30 тамыз енді мереке емес: тамызда 21 жұмыс күні болады
2026 жылғы 1 шілдеден бастап 30 тамыздағы Конституция күні мемлекеттік мерекелер тізімінен алынды. Оның орнына мерекелік күн болып 15 наурыз — жаңартылған Конституция республикалық референдумда қабылданған күн белгіленді.
2026 жылы 30 тамыз жексенбіге түседі. Бұрын демалыс дүйсенбіге, 31 тамызға ауыстырылатын. Енді мұндай ауыстыру болмайды: 30 тамыз — кәдімгі жексенбі, ал 31 тамыз — жұмыс күні. Осылайша, бес күндік аптада тамызда 21 жұмыс күні, алты күндікте — 26 күн болады. 2026 жылғы тамызда мерекелік күндер жоқ.
Өзгеріс тек жұмыс кестесіне емес, есеп-қисапқа да әсер етеді. Кадр қызметі ауысымдық және вахталық кестелерді тексеріп, бухгалтерлер жалақы, демалыс ақысы мен еңбекке жарамсыздық парағын есептегенде өзекті деректерді пайдаланғанына көз жеткізуі тиіс. Есеп 1С-те жүргізілсе, өндірістік күнтізбені және қызметкерлердің жұмыс кестелерін де тексерген жөн. Егер бағдарламада 30 тамыздан 31 тамызға ескі демалыс ауыстыруы сақталып қалса, айлық есептеулерге дейін оны түзету қажет.
4 тамыздан бастап жұмыс берушілер үшін жаңа талаптар
4 тамызда 2026 жылғы 3 маусымдағы № 295-VIII Заңы күшіне енеді. Ол Еңбек кодексіне және бірқатар өзге заңнамалық актілерге өзгерістер енгізеді. Өзгерістердің бірі «жұмыс беруші актілері» ұғымына қатысты. Енді бұл ұғымға бұйрықтар мен өкімдер ғана емес, нұсқаулықтар, ережелер, положениелер, ауысым, вахта және демалыс кестелері, сондай-ақ еңбек қатынастарын реттейтін өзге де құжаттар тікелей жатады.
Өзгерістер қызметкерлердің жұмысын ұйымдастыру тәртібіне де әсер етеді.
Ауысым алдындағы медтексеру уақытына ақы төленеді
Енді ауысым алдындағы медициналық тексеруден өту уақыты жұмыс беруші тарапынан төленуге тиіс. Есеп айырысу қызметкердің орташа күндік не сағаттық жалақысы негізінде жүргізіледі.
Еңбекті қорғау техникалық инспекторларының өкілеттігі күшейеді
Еңбек кодексінің жаңа 203-1-бабында еңбекті қорғау жөніндегі техникалық инспекторлардың қосымша өкілеттіктері бекітіледі. Атап айтқанда, олар жазатайым оқиғаларды тергеп-тексеруге қатыса алады және қызметкерлердің мүддесінде сотқа жүгіне алады.
Жұмысқа қабылдаудан бас тарту жазбаша негізделуі тиіс
Егер жұмыс беруші жүкті әйелге, үш жасқа дейінгі баласы бар әйелге, кәмелетке толмаған адамға немесе мүгедектігі бар адамға жұмысқа қабылдаудан бас тартса, бас тарту себептері жазбаша түрде ұсынылуы қажет.
Еңбек жағдайлары өзгерсе, алдын ала ескерту керек
Еңбек жағдайлары өзгерген кезде жұмыс беруші қызметкерді кемінде 15 жұмыс күні бұрын жазбаша хабардар етуі тиіс.
Тәртіптік жазаларды қолдану тәсілі өзгереді
Тәртіптік жаза түрін таңдағанда жұмыс беруші құқықбұзушылықтың сипаты мен ауырлығын, жасалу мән-жайларын, сондай-ақ қызметкердің бұрынғы және кейінгі мінез-құлқын ескеруі керек. Төрт жазаға кезең-кезеңмен қолдану тәртібі бекітіледі: ескерту, сөгіс, қатаң сөгіс және еңбек шартын бұзу.
