжат әрекет етуді талап етеді. Хабарламаны орындауға оны тапсырған күннен кейінгі күннен бастап 30 жұмыс күні беріледі.

Сөйтіп, салық органынан алғашқы хабарлама алу мен ресми хабарлама алу — екі түрлі жағдай. Біріншісінде адамға ықтимал кіріс белгілері жайлы хабарланады, екіншісінде — анықталған алшақтықтарды жою немесе түсіндірме ұсыну талап етіледі.

Салық органы хабарлама жіберсе не істеу керек

Ресми хабарлама алғаннан кейін оның мазмұнын мұқият зерделеп, салық органының қорытындыларымен келісетініңізді айқындаңыз. Екі әрекет нұсқасы бар.

1. Егер анықталған бұзушылықтармен келіссеңіз

Алшақтықтарды жойып, салық органының талаптарын орындау қажет. Қызмет фактіде тиісті тіркеусіз жүргізілсе, қажетті мәртебені рәсімдеп, көзделген есептілікті тапсыру керек.

2. Егер бақылау нәтижелерімен келіспесеңіз

Салық төлеушінің ұстанымын растайтын құжаттарды қоса тіркеп, жазбаша түсіндірмелер жолдауға болады. Мысалы, картаға түскен түсім тауар сату немесе қызмет көрсетуге байланысты емес болса, аударымдардың сипатын түсіндіріп, тиісті құжаттармен дәлелдеуге болады.

Жауап электрондық түрде жеке кабинет арқылы электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) пайдаланып жіберіледі. Ол үшін мемлекеттік кірістер басқармасына жеке барудың қажеті жоқ.

Егер салық төлеуші түсіндірме ұсынбаса немесе салық органы оларды жеткіліксіз деп тапса, салықтық тексеру тағайындалуы мүмкін. Ең бастысы — мерзімді өткізіп алмаңыз. Хабарламаны орындауға 30 жұмыс күні беріледі.

Бұзушылықтар үшін қандай айыппұлдар көзделген

Жеке картаға аударым алу мен заң талаптарын бұза отырып кәсіпкерлік қызмет жүргізуді ажырата білу қажет. Мобильді аударымдардың өзіне салық салынбайды. Салық міндеттемелері тауарларды өткізу, жұмыстарды орындау немесе қызметтер көрсету арқылы алынған кірістерге қатысты туындайды. Бұл ретте жекелеген бұзушылықтар үшін әкімшілік жауапкершілік қарастырылған.

Бұзушылық Жауапкершілік
Тіркеусіз кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру 15 АЕК айыппұл
Жыл ішінде қайталап бұзу 30 АЕК айыппұл
БКМ қолданбау Ескерту, қайталап бұзса — 15 АЕК-ке дейін айыппұл

Бұдан бөлек, жеке кәсіпкерлер қолма-қол емес төлемдерді қабылдау үшін арнайы ағымдағы шотты пайдалануы тиіс. Тауарлар мен қызметтер бойынша есеп айырысуларды заңнамада көзделген ерекшеліктерден басқа жағдайда бақылау-кассалық машинаны (БКМ) қолдана отырып жүргізу қажет.

Сондықтан клиенттерден төлемді жеке картаға жүйелі түрде қабылдау ақша қаражатының шығу тегі бойынша салық органдары тарапынан сұрақтар туындатумен қатар, бизнес жүргізу және сатып алушылармен есеп айырысу қағидаларын бұзғаны үшін жауапкершілікке әкелуі мүмкін.

Кәсіпкерлер мобильді аударымдармен байланысты мәселелерден қалай сақтана алады

Егер Сіз тауарларды тұрақты түрде сатсаңыз, қызмет көрсетсеңіз немесе клиенттерден төлем қабылдасаңыз, қызметті дұрыс рәсімдеуді алдын ала ойластырған жөн.

Ұсынамыз:

  1. Қызметіңіз бизнес жүргізуді болжайтын болса, ЖК тіркеңіз.
  2. Кәсіпкерлік операцияларға арналған арнайы ағымдағы шот ашыңыз.
  3. Сатып алушылардан төлем қабылдау үшін жеке банктік картаны пайдаланбаңыз.
  4. Заңнамада көзделген жағдайларда есеп айырысқанда БКМ қолданыңыз.
  5. Бухгалтерлік, салықтық және кадрлық есепке арналған арнайы бағдарламаларды пайдаланыңыз.
  6. Салық органдарынан келетін хабарламаларды елемей қоймаңыз және ресми хабарламаларға дер кезінде жауап беріңіз.

Қорытынды

Қазақстандағы мобильді аударымдарды бақылау әрбір жеке картаға түскен аударым автоматты түрде салық салу объектісіне айналады дегенді білдірмейді. Салық органдары кәсіпкерлік кіріске нұсқауы мүмкін белгілердің жиынтығына назар аударады.

Бұл ретте ақпараттық хабарлама мен камералдық бақылау қорытындысы бойынша ресми хабарламаны ажырата білген маңызды. Біріншісі жауапты талап етпейді және өзі бұзушылықты растамайды. Екіншісін 30 жұмыс күні ішінде орындау қажет.

Тауарлар мен қызметтер үшін төлем қабылдайтын кәсіпкерлерге жеке және бизнес есеп айырысуларды алдын ала бөлу, қызметті рәсімдеу және банктік шоттар мен БКМ қолдану талаптарын сақтау дұрыс болады.

0 0 дауыс
Рейтинг
0 пікірлер
Алғашқылары Сортировка
Жаңалары Танымалдар
Мәтін аралық кері байланыс
Барлық пікірлерді қарау
Написать в WhatsApp