Жер учаскесін жалға алуға өтініш беру
Бизнес жүргізу үшін жер учаскесін алу мақсатында кәсіпкер электрондық аукционға қатысуы қажет. Мұны жарияланған сауда-саттыққа қосылып қана емес, аукцион өткізу бастамасын өзіңіз көтеріп те жасауға болады. Мысалы, бос учаске табылса, өтінішті әкімдікке тікелей беруге болады.
Қадамдық нұсқаулық
1 — ші қадам: Бос жер учаскелерін тексеру
Қолжетімді учаскелер туралы мәліметті мына жерден табасыз:
- Ашық деректер порталынан;
- тиісті өңір әкімдігінің сайтынан.
2 — ші қадам: Өтінішті egov.kz арқылы беру
Рәсімдеу кезінде қажет:
- құқық түрін таңдау — өтеулі уақытша жер пайдалану (жалға алу);
- мақсатын көрсету — нысан салу;
- өңірді және бағдарды көрсету, мысалы: Абай облысы, Курчатов қ., Достық және Құнанбаев көшелерінің қиылысы.
Осыдан кейін кәсіпкер публичтік кадастрлық картада учаскенің шекарасын белгілейді. Жүйе екі құжат қалыптастырады — учаске сызбасы және алдын ала бағалау құны.
Өтініш ЭЦҚ-мен қол қойылып, әкімдікке жолданады. Жер қатынастары бөлімі мамандары учаскенің бос-бос еместігін, аймақтау талаптарына және көрсетілген мақсатқа сәйкестігін тексереді. Егер бұзушылықтар болмаса, учаске электрондық аукционға шығарылады.
3 — ші қадам: Аукционға қатысу
Осы сәттен бастап өтініш беруші басқа кәсіпкерлермен бірге сауда-саттыққа қатысушы болады, бірақ мына талаптарды орындауы керек:
- кепілдік жарнаны енгізу;
- қатысуға жеке өтінім беру.
Жеңімпаз жалдау шартын алады және белгіленген сатып алу құнын төлейді.
4 — ші қадам: Рәсімдеуді аяқтау
Аукционда жеңгеннен кейін қажет:
- учаскенің шекарасын белгілеу (өз бетіңізше не мердігер арқылы);
- кадастрлық паспорт алу;
- құқықтарды тіркеу.
Құжаттар мен орындалған жұмыстар актісі ЕГКН порталындағы жеке кабинетке жүктеліп, ЭЦҚ-мен қол қойылады.
Мемлекеттен жерді жалға алу: маңызды шектеулер
Елді мекендердің орталық бөлігіндегі жерлер өндірістік объектілерді — зауыттар, қоймалар немесе цехтарды — орналастыруға берілмейді. Мұндай мақсаттар үшін индустриялық аймақтар мен шеткері аумақтар қарастырылған.
Жал мерзімі
Жал мерзімі аукцион нәтижесі бойынша айқындалады. Көп жағдайда ол қысқа мерзім үшін 5 жылға дейін, ал ұзақ мерзім үшін 49 жылға дейін белгіленеді. Нақты мерзім учаскенің санаты мен нысаналы мақсатына байланысты.
Жал ақысы мен салықтар
Коммерциялық мақсаттағы жер үшін жал ақысының мөлшері өңірге қарай өзгеріп отырады: базалық мөлшерлемелерді әр әкімдік аумақ ерекшеліктерін ескере отырып бекітеді.
Жылдық жал ақысы базалық мөлшерлемеден пайызбен есептеледі — 100%-дан 120%-ға дейін, ал базалық мөлшерлеменің өзі жер салығына тең:
Жал ақысы = Базалық мөлшерлеме × (1,0-ден 1,2-ге дейін)
Қорытынды бағаға учаскенің орналасуы мен нысаналы мақсаты әсер етеді. Мысалы, орталықтағы сауда нысанына арналған жер шеткері қоймаға арналған учаскеге қарағанда қымбатқа түседі.
Жалдау құқығын сатып алу
Егер кәсіпкер жалға алумен қатар аукционда жалдау құқығын сатып алғысы келсе, қосымша мына мөлшерде төлейді:
- 10 жылға дейін — әр жыл үшін 2%;
- 11–30 жыл — 20% + 10 жылдан асқан әр жылға 1,5%;
- 31–49 жыл — 50% + 30 жылдан асқан әр жылға 1%.
Мысал: кәсіпкер учаскені 10 жылға жалға алды, оның кадастрлық құны — 6,35 млн ₸. Құқықты сатып алу үшін әр жылға 2% төлеу қажет: 6 350 000 × 2% × 10 = 1 270 000 ₸.
Есептілік
Бизнес тек жал ақысы төленіп, жер салығы салынбаса да, 851.00 нысанын — жер пайдаланғаны үшін ағымдағы төлемдердің есеп-қисабын — тапсыру қажет. Бұл барлық жалға алушылар үшін міндетті есептілік.
Қорытынды
Бизнеске арналған жерді мемлекеттен алу — аса жылдам емес, бірақ түсінікті процесс. Жер аукцион арқылы беріледі. Пайдалану мақсатын дұрыс белгілеу, аймақтау талаптарын бұзбау және электрондық рәсімдеу тәртібін қатаң сақтау маңызды. Құжаттарыңыз неғұрлым мұқият дайындалса, қажетті учаскені алу мүмкіндігі соғұрлым жоғары.
