ЕАЭО резиденті шетелдік 2025 жылы Қазақстанда бизнесті қалай ашады

ЕАЭО елінің азаматы Қазақстанда ЖК мен ЖШС аша ала ма

Қазақстан заңнамасы ЕАЭО (Ресей, Қырғызстан, Беларусь, Армения) азаматтарына ЖК мен ЖШС тіркеуге рұқсат бере ме? Иә, мүмкіндік бар, бірақ бірқатар шарттармен:

• ЖК тек Қазақстанда тұруға ықтиярхат (ВНЖ) болғанда ғана тіркеледі.
• 2024 жылдың мамырынан жаңа қағидалар енгізілді. ЕАЭО елдері, сондай-ақ Әзербайжан мен Тәжікстан азаматтары коммерциялық ұйымдардың жарғылық капиталыna қатыса алу немесе заңды тұлға тіркеу құқығына тек виза немесе уақытша тұруға рұқсат (РВП) болғанда ие. Ерекше жағдай — ықтиярхат иелері немесе азаматтығы жоқ адамның куәлігі барлар.

Ресей, Беларусь, Қырғызстан, Армения және Тәжікстан азаматтарына Қазақстанда ЖК қалай ашу керек

ЖК тіркеу шетелдіктер үшін бірнеше нормативтік актімен реттеледі:

• Қазақстанның Кәсіпкерлік кодексі;
• «Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы» №1017-XII 20.12.1991 ж. Заңы;
• «Азаматтардың құқықтық мәртебесі туралы…» 28.04.1998 ж. Шарт;
• 2014 жылғы 29.05-дегі ЕАЭО туралы шарт.

Қазақстанның Кәсіпкерлік кодексінің 30-бабына сәйкес ЖК тіркей алады:

• Қазақстан азаматтары,
• қандастар (оралмандар).

Шетелдіктер ЖК тіркей алмайды, тек «Азаматтардың құқықтық мәртебесі туралы…» шартқа немесе ЕАЭО туралы шартқа қатысушы елдердің азаматтары және Қазақстанда ықтиярхаты бар болса — тіркей алады.

Бұл елдерге мыналар жатады:

• Ресей,
• Беларусь,
• Қырғызстан,
• Тәжікстан,
• Армения (ЕАЭО туралы шарт бойынша).

ЖК тіркеуге міндетті шарт — Қазақстанда тұрақты тұруға рұқсат (ҚР ІІМ береді).

Қазақстанда тұрақты тұруға рұқсатты қалай алу керек

Өтініш беруге болады:

• полицияның аумақтық бөлімшелеріне;
• кез келген Халыққа қызмет көрсету орталығында (ХҚКО).

Қажет құжаттар:

1. Өтініш-сауалнама.
2. Паспорт (түпнұсқа және көшірме, жарамдылық мерзімі – кемінде 180 күн).
3. Баланың туу туралы куәлігі.
4. Қаржылық қамтамасыз етілуді растайтын құжат.
5. Соттылығының жоқтығы туралы анықтама.
6. Кәмелетке толмаған баланың келісімі (14–18 жас болса).
7. Қазақстанда тұрғын үйдің барын растайтын құжат.
8. 028/у нысанды медициналық анықтама.
9. 35×45 мм фото.
10. Мемлекеттік баж төленгені туралы түбіртек.

Рәсімдеу мерзімі – 45 күнтізбелік күнге дейін. Құны – 4 АЕК (2025 жылы 15 728 тг). Рұқсатты алғаннан кейін ықтиярхат рәсімдеу қажет.

Қазақстанда ықтиярхатты (ВНЖ) қалай алу керек

Ықтиярхатты ХҚКО-да төмендегілерді тапсырып рәсімдеуге болады:

• мемлекеттік баж төленгені туралы түбіртек;
• жарамды ұлттық паспорт.

Беру мерзімі – 17 жұмыс күніне дейін (жедел – 7 күн). Құны – 0,2 АЕК (2025 жылы 787 тг). Ықтиярхат 10 жылға немесе паспорттың қолданылу мерзіміне беріледі. Оны мерзімі бітерден кемінде 1 ай бұрын ұзарту қажет.