Бұған қоса, еңбек заңнамасы еңбек саласында құрметке, ар-намыс пен қадір-қасиетті қорғауға құқық туралы нормалармен толықтырылады. Қақтығысты жағдайларда жұмыс беруші немесе оның өкілдері әрекетсіздік танытса, жауаптылық, оның ішінде қылмыстық жауаптылық та туындауы мүмкін.
Жұмыс беруші 4 тамызға дейін нені тексеруі керек:
- ішкі еңбек тәртібі ережелері;
- еңбекақы төлеу туралы ереже;
- қызметкерлерді ауысымға жіберу тәртібі;
- еңбек жағдайларын реттейтін құжаттар;
- тәртіптік жазаларды рәсімдеу рәсімдері.
II тоқсан мен жартыжылдық есеп — 17 тамызға дейін
Кварталдық салық есептілігін тапсырудың әдеттегі мерзімі — 15 тамыз. 2026 жылы бұл күн сенбіге түсетіндіктен, соңғы мерзім жақын арадағы жұмыс күніне — 17 тамызға ауысады.
II тоқсан мен жартыжылдық бойынша мына формалар ұсынылады:
- 200.00;
- 300.00;
- 400.00;
- 870.00;
- 910.00.
2026 жылдан бастап салық есептілігін тапсыру мерзімін ұзарту мүмкіндігі жаңа Салық кодексімен жойылды. Салық төлеуші форманы уақытында тапсырмаса, салық органдары оны өздері нөлдік көрсеткіштермен қалыптастырады.
Сондықтан есептілікті соңғы күндерге қалдырмаған жөн: нөлдік форманы автоматты қалыптастырғаннан кейін деректерді қосымша түзетуге тура келуі мүмкін.
Жартыжылдық салықтарды 25 тамызға дейін төлеу керек
25 тамыз — II тоқсан мен жартыжылдық бойынша есептелген салықтарды төлеудің соңғы күні.
Атап айтқанда, жеңілдетілген декларация бойынша жұмыс істейтіндер 910.00 форма бойынша жартыжылдық салығын, ал ҚҚС төлеушілер — II тоқсан үшін ҚҚС-ты аударуы тиіс. Осы мерзімде шілде айы үшін еңбекақы қоры бойынша міндетті төлемдер де аударылады:
- төлем көзінен ұсталатын жеке табыс салығы;
- әлеуметтік салық;
- міндетті зейнетақы жарналары;
- әлеуметтік аударымдар;
- міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жарналары.
Тамызда базалық мөлшерлеме 16,75% деңгейінде қалады
24 шілдеде Ұлттық банк базалық мөлшерлемені жылдық 16,75% деңгейіне дейін төмендетті. Келесі отырыс 4 қыркүйекке жоспарланған, сондықтан тамыз айында көрсеткіш өзгермеуі керек. Базалық мөлшерлеме кредиттер мен депозиттердің құнына әсер етеді әрі салықтық берешек бойынша өсімпұлды есептеуде қолданылады.
ЕСУТД: жол парақтары мен ТТН тіркеуі тоқтатылды
Автомобильдік тасымалмен айналысатын компаниялар үшін тамызда да маңызды өзгеріс бар.
Көлік министрлігінің 2026 жылғы 23 шілдедегі № 189 бұйрығымен Көлік құжаттарын басқарудың бірыңғай жүйесінде — ЕСУТД — тасымалдау құжаттарын тіркеуге қатысты жекелеген нормалардың әрекеті 2027 жылғы 1 маусымға дейін тоқтатылды.
Атап айтқанда, тіркеу мына құжаттарға қатысты тоқтатылады:
- жол парақтары;
- тауар-көлік жүкқұжаттары (ТТН);
- диспетчерлік қызметтердің жұмысына қатысты жекелеген құжаттар.
Маңызды ескерту: жол парақтары мен ТТН ресімдеу міндеті сақталады. Уақытша тек оларды ЕСУТД жүйесінде тіркеу тоқтатылды. Сондықтан тасымалдаушылар заңнамада көзделген құжаттарды бұрынғыдай ресімдеуі тиіс, бірақ оларды жүйеде 2027 жылғы 1 маусымға дейін тіркеу талап етілмейді.
