ҚР Салық кодексіндегі роялти ұғымы
Қазақстан Республикасының Салық кодексінің (СК) 1-бабы 1-тармағының 52) тармақшасына сәйкес, роялти — бұл пайдаланғаны үшін төленетін сыйақы:
- пайдалы қазбаларды өндіру немесе техногендік түзілімдерді өңдеу кезінде жер қойнауын пайдалану;
- авторлық құқықты, бағдарламаларды, сызбаларды, үлгілерді пайдалану (мұнда мүліктік құқықтарды толық немесе ішінара беру қарастырылмайды);
- патенттерді, тауар белгілерін және өзге де ұқсас объектілерді пайдалану;
- «ноу-хау», фильмдер, бейнематериалдар, аудиожазбалар және өзге де жаңғырту құралдары;
- өндірістік жабдықты, соның ішінде бербоут- немесе димайз-чартер шарттары бойынша жалданған теңіз кемелерін, сондай-ақ димайз-чартер бойынша жалданған әуе кемелерін пайдалану.
Егер компания (лицензиат) авторлық немесе сабақтас құқық объектілерін — кітаптарды, бағдарламаларды, тауар белгілерін және басқаларын — пайдаланса, ол олардың иесіне (лицензиарға) роялти түрінде сыйақы төлейді. Алушылар ретінде қазақстандық та, сондай-ақ шетелдік тұлғалар да болуы мүмкін.
Роялти табыс ретінде: кім төлейді және қалай есептеледі?
Роялти — автор, өнертапқыш немесе құқық иеленуші алатын табыс. Ол тіркелген сома ретінде не түсімнен немесе пайданың пайызымен белгіленуі мүмкін.
ҚР резиденттері үшін роялтиге салық салу
Қазақстан резиденті алған роялтиге салық салу шарттары келісім ережелеріне, тараптардың құқықтық мәртебесіне және мемлекетаралық келісімдерге байланысты. ҚР СК-нің 227-бабы 4-тармағының 3) тармақшасына сәйкес, егер лицензиар — ҚР резиденті болса, роялти қызмет көрсету бойынша табыс ретінде танылады.
ҚР СК-нің 313-бабы 1-тармағы салық салынатын табысқа (шығындар мен залалдарды шегергеннен кейін) 20% стандартты мөлшерлеме бойынша КТС салынатынын белгілейді. Сонымен қатар 313-баптың 3-тармағында: егер роялтиге төлем көзінде салық салынса (бейрезиденттердің табыстарын қоспағанда), мөлшерлеме 15% деп көзделген.
Бейрезидентке төленетін роялтиге қалай салық салынады?
Егер лицензиар ҚР резиденті болмаса, қазақстандық лицензиаттың төлем көзінде КТС-ты ұстап қалу және аудару міндеті туындайды. ҚР СК-нің 644-бабы 1-тармағының 13) тармақшасына сәйкес, мұндай табыс Қазақстандағы көздерден алынған табыс болып саналады және 15% мөлшерлеме бойынша салық салынады (қараңыз: 645-бап және 646-бап 1-тармағының 5) тармақшасы).
Халықаралық келісімдерді ескеру
ҚР мен лицензиар резиденті болып табылатын ел арасында қосарланған салық салуды болдырмау туралы келісім болса, төмендетілген мөлшерлеме қолданылуы мүмкін.
Мысалы, Қазақстан мен Ресей арасындағы Конвенцияға сәйкес, бір мемлекеттің резидентіне төленген роялтиге басқа мемлекетте салық салынуы мүмкін, бірақ мөлшерлеме 10%-дан аспауға тиіс, егер лицензиар:
- тиісті елдің резиденті екені шын мәнінде расталса;
- өз резиденттігін растайтын құжат ұсынса.
Шарттар орындалған жағдайда төлем көзінде ұсталып қалатын КТС 15%-дан 10%-ға дейін төмендетілуі мүмкін.
Маңызды: қазақстандық салық агенті салықты өз қаражаты есебінен төлесе, төмендетілген мөлшерлемелерді қолдануға құқығы жоқ (ҚР СК 645-бабының 5-тармағы).
Бейрезидентке роялти төлеу кезіндегі салық агентінің міндеттері
Бейрезидентке роялти төлейтін қазақстандық компания мыналарды орындауға міндетті:
- төлем көзінде ұсталған КТС бойынша 101.04 нысанындағы есепті тапсыру;
- төлем жүргізілген ай аяқталғаннан кейін 25 күннен кешіктірмей, төлем күніне дейінгі соңғы жұмыс күніндегі бағам бойынша КТС-ты аудару (ҚР СК 647-бабы 1-тармағының 1) тармақшасы);
- егер компания ҚҚС төлеуші болса, бейрезидент үшін 12% мөлшерлеме бойынша ҚҚС төлеу міндеті туындайды (ҚР СК 373-бап).
ҚҚС төлеу мерзімі — есепті кезеңнен кейінгі екінші айдың 25-інен кешіктірілмейді (ҚР СК 425-бап).
Бейрезидент үшін ҚҚС: нені ескеру керек?
Бейрезидент үшін төленген ҚҚС сомасы:
- есепке жатқызылады (ҚР СК 400-бабына сәйкес);
- 300.00 нысанындағы декларацияның 300.05 қосымшасында көрсетіледі.
Осылайша, роялти — құқық иеленушілерді ынталандыратын маңызды құрал, бірақ ол резиденттер мен бейрезиденттер үшін де күрделі салықтық міндеттемелер қатар жүреді. ҚР-дағы мұндай төлемдермен жұмыс істейтін компаниялар ішкі заңнаманы да, халықаралық салықтық келісімдерді де ескеруі қажет.