Ықтиярхат алу мүмкіндігін арттыратын факторлар:

• Қазақстанда туғаны;
• бұрын Қазақстан азаматтығының болуы;
• жақын туыстарының Қазақстанда тұруы;
• баласының Қазақстанда тууы.

Бұл факторлар процесті жеделдетпейді, бірақ бас тарту ықтималдығын төмендетеді.

Қазақстанда бизнес ашу — ЖК тіркеу

Ықтиярхатты алғаннан кейін шетелдік банк шотын ашу, салық төлеу және өзге операциялар үшін қажетті ЖСН алады. Осыдан соң ЖК-ні тіркеуге болады.

ЖК тіркеу тәсілдері:

1. Онлайн:

• eGov.kz порталы.
• Қазақстан банктерінің мобильді қосымшалары.

2. Офлайн:

• ХҚКО-да.
• Салық органында (тіркелген жері бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасы).

Кеңес: процесті жеңілдету үшін алдын ала кез келген ХҚКО-дан электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) рәсімдеп алыңыз. Онымен eGov.kz арқылы ЖК-ні онлайн тез тіркей аласыз. Тіркелгеннен кейін кәсіпкер Қазақстанда заңды түрде бизнес жүргізе алады. 

eGov.kz порталында тіркеліп, жүйеге кіріңіз, мына бөлімдер арқылы өтіңіз: Басты бет — Бизнеске — Бизнес тіркеу және дамыту — Бизнес тіркеу және тарату және ЖК ретінде қызметті бастау туралы хабарлама қызметін таңдаңыз.

Одан кейін Қызметті онлайн алу батырмасын басып, нұсқаулыққа сай қадамдардан өтіңіз. ЖК ашу қызметі тегін. Қазақстанда бизнес жүргізу үшін жеке кәсіпкер таңдаған банкте банк шотын ашуы тиіс. Қолма-қол, төлем карталары немесе электрондық ақша арқылы есеп айырысса, онлайн-касса қажет. Егер ЖК қызметі лицензиялануға жатса, лицензияны жұмысты іс жүзінде бастамай тұрып алу керек.

ЖК тіркелгені туралы салық органына бөлек хабарлау қажет емес – ақпарат eGov.kz порталы арқылы жүйеге автоматты түрде беріледі. ЕАЭО және Тәжікстан азаматтары ықтиярхатпен Қазақстанда ЖК тіркей алады. Алайда өзге мемлекеттердің азаматтары үшін, ықтиярхат болған күннің өзінде, мұндай мүмкіндік жоқ.

Шетелдікке Қазақстанда ЖШС қалай ашуға болады

Шетелдік азаматтар Қазақстанда жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) аша алады. Ұйымдық-құқықтық нысандардың ішінде ЖШС ең сұранысты түрі болып қалып отыр.

Шетелдік қатысуымен ЖШС тіркеудің негізі — ҚР-ның №2198 «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 6 және 6-1 баптары. Бұл нормалар шетелдіктерге Қазақстан заңды тұлғаларының құрылтайшысы әрі қатысушысы болуға мүмкіндік береді.

ЖШС тіркеу үшін шетелдікке қандай құжаттар керек

2025 жылы ҚР Әділет министрлігінде шетелдік қатысуы бар заңды тұлғаны тіркеу үшін мыналар тапсырылады:

• өтініш;
• тіркеу жинағы төленгені туралы түбіртек;
• уақытша тұруға рұқсат (РВП);
• құрылтайшының паспорт көшірмесі;
• құрылтай құжаттары.

Шетелдік қатысуы бар шағын бизнес санатындағы заңды тұлғалар қосымша мына құжаттарды береді:

• сауда тізілімінен заңдастырылған үзінді көшірме немесе шетелдік заңды тұлғаның тіркелгенін растайтын соған балама құжат;
• құрылтайшы паспортының қазақ және орыс тілдеріне нотариалды куәландырылған аудармасы.

Орта және ірі бизнес үшін ЖШС тіркеуге құжат пакеті ұқсас.

