Қазақстандағы маркетплейстерде сатуды бастау: қадамдық нұсқаулық

Қазақстандағы негізгі маркетплейстер

Төмендегі кестеде назар аударарлық ең танымал платформалар келтірілген.

Платформа	Санаттар	Сатушыға арналған ерекшеліктер
Kaspi.kz	Үйге арналған тауарлар, жөндеу, спорт, электроника, киім және т.б.	Пайдаланушылар базасы өте кең, банк экожүйесі мен маркетплейс мүмкіндіктері біріктірілген
Wildberries.kz	Бренд киім, аяқ киім, аксессуарлар	ТМД-дағы ірі ойыншының Қазақстанға арналған нұсқасы; сатушылар үшін комиссия 5–10%; акцияларға қатысу міндетті
Jmart.kz	Электроника, тұрмыстық техника, жиһаз, үй жануарларына арналған тауарлар және т.б.	Банк экожүйесіне кіреді, өз курьерлік қызметі бар, бөліп төлеуге сату мүмкіндігі бар
Halykmarket.kz	Кең ассортимент: смартфондар, техника, спорт тауарлары және т.б.	Банк платформасы, банк клиенттік базасы арқылы қосымша сату арнасы және маркетингтік құралдар
Satu.kz	Тауарлардың кең таңдауы, ел бойынша мыңдаған сатушымен жұмыс істейді	Жаңадан бастаушыларға қолайлы, кейін масштабтауға болады
Ozon Global / Lamoda.kz / басқа	Халықаралық/нишалық платформалар	Кәдімгі санаттардан тыс жұмыс істегісі келетіндерге немесе бренд өнімдермен айналысатындарға лайық

Назар аударыңыз: комиссиялар, сатушыларға қойылатын талаптар, логистика, қайтарымдар сияқты шарттарды платформа бойынша мұқият оқыңыз.

Неге маркетплейс арқылы жұмыс істеген тиімді

Артықшылықтары:

үлкен аудиторияға қолжеткізу және сатылым көлемін өсіру;
өз сайтқа шығынды азайту және тұрақты сату арнасын пайдалану;
маркетплейстің дайын құралдары: жарнама, жеке кабинет, аналитика;
бір мезетте бірнеше платформаны қамтуға болады.

Кемшіліктері:

платформа шарттарына тәуелділік — комиссиялар, қаражат шығару ережелері, айыппұлдар өзгеруі мүмкін;
жоғары бәсеке — бір тауарды көп сатушы ұсынады;
шығындардың жоғарылауы — комиссиялар, қайтарымдар, жарнама.

Жұмыс және жеткізу үлгілері

Маркетплейстер логистика бойынша әртүрлі жұмыс схемаларын ұсынады. Төрт негізгі үлгі:

FBO (Fulfillment by Operator) — тауар маркетплейс қоймасына жіберіледі және сатып алынғанға дейін сол жерде сақталады. Одан әрі платформа қызметкерлері тауарды орап, сатып алушыға жөнелтеді.
FBS (Fulfillment by Seller) — сатушы тауарды өз қоймасында сақтайды, тапсырыс түскенде оны маркетплейстің сұрыптау орталығына жөнелтеді.
DBS (Delivery by Seller) — сатушы сақтау мен сатып алушыға дейін жеткізудің толық жауапкершілігін өзіне алады (көбіне көлемді тауарларға).
Аралас үлгі — тауардың бір бөлігін сатушы өзі сақтайды, бір бөлігін маркетплейске береді.

Кең ассортиментпен жұмыс істейтін сатушылар үшін үлгіні алдын ала таңдап, оның ерекшеліктерін қаржылық жоспарлауда ескерген маңызды.

Маркетплейстерде сатуды бастауға арналған қадамдық нұсқаулық

1 — ші қадам: платформаларды зерттеу

Платформада сатуға рұқсат етілген тауарларды біліңіз;
сатушының қандай мәртебесі болуы тиіс;
комиссиялар мен айыппұлдар мөлшері;
логистика шарттары, жеткізу мерзімдері;
қаражатты қалай шығаратынын біліңіз.

2 — ші қадам: тауарды таңдау

Танымал санаттар: хобби мен шығармашылық, гигиена, шағын тұрмыстық техника, үй және бақ, азық-түлік;
Өзіңіз жақсы білетін тауарды сату тиімді — тауар карточкасын дәл баптауға және сервисті жақсартуға көмектеседі;
Бәсекелестерді зерттеңіз: егер ниша тым қанық, бюджет аз болса — бәсекесі төмен санаттан бастаңыз;
Тыйым салынған тауарларға назар аударыңыз (мысалы, темекі өнімі, суық қару, алкоголь). Кейбір платформаларда брендтер бойынша қосымша шектеулер бар.

3 — ші қадам: бизнес-жоспар құру

Өзіндік құнын есептеңіз: сатып алу + сізге дейінгі жеткізу;
шығындарды қосыңыз: орау, таңбалау, маркетплейс комиссиясы;
айналымды және маржаны болжаңыз, сақтау/жеткізу кезеңдерін ескеріңіз.

