2026 жылы ҚР-да демалыс ақысынан қандай салықтар ұсталады

ҚР-да жыл сайынғы ақылы еңбек демалысы

ҚР Еңбек кодексіне сәйкес, әрбір қызметкердің жыл сайынғы ақылы еңбек демалысына құқығы бар. Демалыс түрлері:

• жыл сайынғы ақылы еңбек демалысы – ұзақтығы 24 күнтізбелік күн, егер өзге мерзім заңнамада немесе жұмыс берушінің жергілікті актілерінде көзделмесе (ҚР ЕК-тің 88-бабы);
• қосымша демалыс – жекелеген санаттағы қызметкерлерге беріледі:

— ауыр немесе зиянды (қауіпті) еңбек жағдайларында жұмыс істейтін қызметкерлерге (кемінде 6 күнтізбелік күн);

— I және II топтағы ерекше қажеттілігі бар қызметкерлерге (кемінде 6 күнтізбелік күн).

Демалыстардың кезектілігі демалыс кестесімен айқындалады және өндірістік қажеттілікке қарай түзетілуі мүмкін. Демалыс толықтай немесе бөліктермен беріледі, соның ішінде бір бөлігі кемінде 2 апта болуы тиіс. Төлемі алдын ала, демалыс басталғанға дейін 3 күнтізбелік күннен кешіктірілмей жүргізіледі.

Қоса атқарушыларға демалыс негізгі жұмыс орнындағы демалыспен бір мезгілде беріледі. Демалысты ауыстыруға болады:

• қызметкер уақытша еңбекке жарамсыз болған кезде;
• жүкті болу және босану демалысы кезеңінде.

Еңбек демалысының ұзақтығы

Ақылы демалыстың ең аз ұзақтығы — 24 күнтізбелік күн (ҚР ЕК-тің 88-бабы). Жұмыс беруші күн санын ұлғайта алады, бірақ азайта алмайды. Қосымша күндер заңнамада, ұжымдық немесе жеке еңбек шарттарында көзделуі мүмкін.

Демалысқа құқық беретін еңбек өтіліне мыналар кіреді:

• нақты жұмыс істеген уақыт;
• уақытша еңбекке жарамсыздық кезеңі, жүкті болу және босану демалысын қоса;
• жұмыс берушінің кінәсінен болған тұрып қалу кезеңі;
• еңбекақы сақтала отырып оқыту және біліктілікті арттыру;
• қан тапсыру және медициналық тексерулерден өту.

Маңызды: демалыс ақысы мерекелік күндерді есептемей, күнтізбелік күнмен есептеледі, ауысымдылыққа және жұмыс кестесіне тәуелсіз.

2026 жылы демалысты ауыстырған кезде жұмыс беруші қызметкерді демалыс басталғанға дейін кемінде 2 апта бұрын хабардар етуге міндетті (ҚР ЕК-тің 93-бабы 2-тармақ).

Жыл сайынғы демалыстан кері шақыру

Қызметкерді демалыстан тек оның жазбаша келісімімен ғана кері шақыруға болады. Пайдаланылмаған демалыс бөлігі кейінірек беріледі немесе өтемақымен өтеледі.

Кері шақырылмайды:

• 18 жасқа толмаған қызметкерлер;
• жүкті әйелдер;
• ауыр немесе қауіпті жұмыстарды атқаратын қызметкерлер.

Кері шақыру тек жыл сайынғы еңбек демалысынан мүмкін, оқу, әлеуметтік немесе жүкті болу және босану демалысынан емес.

Демалыс ақысын есептеу және төлеу

Төлеу реті мына құжаттармен реттеледі:

• ҚР Еңбек кодексі;
• Орташа жалақыны есептеу жөніндегі Бірыңғай қағидалар (30.11.2015 жылғы № 908 бұйрық);
• Әдістемелік ұсынымдар.

Төлем демалыс басталардан кемінде 3 жұмыс күні бұрын жүргізіледі. Демалыс ақысын есептеу үш кезеңнен тұрады:

1. Есептік кезеңді айқындау (демалысқа дейінгі алдыңғы 12 ай).
2. Орташа жалақыны есептеу, іс жүзінде жұмыс істелмеген уақыт үшін төлемдерді алып тастау.
3. Демалыс ұзақтығын айқындау.

Жұмыстан шыққанда пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы

Өтемақы жұмыстан шығу кезінде немесе демалыстан кері шақырылғанда төленеді. Тек ЖТС ұсталады. Еңбек өтіліне мыналар енгізіледі:

• нақты жұмыс істеген уақыт;
• мерзімдік медициналық тексерулер;
• оқу және әлеуметтік демалыстар;
• жұмыс берушінің кінәсінен болған мәжбүрлі тұрып қалу;
• жүкті болу және босану кезеңі және қан тапсыру.

Орташа күндік жалақы нақты істелген күндер негізінде айқындалады. Өтемақы мерекелік күндерді қоса отырып, күнтізбелік және жұмыс күндері ескеріле отырып есептеледі.

2026 жылы ҚР-да демалыс ақысының салық салынуы

Демалыс ақысы қызметкердің табысына жатады, сондықтан мынадай ұсталымдар мен аударымдар болады.

Қызметкер табысынан ұсталады:

1. Жеке табыс салығы (ЖТС) — 10%.

2. Міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) — 10%, БЖЗҚ-ға аударылады.

3. МӘМС жарналары — 2% (ЕТЖ-нің 10 еселенген мөлшеріне дейін).

Жұмыс беруші есебінен есептеледі:

4. Әлеуметтік аударымдар — 5% (база: 1–7 ЕТЖ).

5. Әлеуметтік салық — 11%, одан бұрын есептелген 5% әлеуметтік аударымдар шегеріледі.

6. Жұмыс берушінің МӘМС жарналары — 3% (ЕТЖ-нің 10 еселенген мөлшеріне дейін).

7. Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖБМЗЖ) — 3,5% (01.01.1975 жылдан кейін туған қызметкерлер үшін; база: 1–50 ЕТЖ).

Демалыс ақысының бухгалтерлік есебі

Ұсынылатын шоттар корреспонденциясы:

Бухгалтерлік есеп жүргізу демалыс ақысы Типтік шоттар жоспары бойынша (ҚР ҚМ-нің 23.05.2007 жылғы № 185 бұйрығы) жүргізіледі.