Компаниялар қызметкерлеріне кәсіби оқыту, біліктілікті арттыру курстары, MBA бағдарламалары және қашықтан білім беру қызметтерін жиі төлейді. Осыған байланысты бухгалтерияда практикалық сұрақ туындайды: мұндай шығындарды КТС бойынша шегерімге жатқызуға бола ма және, әсіресе қызметті бейрезидент көрсетсе, оқыту ақысын төлеу кезінде қандай салық салдарлары пайда болады. Тәжірибеде қателер көбіне құжаттарды дұрыс рәсімдемеу, қызмет көрсету орнын анықтамау және ҚҚС не төлем көзі бойынша КТС-ті қате көрсетуге байланысты туындайды.
Қызметкерді оқыту шығындарын КТС бойынша шегерімге жатқызуға бола ма
Компания қызметкерлерді оқытуға жұмсалған шығындарды корпоративтік табыс салығын есептеу кезінде, Қазақстан Республикасының Салық кодексі талаптары сақталған жағдайда ғана, шегерімге жатқыза алады.
Оқыту шығындары қашан шегерімге жатады
ҚР СК 270-бабының 1-тармағының 4) тармақшасына сәйкес, шегерімдерге жұмыс берушінің мынадай нақты шығындары жатады:
- қызметкерді оқытуға,
- біліктілікті арттыруға,
- қызметкерді қайта даярлауға.
Бұл норма, соның ішінде, мынаған қолданылады:
- жоғары оқу орындарындағы оқытуға,
- MBA бағдарламаларына,
- кәсіби курстарға,
- персоналды мамандандырылған даярлауға.
Негізгі шарт — компания қызметімен байланыстылығы
ҚР СК 257-бабының 1-тармағына сәйкес, табыс алуға бағытталған қызметпен байланысты шығындар шегерімге жатады. Яғни оқыту:
- қызметкердің лауазымдық міндеттерімен байланысты болуы,
- компания қызметіне қажетті болуы,
- экономикалық тұрғыдан негізделген болуы тиіс.
Мысалы:
- қаржы директорының MBA бағдарламасы бойынша оқуы,
- бухгалтердің біліктілігін арттыруы,
- инженердің өндірістің жаңа технологиялары бойынша оқуы.
Шығындарды Қазақстаннан тыс жерлерде де есепке алуға болады
Салық кодексі шегерімдерді мынадай шығындар бойынша қолдануға мүмкіндік береді:
- ҚР аумағында,
- сондай-ақ одан тыс жерлерде пайда болған шығындар бойынша.
Бұл әсіресе қызметкерлерін шетелдік ұйымдарда оқытатын немесе халықаралық білім беру бағдарламаларын төлейтін компаниялар үшін маңызды.
Қандай құжаттар міндетті
ҚР СК 257-бабының 4-тармағына сәйкес, шығындар растайтын құжаттар болғанда ғана шегерімге қабылданады. Тәжірибеде мына құжаттар қажет:
- оқытуға жасалған шарт,
- шот немесе инвойс,
- көрсетілген қызметтер актісі,
- төлем құжаттары,
- қызметкерді оқытуға жіберу туралы бұйрық,
- оқытудың компания қызметімен байланысын растайтын құжаттар.
ҚР-да қызметкерлерді оқытуға қатысты қандай шығындар шегерімге жатпайды
ҚР СК 270-бабының 1-тармағы тікелей салық салынатын табысты азайтпайтын шығындар тізбесін де айқындайды.
Оларға мыналар жатады:
- негізгі құралдардың бастапқы құнына енгізілетін шығындар,
- қорлардың (қойма қорларының) өзіндік құнын қалыптастыратын шығындар,
- негізгі құралдар бойынша кейінгі шығындарға жатқызылатын шығындар.
Сондықтан бухгалтер шығындардың экономикалық мәнін дұрыс айқындап, оқыту шығындарын корректілі жіктеуі маңызды.
Бейрезиденттен алынатын қашықтан оқытуды қалай есепке алу керек
Жеке назар аударатын жағдай — қазақстандық ЖШС қызметкерінің оқуына төлемді шетелдік компанияға жүргізуі.
Мысалы:
- Ресейдегі университетке,
- шетелдік білім беру платформасына,
- халықаралық оқу орталығына.
Салық салу немен айқындалады
Шешуші мәнге ие мәселе — қызмет көрсету орнының көрсетілуі:
- шартта,
- актілерде,
- өзге растайтын құжаттарда.
Дәл осы фактор ықпал етеді:
- бейрезидент үшін ҚҚС-қа,
- төлем көзі бойынша КТС-ке,
- 101.04 нысанын тапсыру міндетіне.
