Салық есебінде айыпақыдан түсетін табыс
Салық есебінде шарттар бойынша алынған айыппұлдар, өсімпұлдар және өзге санкциялар салық төлеушінің табысы ретінде танылады. Корпоративтік табыс салығын есептегенде олар жиынтық жылдық табысқа қосылады.
Айыпақы түріндегі табыс келесі шарттардың біреуі орындалғанда танылады:
- борышкер қойылған санкцияларды мойындады;
- айыпақы сомасы құжатпен расталды (мысалы, қол қойылған талап хатпен немесе тараптар келісімімен);
- өндіріп алу заңды күшіне енген сот шешімі негізінде жүзеге асырылды.
Борышкер міндеттемені мойындағанға не сот шешімі заңды күшіне енгенге дейін айыпақы сомасы салықтық табысқа қосылмайды.
Корпоративтік табыс салығы туралы декларацияда (100.00 нысаны) бұл сомалар басқа табыстар құрамында көрсетіледі.
Салық есебінде айыпақы бойынша шегерімдер
Шаруашылық шарттары шеңберінде төленетін айыппұлдар, өсімпұлдар мен айыпақылар корпоративтік табыс салығын есептегенде шығыстарға жатқызылуы мүмкін. Алайда шегерімдер тек белгіленген талаптар орындалғанда ғана қолданылады.
Шегерімге мынандай санкциялар сомалары жатады:
- салық төлеушінің кәсіпкерлік қызметімен тікелей байланысты;
- құжатпен расталған;
- салық төлеуші мойындаған немесе сотпен өндіріп алу туралы шешім шығарылған.
КТС бойынша декларацияда мұндай сомалар мына жолда көрсетіледі: 100.00.020 «Айыппұлдар, өсімпұлдар, айыпақылар».
Айыппұлдар мен өсімпұлдар бойынша шегерімдерге шектеулер
Қазақстан Республикасының салық заңнамасы айыппұлдар мен өсімпұлдар салық салынатын табысты қысқартпайтын жағдайларды айқындайды.
Оларға мыналар жатады:
- салық айыппұлдары;
- салықтар мен өзге де міндетті төлемдер бойынша өсімпұлдар;
- мемлекеттік органдардың әкімшілік айыппұлдары.
Аталған сомалар тек бухгалтерлік есепте танылады және корпоративтік табыс салығын есептеу кезінде шегерімге жатқызылмайды. Жекелеген жағдайларда ерекшеліктер болуы мүмкін, мысалы, мемлекеттік сатып алу шарттарында көзделген санкциялар болса.
Қарыз шарттары бойынша айыпақыны есепке алу ерекшеліктері
Айыппұлдар мен өсімпұлдар қарыз шарты немесе кредиттік келісімдер шеңберінде туындаса, олар қарыз бойынша сыйақының бір бөлігі ретінде қаралады. Мұндай жағдайда бұл сомалар сыйақылар бойынша шығыстарға енгізіліп, КТС декларациясының 100.00.023 «Сыйақылар бойынша шегерімдер» жолында көрсетіледі.
Бұл шығыстарға сыйақылар бойынша шегерімдерді есепке алудың жалпы қағидалары қолданылады.
Айыппұлдар мен өсімпұлдарға ҚҚС салына ма
Айыппұлдар, өсімпұлдар мен айыпақылар тауар, жұмыс немесе көрсетілетін қызмет болып табылмайды, олар шарттық міндеттемелерді бұзғаны үшін жауаптылық шарасы ретінде қолданылады.
Сондықтан:
- айыппұл алынғанда ҚҚС есептелмейді;
- айыппұл төленгенде ҚҚС-ты есепке жатқызу құқығы болмайды;
- мұндай сомалар ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілмейді.
Бухгалтерлік есепте айыппұлдар мен өсімпұлдар басқа табыстар немесе шығыстар ретінде танылады, бірақ қосылған құн салығын есептеуге қатыспайды.
Айыппұлдар мен айыпақыларды тану сәті
Ұйымдар салық есебін есептеу әдісімен жүргізеді, сондықтан санкциялар бойынша табыс пен шығыстарды тану сәтін дұрыс айқындау маңызды.
Айыпақы бойынша табыс мына жағдайлардың бірі орындалған есепті кезеңде танылады:
- борышкер талап хатты мойындады;
- тараптар берешекті мойындау туралы келісімді ресімдеді;
- өндіріп алу туралы сот шешімі заңды күшіне енді.
Осы шарттар орындалғанға дейін есептелген сомалар табыс ретінде танылмайды.
Дәл осындай қағида шығыстарға да қолданылады: айыппұлдар мен өсімпұлдар шегерімге тек салық төлеуші міндеттемені мойындағаннан кейін немесе ол сотпен расталғаннан кейін ғана енгізіледі.
Қорытынды
Салық есебінде айыппұлдар, өсімпұлдар және айыпақылар салық төлеушінің шарттағы рөліне қарай әрі табыс, әрі шығыс ретінде көрінуі мүмкін.
Санкцияларды дұрыс көрсету үшін мына негізгі шарттарды сақтау маңызды:
- есептеудің құжаттық расталуы;
- борышкердің міндеттемені мойындауы немесе сот шешімінің болуы;
- сомаларды корпоративтік табыс салығы бойынша декларацияда дұрыс көрсету.
Осы талаптар сақталғанда ғана салық есебі заңнама нормаларына сай болады және тексерістер кезінде сұрақтар туындамайды.
