Көбіне ЖШС-ті тарату туралы шешімді құрылтайшының өзі қабылдайды. Алайда кейде меншік иелерінің келісімінсіз компания мәжбүрлеп таратылуы мүмкін. Мұның негіздері Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 49-бабында белгіленген.
Сот шешімімен ЖШС қандай жағдайда таратылуы мүмкін
ҚР АК-нің 49-бабы 2-тармағына сәйкес, мынадай жағдайларда сот ұйымды тарату туралы шешім қабылдауы мүмкін:
- кәсіпорынның банкроттығы;
- заңды тұлғаның тіркеуінің жарамсыздығы, егер ол заңнама талаптарын бұза отырып жүргізілсе;
- қызметтің болмауы, заңды тұлға, оның қатысушылары немесе басшылары заңды мекенжайында жоқ және бір жыл бойы іс жүзінде қызмет жүргізбесе;
- Жарғыға қайшы қызмет, — құрылтай құжаттарында көрсетілген мақсаттарды жүйелі бұзу, лицензиясыз жұмыс істеу немесе заңмен тыйым салынған қызметті жүзеге асыру;
- өзге жағдайлар, Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген.
Салық заңнамасы бойынша мәжбүрлеп таратуға негіздер
ҚР Салық кодексінің 93-бабында заңды тұлғалар болып табылатын салық төлеушілерді мәжбүрлеп таратуға арналған критерийлер белгіленген. Бұл – төмендегі шарттардың барлығына бірдей сәйкес келетін ұйымдар.
1. Күнтізбелік жылдың 1 қаңтарына дейін (және қатарынан кемінде үш жыл) компания:
- салық есептілігін тапсырмаған;
- сыртқы экономикалық қызметке (СЭҚ) қатыспаған;
- банктік шоттарында қозғалыс болмаған немесе операция көлемі жылына 141 АЕК-тен аспаған (міндетті әлеуметтік және зейнетақы төлемдерін есептемегенде);
- ҚҚС бойынша есепте тұрмаған.
2. Ағымдағы жылдың 1 қаңтарына компания:
- ҚҚС бойынша есепте тұрмайды;
- қызметін ресми түрде тоқтата тұрмаған;
- иелігінде салық салу объектілері (негізгі құралдар) жоқ;
- әлеуметтік төлемдер бойынша берешегі жоқ;
- 6 АЕК-тен жоғары салықтық берешегі жоқ.
Мәжбүрлеп тарату рәсімі қалай өтеді
Салық органдары жыл сайын осы критерийлерге сәйкес келетін ұйымдарды тексереді. Үдеріс кезең-кезеңімен өтеді:
- 1 наурызға дейін — таратылуға жататын ЖШС-тердің алдын ала тізімі жасалады.
- 1 сәуірге дейін — тізім мемлекеттік ресми ресурстарда жарияланады.
- 1 мамырға дейін — компанияның мүлкі мен қаражатын айқындау үшін банктермен, Әділет министрлігімен және өзге мемлекеттік органдармен салыстырып тексеру жүргізіледі.
- 1 маусымға дейін — ықтимал кредиторлардың дәлелді қарсылықтары мен талаптары қабылданады.
- 1 шілдеге дейін — таратуға жататын ЖШС-тердің түпкілікті тізбесі бекітіледі.
- 1 қыркүйекке дейін — салық органы мәжбүрлеп тарату туралы талап-арыздарды сотқа жолдайды.