Қызмет көрсету орны — ҚР-дан тыс: оқу шетелде өткізіледі
Егер құжаттарда қызметтердің іс жүзінде РФ аумағында не басқа елде көрсетілгені жазылса, ҚР СК 515-бабы қолданылады. 515-баптың 2-тармағының 3) тармақшасына сәйкес, білім беру қызметтерінің өткізу орны — олардың іс жүзінде көрсетілген жері.
Қандай салдарлар туындайды
Егер оқу Қазақстаннан тыс жерде өтсе:
- өткізу орны ҚР аумағы болып танылмайды,
- бейрезидент үшін ҚҚС туындамайды,
- төлем көзі бойынша КТС ұстап қалу талап етілмейді.
Неліктен төлем көзі бойынша КТС туындамайды
ҚР СК 681-бабының 5) тармақшасына сәйкес, қызметтер Қазақстаннан тыс жерде көрсетілсе, бейрезидент табысы ҚР-дағы көздерден алынған табыс болып саналмайды.
Сәйкесінше:
- КТС ұсталымы жүргізілмейді,
- 101.04 нысаны ұсынылмайды.
Қызмет көрсету орны — ҚР аумағы: оқу Қазақстанда көрсетілген болып саналады
Егер:
- құжаттарда ҚР аумағы көрсетілсе,
- не қызмет көрсету орны мүлдем айқындалмаса,
салық салдарлары өзгереді.
Төлем көзі бойынша КТС туындайды
ҚР СК 679-бабының 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес, бейрезиденттің ҚР көздерінен табысы туындайды. Мұндай жағдайда:
- ҚР СК 683-бабы қолданылады,
- төлем көзі бойынша КТС 20% мөлшерлемемен ұсталады,
- салық ҚР СК 682-бабына сәйкес есептеледі.
Салықты қашан ұстап қалмауға болады
Егер бейрезидент:
- түпкілікті табыс алушы болса,
- резиденттік сертификатын ұсынса,
- ҚР СК 702-бабы талаптары сақталса,
салық агенті Қосарланған салық салуды болдырмау туралы халықаралық Конвенция ережелерін қолдана алады. Онда төлем көзі бойынша КТС ұсталмайды.
101.04 нысаны бойынша міндет
ҚР көздерінен бейрезидентке табыс төленген жағдайда, салық агенті ҚР СК 685-бабына сәйкес 101.04 нысаны бойынша есепті ұсынуға міндетті.
Бейрезидент қызметтері бойынша ҚҚС
ҚР СК 454-бабына сәйкес, егер қызметтерді өткізу орны Қазақстан Республикасы деп танылса, ҚҚС төлеушінің бейрезидент үшін ҚҚС есептеу міндеті туындайды.
ҚҚС қашан туындайды
Егер:
- қызметтер іс жүзінде ҚР аумағында көрсетілсе,
- тапсырыс беруші ҚҚС төлеуші болса,
онда ЖШС бейрезидент үшін ҚҚС-ты 16% мөлшерлемемен есептеуге әрі оны бюджетке төлеуге міндетті.
Бұл сома ҚР СК 481-бабының 2-тармағына сәйкес есепке жатқызылуы мүмкін.
Компания ҚҚС төлеуші болмаса
Бұл жағдайда бейрезидент үшін ҚҚС төлеу міндеті туындамайды.
Бизнеске ұсынымдар
Тәжірибеде жиі жіберілетін қате — шарттар мен актілерде қызмет көрсету орнын көрсетпеу. Бұл автоматты түрде мынадай тәуекелдерге әкеледі:
- ҚҚС-ты қосымша есептеу,
- КТС ұстау,
- салық даулары.
Сондықтан құжаттарда келесілерді тікелей көрсету ұсынылады:
- қызмет көрсетілетін ел,
- оқыту форматы,
- бағдарламаның іс жүзінде өткізілетін орны.
Қорытынды
Қазақстанда қызметкерлерді оқыту шығындарын КТС бойынша шегерімге жатқызуға болады, егер олар:
- компания қызметімен байланысты болса,
- табыс алуға бағытталса,
- құжатпен расталса.
Әсіресе бейрезиденттегі оқытуға мұқият болған дұрыс: қызмет көрсетудің өту орны ҚҚС пен төлем көзі бойынша КТС-тің туындауына тікелей әсер етеді. Шарттар, актілер және растайтын құжаттарды дұрыс рәсімдеу шығындарды қауіпсіз түрде шегерімге қабылдауға және елеулі салық тәуекелдерін болдырмауға мүмкіндік береді.
