Заң жобасы 2026 жылғы 7 қыркүйекте «Ашық НҚА» порталында жарияланды. Қоғамдық талқылау 25 қыркүйекте аяқталды. Қазан айында жоба Құрылтай депутаттарының қарауына енгізіледі деп жоспарланған. Қарау барысында оның нормалары әлі өзгеруі мүмкін.
Бухгалтерлер мен бизнес үшін ең маңызды ұсыныстар ЖТС, ҚҚС, ЭСФ, салықтық әкімшілендіру, тауарларды таңбалау және цифрлық активтермен жасалатын операцияларға қатысты.
2027 жылғы Салық кодексі: нені өзгерту жоспарланып отыр
Жобада, атап айтқанда, мынадай ұсыныстар бар:
- салық агентінің ұғымын әрі оның міндеттері тізбесін кеңейту;
- жалақыдан бірыңғай төлем жасаудың тәртібін өзгерту;
- банктік карта арқылы қолма-қол емес төлемде екі түбіртектің орнына бір фискалдық чек қолдану;
- өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режимді іс жүзінде еңбек қатынастары сақталған жағдайларда шектеу;
- ЖК мен жеке практикамен айналысатын адамдар үшін қызметті тоқтату туралы бөлек өтінішті алып тастау — оның орнына таратуға арналған салық есептілігін пайдалану;
- кальян қоспасын акцизделетін тауарлар қатарына қосу және оны міндетті таңбалауды енгізу;
- міндетті таңбалау жабдығына жұмсалған шығындар бойынша қосымша шегерім беру;
- ҚҚС пен ЭСФ бойынша жекелеген қағидаларды нақтылау;
- медициналық қызметтер мен дәрілік заттардың салық салу тәртібін өзгерту;
- жоба көздеген кезеңде қазақстандық провайдерлер арқылы жасалған цифрлық активтермен операциялардан жеке тұлғалардың табысын ЖТС-тен босату.
Жекелеген нормаларды ретроспективті түрде, соның ішінде 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолдану ұсынылады.
ЖТС бойынша өзгерістер
Жоба жеке тұлғалардың пайдаланылмаған базалық салықтық шегерімді қолданудың жаңа тәртібін көздейді.
Қазір базалық шегерім әр күнтізбелік айға 30 АЕК. Жоба бұл мөлшерді сақтап, бірақ салық агентінен тыс алынатын табыстарды декларациялау кезінде пайдаланылмай қалған шегерім сомасын дербес есепке алуға мүмкіндік береді. Бұл ретте жылдық базалық шегерімнің жиынтық мөлшері 360 АЕК-тен аспауға тиіс.
Жеке түрде жұмыс істейтін мүгедектігі бар адамдар үшін шегерімдерді өзгерту ұсынылады. 882 АЕК шегі III топтағы мүгедектігі бар адамдар үшін сақталады, ал I және II топтағы қызметкерлер үшін ол 5000 АЕК мөлшеріне дейін ұлғайтылады. Бұл өзгерістерді 2026 жылғы қаңтардан туындаған қатынастарға қолдану ұсынылады.
ҚҚС бойынша не өзгереді
Жоба қаржылық операцияларды ҚҚС-тан босату қағидаларын нақтылайды. Атап айтқанда, екінші деңгейлі банктердің жекелеген факторинг және форфейтинг операцияларын ҚҚС-тан босату ұсынылады.
Сонымен қатар қарыз құралдары бойынша сыйақы түріндегі кірісті айқындау тәртібін нақтылау жоспарланған. Бұл ретте банктік кепілдіктер мен кепілгерліктерді автоматты түрде босатылатын операцияларға теңестіру ұсынылмайды.
Медицинаға қатысты жеке блок өзгерістер бар. Дәрілік заттар мен медициналық қызметтерді, оның ішінде кешенді түрде көрсетілетін қызметтерді ҚҚС-тан босатуды нақты межелеу ұсынылады. Бұдан бөлек, жоба дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға ҚҚС-тың бірыңғай 5% мөлшерлемесін айқындайды, ал медициналық қызметтерді ҚҚС-тан босату ұсынылады.
ЭСФ бойынша жаңа қағидалар
Резидент еместің орнына ҚҚС төлеу кезінде ЭСФ жазып беру мерзімі өзгертіледі. Қазір ЭСФ ҚҚС төленгеннен кейін бес күнтізбелік күннен кешіктірілмей жазылады. Жоба басқа мерзімді ұсынады — ҚҚС декларациясын тапсыру күніне дейінгі соңғы жұмыс күнінен кешіктірілмей.
Тағы бір ұсыныс кредиттер, қарыздар және микрокредиттер бойынша сыйақыға қатысты ЭСФ-ке тиесілі. Тиісті айналымдар ҚҚС-тан босатылғанына қарамастан, қолданыстағы редакцияда ЭСФ ресімдеу ерекшеліктері көзделген. Жоба мұндай операциялар бойынша ЭСФ жазып беру талаптарын алып тастауды және өзгерісті 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қатынастарға қолдануды ұсынады.
Сондай-ақ салық бұзушылықтары мен берешекке байланысты жекелеген жағдайларда ЭСФ жазып беруді тоқтата тұру құқығын салық органдарына беру жоспарлануда.
Екі түбіртектің орнына бір фискалдық чек
2027 жылдан бастап банктік картамен қолма-қол емес төлем кезінде чектерді ресімдеу тәртібін өзгерту ұсынылады. Қазір мұндай төлемде POS-терминалдың түбіртегі және БКМ-нің фискалдық чегі қатар рәсімделуі мүмкін. Жоба мәмілені растайтын бір ғана фискалдық чекке көшу көздейді.
