Қазақстанда шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квоталау жүйесі қолданылады. Алайда тәжірибеде қазірдің өзінде жұмыс істеп жүрген қызметкерлер азаматтығын өзгертіп, тұрақты тұруға кетуді немесе жұмыстан шығуды жоспарламайтын жағдайлар кездеседі. Әсіресе ҚР азаматтары Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО) мүше мемлекеттердің бірінің азаматтығын жиі қабылдайды.
Мұндай жағдайда қазақстандық жұмыс беруші қалай әрекет етуі керек? Қандай құжаттарды қызметкерден сұрау қажет, көші-қон органдарына хабарлау керек пе? Қазақстан азаматтығынан Ресей азаматтығына ауысу мысалында қарастырайық.
Азаматтығын өзгерткен қызметкерді қайта рәсімдеу
Қызметкер азаматтығын өзгерткен кезде компанияда жұмыс істеп жүрген болса, рәсімдеуде түбегейлі өзгерістер талап етілмейді. Қолданыстағы еңбек шартына жаңартылған деректері көрсетілген қосымша келісімге қол қою жеткілікті.
Еске саламыз: Қазақстан, сондай-ақ өзге қатысушы елдер 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енген Еуразиялық экономикалық одақ туралы Шарт аясында өзара әрекеттеседі. ЕАЭО-ға мүше бес ел: Қазақстан, Ресей, Беларусь, Қырғызстан және Армения.
Қазақстанда шетелдіктерді жұмысқа орналастыру: ЕАЭО азаматтарына қойылатын шарттар
ЕАЭО туралы Шарттың 97-бабының 1-тармағына сәйкес, қатысушы елдердің жұмыс берушілері ЕАЭО-ның өзге елдері азаматтарын ішкі еңбек нарығын қорғауға бағытталған шектеулерді қолданбастан жұмысқа қабылдай алады. Демек, шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квоталар ЕАЭО азаматтарына қолданылмайды.
Бұдан бөлек, мұндай қызметкерлерге жұмысқа рұқсат алу талап етілмейді. Алайда олар еңбек қызметін жүзеге асырып жатқан елдің еңбек заңнамасын сақтау міндетті (97-баптың 4-тармағы). Осылайша, ҚР аумағында жұмыс істейтін РФ азаматтары Қазақстанның Еңбек кодексіне бағынады.
Болу мерзімі және көші-қон органдарына хабарлау
Қызметкер мен оның отбасының елдегі уақытша болу мерзімі жұмыс берушімен жасалған еңбек шартының немесе азаматтық-құқықтық шарттың қолданылу мерзімімен айқындалады (ЕАЭО туралы Шарттың 97-бабының 5-тармағы).
Сәйкесінше, Ресей, Қырғызстан, Армения және Беларусь азаматтарын Қазақстанда жұмысқа орналастыру үшін шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат алу талап етілмейді.
Мұндай қызметкерлерді Қазақстанда тіркеу ЕАЭО туралы Шарт ережелеріне сәйкес жеңілдетілген тәртіппен жүзеге асырылады. Ол үшін жұмыс беруші аумақтық көші-қон қызметі (миграциялық полиция) бөлімшесіне РФ азаматын еңбек мигранты ретінде тіркеуді сұрап хат жібереді.
Хатқа қоса берілетін құжаттар:
- қызметкердің паспортының көшірмесі;
- еңбек шартының көшірмесі;
- миграциялық картаның немесе ҚР-да уақытша болуын растайтын өзге құжаттың көшірмесі.
Қызметкерден қосымша құжаттар талап етілмейді.
РФ азаматын алғаш рет жұмысқа орналастыру
Егер Ресей Федерациясы азаматы бұған дейін компанияда жұмыс істемеген болса, оны рәсімдеу тәртібі Қазақстан Республикасы азаматын жұмысқа қабылдау қағидаларымен бірдей жүргізіледі. ҚР Еңбек кодексінің 32-бабына сәйкес, талап етілетін құжаттар тізбесі бірдей.
Еңбек шарты жасалғаннан кейін жұмыс беруші ЕАЭО азаматы болып табылатын жаңа қызметкерді жұмысқа қабылдағаны жөнінде көші-қон органдарына міндетті түрде хабарлауы керек.
