1. Тиімді салық жүйесі
Қазақстандағы бизнесті тартымды ететін негізгі факторлардың бірі — бәсекеге қабілетті салық жүйесі. Екі салық режимі қолданылады:
- жалпы (пайдадан 20%);
- жеңілдетілген (айналымнан 3%).
Қосылған құн салығының (ҚҚС) мөлшерлемесі Қазақстанда 12%. Бұл Ресей мен Беларусьтағы 20%-дан тиімді төмен.
Кәсіпкерлерге салықтық тексерулер тек ерекше жағдайларда жүргізіледі. Заң салық есептілігін әкімшілік жауапкершілік қолданбай түзетуге мүмкіндік береді.
Салыстыру үшін: Беларусьте бұрын берілген салық есептілігіне өзгерістер енгізу айыппұлға әкелуі мүмкін. Ескертпе: ҚҚС төлеуші компанияларға салықтық тексерулер тек тіркеу мекенжайы немесе нақты орналасқан жері бойынша жүргізіледі.
Маңыздысы — заңды мекенжайда басшы (немесе сенімді өкіл) болуы, сондай-ақ төмендегілер дайын тұруы қажет:
- жалға алу/қайта жалға алу шарты немесе заңды мекенжайды пайдалануға келісім;
- ұйымның мөрі.
2. ЖШС-ті онлайн тіркеу
ЖШС-ті Қазақстанда жеке қатысуынсыз, қашықтан тіркеуге болады.
Маңызды: Қазақстан заңдары директорды немесе бірге құрылтайшыны міндетті түрде Қазақстан азаматы етіп тағайындауды талап етпейді. Шетелдік құрылтайшылар компанияның 100%-ына дейін иелік етіп, директор ретінде кез келген резидент еместі тағайындай алады. Бұл ретте директорға жұмыс істеуге рұқсат талап етілмейді.
3. Жарғылық капиталға міндетті талап жоқ
«Жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» заңның 23-бабына сәйкес, ЖШС-тің жарғылық капиталы құрылтайшылардың салымдары есебінен қалыптастырылады. Алайда шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін ең төменгі шегі нөлдік деңгейде белгіленуі мүмкін.
Бұл стартаптар мен шағын бизнес үшін аса құнды артықшылық: бизнесті бастапқы инвестициясыз бастауға болады.
4. Тілдік қолжетімділік пен қолайлылық
Қазақ тілі — мемлекеттік тіл, бірақ мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқаруда ресми түрде орыс тілі де қолданылады. Азаматтық істер бойынша сот процестері талап арыз қай тілде берілсе, сол тілде — қазақ немесе орыс тілінде жүргізілуі мүмкін.
«Тілдер туралы» заңға сәйкес, мемлекеттік органдар мен ұйымдар азаматтардың өтініштеріне өтініш берілген тілде жауап беруге міндетті. Іскер ортада коммуникация көбіне орыс тілінде жүреді. Құжат айналымы да қазақ немесе орыс тілінде жүргізілуі мүмкін.
5. Дамыған электрондық инфрақұрылым
Қазақстанда мемлекеттік органдармен өзара әрекеттесуді жеңілдететін тиімді цифрлық мемлекеттік қызметтер жүйесі жұмыс істейді.
Бизнес тіркеу, салық есептілігін тапсыру, лицензиялар және өзге құжаттарды ресімдеу сияқты мемлекеттік қызметтерге қол жеткізу үшін электрондық үкімет порталы — egov.kz пайдаланылады, ал кадрлық және бухгалтерлік есепті жүргізу үшін 1С шешімдерін қолданыңыз.
Қосымша:
- Меморгандарға өтініштер eotinish.kz сайты арқылы беріледі;
- Сотқа талап-арыздар office.sud.kz арқылы онлайн беріледі, процестер де қашықтан қолжетімді, ал актілерді жеке кабинеттен жүктеуге болады.
Цифрландырудың арқасында кәсіпкерлер қай жерде болса да бизнес процестерін бақылап, қызметтерді алыстан ала алады.
6. Шетел валютасымен есеп айырысу мүмкіндігі
Қазақстанда жұмыс істейтін кәсіпкерлер қолданыстағы валюта заңнамасын сақтай отырып, шетел валютасымен төлемдер жүргізуге құқылы.
Ескертпе: интернет-банкинг толық онлайн жұмыс істейді. Кәсіпкерлердің басым бөлігі банк мобильді қосымшаларын пайдаланады, төлемдерді растау бірнеше секунд қана уақыт алады.
7. Арнайы экономикалық аймақтар және инвесторларға жеңілдіктер
Әртүрлі бизнес бағыттарына Қазақстан икемді шарттар ұсынады:
- IT-компаниялар — Astana Hub,
- Қаржы ұйымдары — АХҚО,
- Өндірістік сектор — еркін экономикалық аймақтар.
Шетелдік инвесторлар қызмет профиліне сай оңтайлы шарттарды таңдай алады.
8. Шетел азаматтары үшін визасыз болу тәртібі
Қазақстанда шетел азаматтарының болуына жеңілдетілген тәртіп қолданылады:
- Иран, Қытай, Үндістан азаматтары — 14 күнге дейін;
- ЕАЭО елдерінің азаматтары — мекенжай бойынша тіркелген жағдайда 90 күнге дейін;
- басқа елдердің азаматтары — 30 күнге дейін.
Маңызды: қабылдаушы тарап (жалға беруші, қонақүй) шетел азаматының келгені туралы 3 күн ішінде көші-қон қызметін хабардар етуге міндетті. Бұл міндеттің орындалуын бақылауды ұсынамыз.
ЕАЭО елдерінен келген шетелдіктер мен олардың отбасы мүшелері уақытша тұруға рұқсатты (УТР) жеңілдетілген тәртіппен ала алады.
Сондай-ақ УТР алуға құқылы:
- отбасымен қайта қауышу үшін келген тұлғалар;
- еңбек шарты бойынша келген иммигранттар және олардың отбасылары;
- оқушылар мен студенттер (күндізгі бөлімде оқитындар қоса алғанда);
- ем қабылдап жүрген тұлғалар.
УТР алудың ең жиі себебі — жұмысқа орналасу.
УТР ресімдеу үшін жұмыс беруші ХҚКО-ға мына құжаттарды тапсыруы тиіс:
- өтініш;
- еңбек шартының көшірмесі;
- паспорт + резидент еместің ЖСН-і;
- тұрғын үйді жалдау шарты + меншік құқығы туралы анықтама.
Қарау мерзімі – 3 жұмыс күні. Рұқсат бір жылға дейінгі мерзімге беріледі және ұзартуға болады. Ескертпе: Қазақстаннан шыққан жағдайда УТР-ды қайта ресімдеу қажет.
Егер резидент емес тұлға ЖШС тіркеп, оның директоры болса, өзі мен отбасы үшін УТР алуға өтініш бере алады. Сондай-ақ компания өзге қызметкерлері мен олардың отбасы мүшелері үшін де УТР бойынша өтінішхат беруге құқылы.
Қазақстанда бизнес ашу: қорытынды
Қазақстан бизнес бастау мен жүргізуге нақты артықшылықтар ұсынады: икемді салық салу, жеңілдетілген тіркеу, қолжетімді нарық және цифрлық орта. Бұл шарттар ел аумағында тек табысты ғана емес, тұрақты қызметке де негіз болады.