Назар аударыңыз: шетелдік азамат Қазақстанға кірген күннен бастап үш ай ішінде заңды тұлғаны тіркеуі тиіс. Сондай-ақ кемінде 100 АЕК (2025 жылы 393 200 теңге) мөлшерінде жарғылық капитал енгізу қажет.

ЖШС тіркеу тәртібі

Қазақстанда ЖШС ашуды жоспарлаған шетелдікке қажет:

1. Уақытша тұратын жері бойынша салық органында (ХҚКО арқылы) ЖСН алу.
2. Онлайн-тіркеу үшін ХҚКО-да ЭЦҚ рәсімдеу.
3. ЖШС-ні қазақстандық азаматтармен бірдей тәртіппен тіркеу.

Тіркеу «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы немесе eGov.kz порталы арқылы жүзеге асырылады. ЖШС-ні онлайн тіркеу банк шотын ашуға және жұмыс берушінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыруды да рәсімдеуге мүмкіндік береді.

Шетелдік ЖШС құрылтайшылары үшін маңызды нюанстар

Өтініш берер алдында барлық құжаттарды PDF форматында скан-көшірме ретінде дайындаңыз. Шетелдіктер үшін мына құжаттардың нотариалды куәландырылған аудармасы қажет:

• сауда тізілімінен үзінді көшірме;
• құрылтайшы паспорты.

ЖШС-ке қатысу үшін бейрезидент-жеке тұлға ЖСН, ал шетелдік заңды тұлға — БСН алуы тиіс. 2025 жылы ЖШС тіркеу құны 6,5 АЕК (25 558 теңге). Рәсім 1 жұмыс күнін алады. Қазақстанда шетелдіктерге кейбір қызмет түрлерімен айналысуға тыйым салынған, мысалы:

• күзет қызметі саласында жұмыс істеу;
• БАҚ-та 20%-дан артық үлеске ие болу;
• телекоммуникациялық компанияларда 49%-дан артық үлеске ие болу.

Шетелдік құрылтайшысы бар заңды тұлға Қазақстанның резиденті болып есептеледі.

Шетелдік компанияға Қазақстанда қашан тұрақты мекеме ашу қажет

Қазақстанда тұрақты түрде тауар сатып немесе қызмет көрсетіп жүрсе, шетелдік компанияға тұрақты мекеме ашу қажет болуы мүмкін. ҚР Салық кодексінің 220-бабы 2-тармағына сәйкес, бейрезиденттің Қазақстандағы қызмет орны 12 ай ішінде 183 күннен астам жұмыс істесе және жалдамалы персоналы болса — тұрақты мекеме деп танылады.

Тұрақты мекемені қалай тіркеу керек

Салық органына өтініш және нотариалды куәландырылған құжаттар пакетін тапсыру қажет:

• құрылтай құжаттарының көшірмелері;
• компанияның шетелде тіркелгенін растайтын құжаттар;
• бейрезиденттің инкорпорация елінде салық тіркеуі туралы құжаттар;
• бенефициарлық меншік иесі туралы мәліметтер.

Тіркеу үш жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады және тіркеу туралы куәлік беріледі. Егер сіздің компанияңыз ЕАЭО елінен болса, екі рет салық төлемейсіз — Қазақстан мен бірқатар елдер арасында қосарланған салық салуды болдырмау туралы келісімдер бар.

Шетелдікке қандай салық салу режимін таңдаған дұрыс

ЖК немесе ЖШС тіркегенге дейін салық салу режимін таңдау қажет. Қазақстанда шетелдіктер үшін екі нұсқа қолжетімді:

• Жалпыға бірдей белгіленген салық тәртібі;
• Оңайлатылған декларация негізіндегі арнайы салық режимі («оңайлатылған режим»).

Табыс салығынан бөлек, кәсіпкер қызметкерлері үшін әлеуметтік аударымдар, көлік, мүлік және басқа да міндетті төлемдерді төлейді. Салықтық, жалақы, кадрлық есеп пен есептілікті жүргізу үшін 1С шешімдерін пайдаланыңыз.

Маңызды: құрылтайшының шетелдік мәртебесі салық жүктемесіне әсер етпейді — салық салу жалпы негізде жүзеге асырылады.