4 — ші қадам: бизнесті тіркеу

Тіркеу нысанын таңдаңыз: ЖК немесе ЖШС;
Қажетті құжаттарды жинаңыз: жеке куәлік (ЖК үшін), құрылтай құжаттары (ЖШС үшін);
Тіркеліңіз: көптеген маркетплейстер банктермен интеграцияланған және қашықтан тіркелуге мүмкіндік береді.

Салық салу режимдерін салыстыру кестесі

Параметрлер	ЖК			ЖШС
Параметрлер	Патент	Жеңілдетілген декларация	Жалпыға бірдей тәртіп	Жеңілдетілген декларация	Жалпыға бірдей тәртіп
Айналымға шектеу	жылына 200 ЕТЖ (ең төменгі жалақы)	тоқсанына 10 000 000 теңге	жылына 60 000 АЕК	тоқсанына 25 000 000 теңге	жылына 60 000 АЕК
Салық салынатын табыс	мәлімделген табысқа салық салынады	түсімге салық салынады	шығындар шегерілгеннен кейінгі табысқа салық салынады	түсімге салық салынады	шығындар шегерілгеннен кейінгі табысқа салық салынады
Табыс салығы	мәлімделген табыстың 2% тең үлестермен	түсімнің 3% тең үлестермен	шығындар шегерілгеннен кейінгі табыстың 10%	түсімнің 3% тең үлестермен	шығындар шегерілгеннен кейінгі табыстың 20%
Әлеуметтік төлемдер	мәлімделген табыстың 2% тең үлестермен	түсімнің 3% тең үлестермен	өзі үшін 2 АЕК + әрбір жалдамалы қызметкер үшін 1 АЕК	түсімнің 3% тең үлестермен	еңбекақы қорының 11%
ҚҚС	Салық салынатын айналымнан 12% — айналым бір жыл ішінде кемінде 30 000 АЕК асып кеткен жағдайда

Маңызды: АЕК (айлық есептік көрсеткіш) жыл сайын өзгеріп отырады — өзекті мәндерін нақтылап алыңыз.

ОКЭД — бұл экономикалық қызмет түрлерінің жіктеуіші. Өнім өндіретін, сататын немесе қандай да бір қызмет көрсететін әрбір кәсіпкер не компания тіркеу құжаттарында жіктеуіштен бір негізгі және бірнеше қосымша код көрсетуі тиіс.

ОКЭД	Қызмет түрі
47910	Тауарларды пошта арқылы немесе Интернет арқылы тапсырыспен бөлшек сауда
53200	Басқа пошта және курьерлік қызмет
82920	Орау
52102	Тұрмыстық емес тауарларды қоймалау және сақтау

5 — ші қадам: жеткізушіні таңдау

Жеткізушілерді интернеттен, көрмелерден немесе бәсекелестер арқылы іздеңіз;
тауар тапшылығы тәуекелін азайту үшін кемінде 2–3 жеткізушімен жұмыс істеңіз;
өндірісі тұрақты серіктестерді таңдаңыз, сонда үнемі жаңа тауар карточкаларын жасамайсыз.

6 — ші қадам: дүкенді тіркеу

Сатушы аккаунтын ашып, тіркеу деректерін толтырыңыз;
платформамен шартқа қол қойыңыз;
кейбір санаттарға сертификаттар мен рұқсаттар қажет (мысалы, ББҚ, брендтер).

7 — ші қадам: тауарларды жүктеу

Ассортимент шағын болса — қолмен, ал 100-ден аса позиция болса — API, XML/YML файл арқылы жүктеуге болады. Арнайы бағдарламалар, мысалы «1С:Управление торговлей для Казахстана», маркетплейстермен интеграцияланады және тауарлар, бағалар мен қалдықтарды есепке алуды жеңілдетеді.

8 — ші қадам: тауарларды ілгерілету

Тек орналастырып қою жеткіліксіз: жарнамалық пакеттерді пайдаланыңыз, SEO-оптимизация жасаңыз, ТОП-берілістен көрінуге ұмтылыңыз;
платформаның кіріктірілген құралдарын қолданыңыз: баннерлер, дүкенді алға жылжыту, тег бойынша көрсетілім;
жарнамаға бюджетті міндетті түрде жоспарлаңыз.

Жаңадан бастаушылар жиі жіберетін қателер

Белгісіз брендпен және бірегей артықшылықсыз жоғары бәсекелі нишаға кіру.
Бюджеті аз және тауар қоры жеткіліксіз күйде бизнесті бастау.
Тек маусымдық тауарды таңдау — сұраныс болжап болмайды, ал қорды басқару күрделі. Алдымен маусымнан тыс сатылатын тауарлардан бастаған дұрыс.

Қорытынды

Қазақстандағы маркетплейстерде сату — шағын және орта бизнес үшін әлеуеті жоғары арна. Жоспарды мұқият құрып, нишаны таңдап, процестерді автоматтандырсаңыз, жаңа нарықтарға жылдам шығып, тиімділікті арттыра аласыз. Ең бастысы — кезеңдерді өткізіп алмау: платформаны таңдау, тауарды анықтау, логистика мен есепке дайындалу, ілгерілетуді және автоматтандыруды баптау. Сонда бизнес ауқымдауға да, тұрақты жұмыс істеуге де қолайлы болады.