Интернет-саудаға қатысты өзгерістер
Жоба интернет-платформаларға қатысты салық органдарының жаңа өкілеттіктерін көздейді.
Салық төлеуші белгіленген мерзімде бұзушылықтарды жою туралы хабарламаға немесе камералдық бақылау шеңберінде анықталған алшақтықтар туралы хабарламаға сәйкес әрекет етпеген жағдайда, интернет-ресурс не платформада тауарлар мен қызметтерді сатуды тоқтата тұру мүмкіндігін енгізу ұсынылады.
Бұдан бөлек, шетелдік сатушылардың қазақстандық интернет-платформалар арқылы жасайтын операцияларына салық салудың арнайы тәртібін белгілеу жоспарлануда. Жобада көзделген жағдайларда ҚҚС төлеуші ретінде қазақстандық интернет-платформа танылады, оның арқылы шетелдік тұлға Қазақстанның резиденті болып табылатын жеке тұлғаларға тауарларды өткізеді немесе электрондық қызметтер көрсетеді.
Акциздер және таңбалау
Кальян қоспасын акцизделетін тауарлар тізбесіне енгізу ұсынылады. Түтікшелік, темекі тартатын және кальяндық темекіге қолданыстағы Салық кодексі мөлшерлемелерді кезең-кезеңімен өсіруді көздейді: 2026 жылы — 1 кг үшін 15 863 теңге, 2027 жылы — 1 кг үшін 18 835 теңге, әрі қарай мөлшерлеме 2030 жылға дейін 1 кг үшін 22 791 теңгеге дейін өседі.
Жоба жекелеген тауарларды таңбалаудың жаңа қағидаларын да көздейді. Атап айтқанда, сыра мен сыра сусындарына сәйкестендіру құралдарын енгізу және таңбалау кодтарын салу мен оқуға арналған жабдықты сатып алған бизнеске қосымша шегерім беру ұсынылады.
Айта кетейік, бөтелкедегі сыра мен сыра сусындарын міндетті таңбалау 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап енгізілді, сондықтан жобаның бұл тармағын қолданыстағы талаптарды ескере отырып қарау қажет.
Шағын бизнеске арналған жеңілдіктер мен жеңілдетулер
Микро- және шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін жоба өтпелі ережелерді көздейді. Атап айтқанда, 2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі кезеңдер бойынша міндеттемелерге қатысты, жекелеген ерекшеліктерді қоспағанда, салықтық тексерулер мен камералдық бақылауды жүргізбеу ұсынылады. Сондай-ақ белгіленген мерзімде берешекті толық өтеген жағдайда өсімпұлдар мен айыппұлдарды есептен шығару көзделген.
Бөлек, 2026 жылға жататын төлемдер бойынша өсімпұл есептеуді тоқтату ұсынылады. Бұл жеңілдету төлем көзінен ұсталған салықтарға, акциздерге, импортталатын тауарларға салынатын ҚҚС-қа және әлеуметтік төлемдерге қолданылмайды.
Цифрлық активтерге салық салу режимі
Жоба қазақстандық цифрлық активтер қызметін көрсететін провайдерлер арқылы жасалған цифрлық активтер бойынша операциялардан жеке тұлғалардың табысын 2026 жылғы 1 қаңтардан 2028 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі кезеңде ЖТС-тен босатуды ұсынады.
Сондай-ақ цифрлық активтерді лицензияланбаған алаңдардан лицензияланған провайдерлердің платформаларына аударатын салық төлеушілерге арналған жеке тетік көзделген. Жобада белгіленген шарттар орындалған жағдайда, тиісті берешек салықтық берешек ретінде танылмайды, ал есептелген өсімпұл мен айыппұлдарды есептен шығару жоспарланады.
Тағы нені өзгертуді ұсынады
Жоғарыдағы түзетулерден бөлек, жоба мыналарды көздейді:
- салық агенті ұғымын және оның міндеттерін кеңейту;
- жалақыдан бірыңғай төлем тәртібін өзгерту;
- 2027 жылғы шілдеден бастап ЖК мен жеке практикамен айналысатын адамдар үшін қызметті тоқтату туралы бөлек өтініштен бас тарту;
- заңды тұлғалардың директорлар кеңесі және өзге басқару органдары мүшелерінің кірістеріне салық салу қағидаларын нақтылау;
- инвесторларға арналған жекелеген салықтық жеңілдіктерді қайтару мүмкіндігі;
- салықтық әкімшілендіруді одан әрі цифрландыру;
- Цифрлық кодекс терминологиясына сәйкес, Салық кодексінің мәтінінде «ақпараттық жүйе» және «ақпараттық жүйелер» терминдерін «цифрлық жүйе» және «цифрлық жүйелерге» ауыстыру.
Ұсынылып отырған нормалардың басым бөлігі 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап енгізіледі. Дегенмен, жобаның жекелеген ережелерінің күшіне ену мерзімдері өзгеше, ал кейбір өзгерістер 2026 жылы туындаған қатынастарға қолданылуы ұсынылады.
Қазір бұл — заң жобасы, Салық кодексінің қолданыстағы нормалары емес. Құрылтайда қаралғаннан кейін түпкілікті тұжырымдар мен күшіне ену мерзімдері өзгеруі мүмкін.
