1 — ші қадам. Нарықтық әлеуетті бағалаңыз
Қазақстан және Өзбекстан немесе басқа ел нарықтарына шығудан бұрын, бұл бағыттың қаншалықты тиімді екенін анықтап алыңыз. Сол арқылы экспорттың рентабельдігін бағалап, ықтимал түсімді есептей аласыз. Шамамен жасалған есептің өзі бастауға тұрар-тұрмасын көрсетеді.
Нарықтың ықтимал көлемін рубльмен есептеу формуласы:
V = W / PeRF × Pe (KZ/UZB) × K
- W — компанияның РФ-тағы жылдық түсімі (рубльмен);
- PeRF — РФ халқы (144 млн);
- Pe (KZ/UZB) — экспорт жасалатын елдегі халық саны (Қазақстан — 19 млн, Өзбекстан — 35 млн);
- K — нарықтық корреляция коэффициенті (Қазақстан — 0,65–0,7; Өзбекстан — 0,3–0,4).
Алынған түсімді экспорт шығындарымен салыстырыңыз: логистика, құжаттарды ресімдеу, ҚҚС төлеу, сертификаттау. Егер кіріс шығыннан жоғары болса — нарық перспективалы.
2 — ші қадам. Бәсекелестерді талдаңыз
Бәсекелестік ортаны 2GIS арқылы бағалауға болады — сервис Қазақстанда да, Өзбекстанда да жұмыс істейді. Кілтсөз бойынша іздеңіз, мысалы «бассейн жабдығы», және компаниялар тізімін қарап шығыңыз.
Бәсекелестердің сайттарына назар аударыңыз. Онда серіктестер, бағалар, сату арналары және клиенттермен жұмыс шарттары туралы ақпарат бар. Бағаларды талдаңыз: жеткізу, кедендік рәсімдеу, сертификаттау және ҚҚС шығындарын ескеріңіз.
Қазақстанда Instagram-ға назар аударыңыз, ал Өзбекстанда бизнес Telegram-арналарда белсенді жарнамаланады. Қосымша ретінде нарықтық бағаларды интернет-дүкендерде салыстырыңыз: Kaspi (Қазақстан) және Korzinka (Өзбекстан). Валюта бағамдарын, мысалы, РБК сайтында конвертациялауға болады.
Барлық деректерді кестеге жинаңыз: Google Кестелер, Excel немесе Яндекс.Документы пайдаланыңыз. Бұл маркетологтарға стратегия құруға көмектеседі.
3 — ші қадам. Сату арналарын анықтаңыз
Қазақстанда негізгі алаңдар — әлеуметтік желілер мен жергілікті маркетплейстер. Өзбекстанда басты сату нүктелері — дәстүрлі базарлар (құрылыс, тұрмыстық техника, аралас), сондай-ақ Telegram-топтар мен арналар.
Мысал: Telegram-да арнайы жабдықты, соның ішінде медициналық техниканы сатуға арналған арналар бар.
4 — ші қадам. Экспорттың негізгі ерекшеліктерін ескеріңіз
- ТН ВЭД коды. Өнім материал, мақсаты, өндіру тәсілі сияқты параметрлер бойынша жіктеледі. Баждарды есептеу осы кодқа байланысты. Кодты анықтау қиын болса, мамандарға жүгініңіз.
- Кеден брокері — құжаттарды ресімдеп беретін маман. Оны ұсыныстар арқылы немесе бизнес-банктер арқылы табуға болады.
- Логистика:
— Автотасымал — әмбебап нұсқа: автоцистерналар, тенттер, рефрижераторлар.
— Әуе — жедел және тез бұзылатын жүктер үшін.
— Теміржол — ірі партиялар үшін қолайлы.
- Кепілдік және сервис. Қызмет көрсетумен айналысатын серіктес табыңыз. Мұны бәсекелестерді зерттеу кезеңінде-ақ жасауға болады.
- ФСТЭК. Өнімнің қос мақсатты тауарға жатпайтыны туралы қорытынды алыңыз.
- Валюталық шот. Контрагенттермен операциялар үшін қажет: есеп айырысу, логистика, түсімді қабылдау.
- Экспорттық алаңдарда тіркелу. Бұл Ресей экспорт орталығы және Сауда-өнеркәсіп палатасы (ТПП) болуы мүмкін. Сондай-ақ экспорттаушылардың кәсіби қауымдастықтарына (соның ішінде Telegram-да) қосылу пайдалы.
5 — ші қадам. Қажетті құжаттар пакетін дайындаңыз
Экспортты бастау үшін қажет:
- Экспорттық келісімшарт — мәміленің негізгі құжаты, міндеттемелерді, шарттарды, көлем мен құнын сипаттайды.
- СТ-1 сертификаты — тауардың шыққан елін растайды.
- Коммерциялық ұсыныс — компанияның орыс және ағылшын тілдеріндегі презентациясы.
- Шот-проформа — жеткізілімге арналған алдын ала шот.
- Буып-түю тізімі — әр ораманың құрамын көрсетеді.
- Жөнелту инвойсы — тауар, төлем және мәміле тараптары туралы барлық деректерді қамтиды.
- Кеденге ақпараттық хат — тауардың мақсатын сипаттайды.
6 — ші қадам. Есептілікті тапсырыңыз
Айыппұлдарға жол бермеу үшін есептілікті уақытында тапсырыңыз. Есеп жүргізу және есептілікті (кедендік, салықтық, бухгалтерлік) тапсыру 1С шешімдерінде ыңғайлы.
7 — ші қадам. ҚҚС қайтару
Ең жиі кездесетін мәселе — құжаттар пакеті толық болмауы. Барлығы дұрыс ресімделгеніне көз жеткізіңіз.
- Қазақстан: ҚҚС сатып алушы кіретін ҚҚС-ты төлегеннен кейін қайтарылады.
- Өзбекстан: тауарлар шекарадан өткеннен кейін құжаттарды бірден тапсыруға болады.
Қаражат есеп айырысу шотына аударылады немесе келесі салық кезеңіне есепке алынады. Тексеру шамамен екі айға созылады.
Тәуекелдерді азайту және бизнестің жаңа бағыттарын дамыту үшін барлық 7 кезеңді ескеріңіз.
