2025 жылдан бастап жалпыға бірдей декларациялау қағидалары өзгерді: азаматтардың басым бөлігі кірістер мен мүлік туралы есеп беруден босатылды. Дегенмен жекелеген санаттағы салық төлеушілер үшін 2025 жылға 270 нысанын тапсыру талабы сақталады. Олардың қатарында мемлекеттік қызметшілер, кейбір компания басшылары мен құрылтайшылары, табыстарына дербес салық есептейтін тұлғалар, сондай-ақ қымбат мүлік сатып алатын азаматтар бар.
2025 жылдан декларациялау қағидаларындағы өзгерістер
2025 жылғы 1 қаңтардан бастап кірістер мен мүлікті жалпыға бірдей декларациялауға көшу аяқталады деп жоспарланған еді. Бастапқы қағидалар бойынша декларацияны Қазақстанның іс жүзінде барлық кәмелетке толған азаматтары тапсыруы тиіс болатын.
Алайда 2025 жылғы шілдеде қағидалар өзгертілді. 2025 жылғы 15 шілдедегі № 208-VIII ҚР Заңы жеке тұлғалардың басым бөлігін декларациялаудан босатты. Жаңа ережелер 2025 жыл бойынша есептілікті дайындау кезінде қолданылады.
Нәтижесінде декларация тапсыру міндеті тек белгілі бір санаттағы азаматтарда ғана қалды. Қалған жеке тұлғалар үшін 270.00 нысанын тапсыру талап етілмейді.
2025 жыл үшін 270.00 нысанын кім тапсырады
2025 жылға табыс пен мүлік туралы декларацияны мына санаттағы жеке тұлғалар тапсырады:
- мемлекеттік қызметшілер және оларға теңестірілген адамдар, сондай-ақ олардың жұбайлары;
- жарғылық капиталдағы немесе акциялардағы үлесінің 10%-дан астамына ие заңды тұлғалардың басшылары мен құрылтайшылары, сондай-ақ олардың резидент жұбайлары. Коммерциялық емес ұйымдардың құрылтайшыларына ерекшелік қарастырылған;
- банктер мен сақтандыру ұйымдарының ірі қатысушылары және инвестициялық портфельді басқарушылар, сондай-ақ олардың резидент жұбайлары;
- жеке практикамен айналысатындар: нотариустар, адвокаттар, жеке сот орындаушылары және медиаторлар;
- кәсіпкерлік қызметтен түскен табыстардан бөлек, дербес салық салуға жататын табыс алған жеке тұлғалар;
- жыл ішінде мемлекеттік не өзге тіркеуге жататын мүлікті жалпы құны 20 000 АЕК-тен жоғары сомаға сатып алған азаматтар. 2025 жылға бұл шек 78 640 000 теңгені құрайды.
Бұл ретте жеке кәсіпкерлер тек ИП мәртебесі бар болғаны үшін 270 нысанына көшпейді. Кәсіпкерлік табыс үшін 220.00 немесе 910.00 сияқты тиісті салық есептілігі нысандары пайдаланылады. Алайда ИП жоғарыда көрсетілген санаттардың біріне қатар жатса, табыс пен мүлік туралы декларацияны да тапсыруға тиіс.
Жалға беруден түскен табыс та нысан тапсыруға негіз бола алады
Маңызды өзгерістердің бірі кәсіпкерлікке жатпайтын, бірақ ол бойынша салықты жеке өзі есептейтін табыстарға қатысты.
Мысалы, азамат пәтерін жеке тұлға ретінде жалға береді. Егер бұл табысқа дербес салық салынатын болса, ол туралы мәліметтер 2025 жылға арналған 270.00 нысанында көрсетілуі керек.
Бұған дейін мұндай жағдайларда 240.00 нысаны қолданылатын. 2025 жылдан бастап тиісті ақпарат 270.00 нысанында көрсетіледі.
Бейрезиденттер үшін декларация тапсыру міндеті заңнамада көзделген жағдайларда ғана туындайды, мысалы Қазақстанда дербес салық салынатын табыс алынған кезде.
Декларация тапсырудан кім босатылады
Жеке тұлғалардың басым бөлігіне 2025 жылға 270.00 нысанын тапсырудың қажеті жоқ. Атап айтқанда, декларацияны міндетті түрде ұсынбайтындар:
- тек еңбекақы алатын және дербес салық салынатын табысы жоқтар;
- зейнетақы, стипендия немесе әлеуметтік төлемдер ғана алатындар;
- Қазақстаннан тыс жерде мүлкі, банк шоттары немесе өзге активтері жоқтар.
Сондықтан «жеке тұлға» мәртебесінің өзі 270 нысанын тапсыру міндетін білдірмейді. Алдымен адамның заңда белгіленген санаттардың біріне жататынын анықтау қажет.
2025 жылға 270 нысанын қашан тапсыру керек
2025 жылға табыс пен мүлік туралы декларацияны 2026 жылғы 15 қыркүйектен кешіктірмей ұсыну қажет. Бұл мерзім есепті электронды не қағаз түрінде беру тәсіліне қарамастан қолданылады. Мерзім ұзартылмайды.
Декларация 2025 күнтізбелік жылдың түгелін қамтиды. Есепті кезеңнің соңғы күні маңызды болып табылатын мүлік пен активтер бойынша мәліметтер 2025 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша көрсетіледі. Мерзім бойынша ерекшелік мерзімді әскери қызметшілерге көзделген.