13 тамыздан сыбайлас жемқорлыққа қарсы өзгерістер күшіне енеді
Тағы бір өзгерістер топтамасы 13 тамыздан бастап қолданысқа енгізіледі. 2026 жылғы 12 маусымдағы № 311-VIII Заңның негізгі бөлігі сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнамаға, соның ішінде Еңбек кодексіне және акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі/қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы заңдарға түзетулер енгізеді. Ең алдымен өзгерістер мемлекеттік және квазимемлекеттік секторға қатысты болады.
Квазимемлекеттік сектор субъектілеріне жататын ЖШС мен акционерлік қоғамдарда сыбайлас жемқорлыққа қарсы комплаенс-қызмет болуы міндетті етіледі. Бұл жеке құрылымдық бөлімше не жауапты тұлға болуы мүмкін. Комплаенс-қызмет атқарушы органнан тәуелсіз болып, бақылау кеңесіне не директорлар кеңесіне есеп береді. Қызмет басшысын да солар тағайындайды. Қалған ЖШС мен АҚ үшін мұндай қызметті құру — құқық, бірақ міндет емес. Сондай-ақ сыбайлас жемқорлық қылмыс не әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылық жасаған адамдарды кейбір лауазымдарға қабылдауға қойылатын шектеулер нақтыланады.
Мемсекторға арналған цифрлық кадрлық жүйе
Мемлекеттік мекемелер мен квазимемлекеттік сектор ұйымдары үшін цифрлық кадрлық жүйе енгізу көзделген. Онда кадрлық процестер және, атап айтқанда, мүдделер қақтығысын анықтауға қажетті мәліметтер көрсетіледі.
Жүйеге қызметкердің жұбайының және жақын туыстарының ЖСН-і енгізіледі деп жоспарлануда. Тиісті нормалардың бір бөлігі 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енеді. Бұдан бөлек, мемлекеттік лауазымдарды және оларға теңестірілген лауазымдарды атқаратын адамдар үшін жеке мүдделер туралы декларация енгізіледі. Оны тағайындалғаннан немесе ауысқаннан кейін 15 жұмыс күні ішінде ұсыну қажет болады.
Тамызда Салық кодексіне жаңа ұсыныстар таныстырылады
Ұлттық экономика министрлігі Салық кодексіне 45 түзету топтамасын әзірледі. Қазір ұсыныстар Жобалық офисте пысықталуда. Оларды тамыз айында таныстыру жоспарланып отыр. Ұсыныстар қатарында:
- басым инвестициялық жобалар үшін салықтық преференцияларды қайтару;
- инвестициялық шарттар бойынша шикізат пен материалдар импортына ҚҚС-тан босату;
- цифрлық активтермен операциялардан түсетін табыстарға қазақстандық провайдерлер арқылы ИПН-нан жеке тұлғаларды босату.
Әзірге бұл — ұсыныстар ғана, сондықтан олар түпкілікті қабылданып, күшіне енгенге дейін қолданыстағы салық ережелері ретінде қарастырмау керек.
Бизнес тамызда нені тексеруі керек
Ай соңында қателікке ұрынбас үшін бухгалтер мен кадр қызметі мына негізгі тармақтарды алдын ала қарап шыққаны жөн:
- Өндірістік күнтізбені тексеру — 31 тамыз жұмыс күні болуы тиіс.
- Қызметкерлер кестелерін қайта қарау, әсіресе ауысымдық және вахталық.
- 4 тамызда күшіне енетін Еңбек кодексі өзгерістерін ескеру.
- Есептілікті 17 тамызға дейін дайындап, тапсыру.
- Салықтар мен міндетті төлемдерді 25 тамызға дейін төлеу.
- Тасымалдаушылар үшін ЕСУТД бойынша жұмысты тексеру — жол парақтары мен ТТН ресімделеді, бірақ жүйеде 2027 жылғы 1 маусымға дейін тіркеу талап етілмейді.
- Квазимемлекеттік ұйымдарда комплаенс талаптарын тексеру.
- Тамызда таныстырылатын Салық кодексі түзетулерін қадағалау.
Биылғы тамыз есептің бірқатар бағытына бірдей назар талап етеді. Әсіресе салық мерзімдерімен шектелмей, мерекелік күнтізбе мен жұмыс берушілерге арналған жаңа талаптардың кадрлық құжаттар мен төлемдер есебіне тікелей әсер ететінін ескерген жөн.
