Тәжірибеде көптеген жеке тұлғалар тек өзге жеке тұлғалармен ғана емес, ұйымдармен де жұмыс істейді — мұндай жағдайда қатынастар азаматтық-құқықтық сипаттағы шартпен (АҚСШ) рәсімделеді. Логикалық сұрақ туындайды: 2026 жылы өзін-өзі жұмыспен қамтуды АҚСШ бойынша жұмыспен қатар жүргізуге бола ма және бұл салықтық тәуекелдерге әкелмей ме? Жаңа ҚР Салық кодексі нормаларына сүйеніп, жағдайды талдаймыз.
ҚР Салық кодексі бойынша кімдер өзін-өзі жұмыспен қамтылған деп танылады
ҚР Салық кодексінің 718-бабының 2-тармағына сәйкес, өзін-өзі жұмыспен қамтылғандар деп (жеке кәсіпкер болып табылмайтын) жеке тұлғалар — Қазақстан Республикасы азаматтары мен қандастар танылады, олар бір мезгілде мына шарттарға сай болуы тиіс:
- Өзін-өзі жұмыспен қамтылғандарға арналған арнайы салық режимін қолдануға рұқсат етілген бір немесе бірнеше қызмет түрін жүзеге асырады. Мұндай қызмет түрлерінің тізбесін Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.
- Жалдамалы еңбекті пайдаланбайды.
- Олардың күнтізбелік айдағы табысы тиісті қаржы жылының 1 қаңтарындағы айлық есептік көрсеткіштің (АЕК) 300 еселенген мөлшерінен аспайды.
Өзін-өзі жұмыспен қамту режимінде қандай табыстар салық салуға жатады
ҚР Салық кодексінің 719-бабына сәйкес, өзін-өзі жұмыспен қамтылғандар үшін салық салу объектісі – өзін-өзі жұмыспен қамтылғандарға арналған арнайы салық режимі шеңберінде рұқсат етілген қызмет түрлерін жүзеге асырудан салық кезеңінде алынған табыс. Яғни, тек осы қызметтен және белгіленген шектерде алынған табыстар ескеріледі.
Өзін-өзі жұмыспен қамтуды АҚСШ бойынша жұмыспен қатар жүргізуге бола ма?
АҚСШ жасасу тәртібі Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексімен реттеледі. Сонымен бірге ни Азаматтық кодекс РК, ни Налоговый кодекс РК өзін-өзі жұмыспен қамтуды АҚСШ бойынша жұмыспен қатар жүргізуге тыйым салмайды.
Демек, жеке тұлға бір мезгілде:
- тапсырыс берушімен еңбек не азаматтық-құқықтық қатынастарда бола алады;
- сонымен қатар өзін-өзі жұмыспен қамтылған мәртебесімен қызметін жүргізе алады.
Маңыздысы: АҚСШ бойынша алынған табыс өзін-өзі жұмыспен қамтылғандарға арналған арнайы салық режимі аясындағы табыс құрамына кірмейді. Себебі мұндай табыс бойынша салық міндеттемелерін салық агенті — тапсырыс беруші орындайды.
2026 жылы бұл іс жүзінде қалай жұмыс істейді
2026 жылы жеке тұлға бір мезгілде:
- ұйыммен немесе жеке кәсіпкермен АҚСШ бойынша жұмыс істей алады;
- өзін-өзі жұмыспен қамтылғандарға арналған арнайы салық режимін қолдана алады (мысалы, өз пәтерін жалға беру және т. б.).
Негізгі шарт — өзін-өзі жұмыспен қамтудан түсетін айлық табыс 300 АЕК-тен аспауы тиіс.
Өзін-өзі жұмыспен қамтудан түсетін табыс бойынша есеп пен есептілікті арнайы мобильді қосымша E-Salyk Business арқылы жүргізесіз.
Салық міндеттемелері қалай бөлінеді
Жеке тұлға табыстарды көздері бойынша бөліп, салық міндеттемелерін мынадай тәртіппен орындай алады:
- Өзін-өзі жұмыспен қамтудан түскен табыс — салықтар мен әлеуметтік төлемдерді мобильді қосымша арқылы өз бетінше төлейсіз.
- АҚСШ бойынша табыс — барлық салықтар мен әлеуметтік аударымдарды салық агенті ретінде тапсырыс беруші ұстап, аударады.
Өзін-өзі жұмыспен қамтылған табысынан ұсталатын салықтар мен жарналар
Өзін-өзі жұмыспен қамту шеңберінде алынған табыстан жеке тұлға мына төлемдерді төлейді:
- ЖТС — 0%;
- МЗЖ — 1%;
- МКЗЖ — 1%;
- Әлеуметтік аударымдар — 1%;
- МӘМС жарналары — 1%.
АҚСШ бойынша табысқа қатысты салықтар мен жарналар
АҚСШ бойынша жеке тұлғаға төленген табыс есебінен тапсырыс беруші мыналарды аударады:
- ЖТС — 10–15%;
- МЗЖ — 10%;
- МӘМС жарналары — 2%;
- Әлеуметтік аударымдар — 5%.
АҚСШ бар кезде өзін-өзі жұмыспен қамту мәртебесін рәсімдеу не үшін керек
Өзін-өзі жұмыспен қамту мәртебесін рәсімдеу жеке тұлғаға АҚСШ шеңберінен тыс алынған табыс бойынша салықтық міндеттемелерді дұрыс әрі заңға сай орындауға мүмкіндік береді. Мұндай тәсіл салық заңнамасының талаптарын адал сақтауды көрсетеді және бақылаушы органдардан айыппұл алу қаупін төмендетеді.
Салық органдарымен мәселелер туындай ма
Өзін-өзі жұмыспен қамтуды АҚСШ-мен қатар жүргізу салықтық тәуекелдер туындатпайды. Керісінше, табыстарды дұрыс бөліп, салықтарды уақтылы төлеген жағдайда Сіз мемлекет алдындағы міндеттемелеріңізді толық орындайсыз.