270.00 нысанында қандай мәліметтер көрсетіледі
Декларацияның құрамы оны тапсыру себебіне байланысты. 270.00 нысанында салық төлеуші салығын дербес есептейтін табыстар көрсетілуі мүмкін. Мысалы:
- Қазақстаннан тыс көздерден түскен табыс;
- мүлікті жалға беруден түскен табыс;
- мүлікті сату кезіндегі құн өсімінен түскен табыс;
- дивидендтер;
- заңнамаға сәйкес дербес декларациялануға жататын өзге табыстар.
Табыстардан бөлек, декларацияда жыл ішінде сатып алынған немесе иеліктен шығарылған, тіркеуге жататын кейбір мүлік түрлері де көрсетіледі, оның ішінде Қазақстаннан тыс жердегі мүлік те. Бұдан бөлек, шетелдегі банк шоттары, ақша қаражаттары және басқа да активтер туралы, егер олар декларациялануға жатса, жеке мәліметтер беріледі. Сондықтан нысанды толтырмас бұрын тек алынған табыстарды ғана емес, шетелдегі мүлік пен активтер туралы деректерді де алдын ала жинап қойған дұрыс.
270 нысанын Салық төлеуші кабинеті арқылы қалай тапсыруға болады
Ең ыңғайлы тәсілдердің бірі — декларацияны электрондық түрде Салық төлеуші кабинеті арқылы жіберу. Іс-әрекет реті мынадай:
- Мемлекеттік кірістер комитеті сайтындағы Салық төлеуші кабинетінде авторизациядан өтіңіз.
- Салықтық есептілік бөліміне өтіп, 270.00 нысанын — жеке тұлғаның табыс пен мүлік туралы декларациясын таңдаңыз.
- Есепті кезеңді таңдаңыз — 2025 жыл.
- Қажетті бөлімдер мен қосымшаларды толтырыңыз. Жағдайыңызға қарай онда дербес салық салынатын табыстар, тіркеуге жататын мүлік, шетелдік шоттар және басқа активтер көрсетіледі.
- Енгізілген мәліметтерді тексеріңіз.
- Декларацияны электрондық цифрлық қолтаңбамен (ЭЦҚ) қол қойыңыз.
- Нысанды жіберіп, қабылданғаны туралы хабарламаны сақтап қойыңыз.
Декларацияны алдын ала жіберу 15 қыркүйек қарсаңындағы соңғы күндерге қалдырғаннан қауіпсіздеу. Порталмен, ЭЦҚ-мен немесе нысанды толтырумен байланысты техникалық мәселелер туындаса, оларды шешуге уақыт қалады.
270 нысанын тапсырудың басқа қандай тәсілдері бар
Салық төлеуші кабинеті — жалғыз жол емес. Декларацияны өзге қолжетімді электрондық сервистер арқылы да жіберуге болады. Атап айтқанда, 270.00 нысаны мына арналары арқылы қабылданады:
- e-Salyq Azamat мобильді қосымшасы;
- eGov порталы;
- осындай мүмкіндікті қолдайтын банктердің мобильді қосымшалары.
Тәсілді таңдау салық төлеушіге қолжетімді сервистерге және декларацияны қалай қол қойып, жіберуге ыңғайлы екеніне байланысты.
270 нысанын мерзімінде тапсырмаса не болады
Декларациялау талаптарын бұзғаны үшін әкімшілік жауаптылық көзделген. Егер салық төлеуші жыл ішінде алғаш рет 270 нысанын ұсыну мерзімін бұзса, ескерту беріледі. Жыл ішінде қайталанса, айыппұл мөлшері 15 АЕК болады. Толық емес не дұрыс емес мәліметтер көрсетілгені үшін де алғаш рет ескерту беріледі. Ұқсас бұзушылық жыл ішінде қайталанса, айыппұл 3 АЕК құрайды.
Шетелдік активтерді жасырғаны үшін бөлек жауаптылық бар. Декларацияда шетелдегі банк шоты немесе жылжымайтын мүлік көрсетілмесе, айыппұл 100 АЕК. Бұзушылық бір жыл ішінде жойылмаса, айыппұл 200 АЕК-ке дейін өседі.
Салық салу объектілерін жасырғаны үшін қатаңырақ санкциялар қолданылады. Бұл жағдайда айыппұл мөлшері төленбеген салық сомасына қарай есептеледі: алғаш рет — салық сомасының 200%-ы, қайталанса — 300%-ы.
15 қыркүйекке дейін нені тексеру керек
Егер 270.00 нысанын тапсыру керек пе, әлде жоқ па деп күмәндансаңыз, алдымен өз санатыңызды айқындаңыз. Мемлекеттік қызметшілерге, компаниялардың жекелеген қатысушылары мен басшыларына, дербес салық салынатын табысы бар тұлғаларға немесе қымбат мүлік сатып алған азаматтарға жатпайтыныңызды тексеріңіз.
Егер декларация міндетті болса, 2025 жылдың толық деректерін дайындаңыз: табыстар, мүлік, активтер бойынша операциялар және шетелдік шоттар туралы мәліметтер. 2025 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ақпаратты бөлек тексеріңіз.
Нысанды соңғы күнге қалдырмай, ертерек жіберген дұрыс. Бұл декларацияны мұқият тексеруге, ықтимал қателерді түзетуге және есептіліктің салық органымен қабылданғанына көз жеткізуге мүмкіндік береді.
