Әртүрлі негіздер бойынша еңбек шарты тоқтатылғанда қызметкер қандай төлемдер ала алатынын және Қазақстанға арналған 1С:ЗУП оларды есептеуге қалай көмектесетінін қарастырайық.
Жұмыстан шыққандағы төлемдер
1. Өз еркімен жұмыстан шығу:
- Қызметкер жұмыстан шығу күніне дейін нақты атқарған уақыты үшін еңбекақысын алуға құқылы.
- Пайдаланылмаған еңбек демалысы үшін өтемақы (бар болса).
- Еңбек шартымен немесе компанияның ішкі нормативтік актілерімен көзделген өзге төлемдер.
2. Өз еркімен жұмыстан шығу кезіндегі соңғы төлем сомасын есептеу мысалы:
- Нақты жұмыс істеген күндер үшін еңбекақы есептеледі.
- Пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы қосылады.
- Егер көзделсе, қорытынды сомаға қосымша төлемдер енгізіледі.
3. Штаттың немесе лауазымның қысқаруына байланысты жұмыстан шығару:
- Қызметкер заңнамада айқындалған мөлшерде өтемақы төлемін алуға құқылы.
- Пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы.
- Ұжымдық шартта немесе ішкі актілерде көзделсе, қосымша төлемдер мүмкін.
4. Ерекше жайттар:
- Еңбек шартының барлық талаптарын және компанияның ішкі нормативтік актілерін ескеру маңызды.
- Қазақстанға арналған 1С:ЗУП төлемдерді есептеуді автоматтандыруға көмектесіп, қателер мен сот даулары тәуекелін азайтады.
5. Төлемді кешіктірген жағдайда өтемақыны есептеу мысалы:
- Төлемдер кешіктірілсе, қызметкер әр кешіктірілген күн үшін өтемақы алуға құқылы болуы мүмкін.
- Өтемақы мөлшері заңнамаға сай айқындалады және оны 1С:ЗУП арқылы есептеуге болады.
6. Қорытынды:
- Жұмыстан шығаруда төлемдерді дұрыс есептеу заңнама талаптарын сақтау және қызметкерлермен даулардың алдын алу үшін маңызды.
- 1С:ЗУП сияқты мамандандырылған бағдарламалық қамтылымды пайдалану есептердің дәлдігін және қолданыстағы нормаларға сәйкестігін қамтамасыз етуге көмектеседі.
Бұл тұстар түрлі негіздер бойынша жұмыстан шығару кезінде қандай төлемдер көзделуі мүмкін екенін және оларды қалай дұрыс есептеуді жақсырақ түсінуге көмектеседі.
Өз еркімен жұмыстан шыққанда төленетін төлемдер
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің (ҚР ЕК) 49-бабының 5) тармақшасына сәйкес, қызметкер өз еркімен жұмыстан шыққанда, бухгалтер соңғы есеп айырысуды қызметкердің соңғы жұмыс күні жүргізуі тиіс. Осы үдерістің негізгі қырларын қарастырайық.
Өз еркімен жұмыстан шығу кезіндегі соңғы есеп айырысу
1. Есептік жазбаны (записка-расчет) қалыптастыру:
- Қазақстанға арналған 1С:ЗУП-та біріздендірілген нысан бойынша есептік жазба (записка-расчет) қалыптастырылады. Сондай-ақ ұйым өзінің құжатын пайдалана алады, ол бастапқы есеп құжатына қойылатын міндетті деректемелерді қамтуы және компанияның есеп саясатына бекітілуі тиіс.
2. Міндетті төлемдер:
- Еңбекақы: еңбек қатынастары тоқтаған сәтке дейінгі кезең үшін төленеді.
- Пайдаланылмаған еңбек демалысы үшін өтемақы: пайдаланылмаған барлық күндер үшін төленеді.
3. Қосымша төлемдер:
- Заңнамада өз еркімен жұмыстан шығу кезінде басқа міндетті төлемдер көзделмеген. Дегенмен компания өздерінің жергілікті құжаттарында қосымша төлемдер немесе өтемақылар қарастыра алады.
4. Демалыс ақысын қайта есептеу:
- Егер қызметкер демалыс ақысы есептелетін жылдың аяқталуына дейін жұмыстан шықса және демалыс ақысының бір бөлігі аванс ретінде төленген болса, артық төленген сома соңғы есеп айырысудан қайта есептеліп ұсталады.
5. Соңғы есеп айырысудан ұстаулар:
- ҚР ЕК-тің 115-бабына сәйкес, жұмыс беруші соңғы есеп айырысудан мына сомаларды ұстауға құқылы:
- Іссапарға берілген, бірақ пайдаланылмаған және қайтарылмаған сомалар.
- Қызметкер белгіленген мерзімді өтемесе, оқытуға жұмсалған шығындар.
- Еңбекақы есебінен берілген, бірақ өтелмеген аванс.
- Қызметкердің жазбаша келісімі болған өзге жағдайларда.
6. Ұстауларға шектеулер:
- Бірнеше атқарушылық парақ бойынша немесе заңда көзделген өзге жағдайларда ұсталған кезде, ай сайынғы ұстау мөлшері қызметкердің еңбекақысының 50%-ынан аспауға тиіс.
Өз еркімен жұмыстан шығу кезіндегі соңғы төлем сомасын есептеу мысалы
Енгізу деректері:
- Қызметкер: Магомедова М.А.
- Жұмыстан шығу күні: 13.09.
- Есепке алынатын күндер: 10 күн
- Айлық ақы: 100 000 теңге
- Еңбек өтіліне үстеме: 30%
- Аймақтық коэффициент: 1,15
- Демалыс ақысын есептеу кезеңі: 01.07.-ден 30.06.-ге дейін
- 2019-2020 ж. кезеңі бойынша пайдаланылмаған демалыс
- Орташа күндік табыс: 4 918 теңге
- Алимент: 25%
Еңбекақыны есептеу:
- 100 000 / 21 * 10 = 47 619 — жұмыс істеген күндерге
- 47 619 * 30% =14 285 теңге — еңбек өтіліне үстеме
- (47 619 + 14 285) * 1,15 = 71 189,60 теңге — 10 күн үшін еңбекақы
Пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақыны есептеу:
- 01.07.-ден 13.09.-ге дейін қызметкерге 4,66 күн үшін өтемақы тиесілі.
- 4,66 * 4918 = 22 917 теңге
Есептелген еңбекақының қорытынды сомасы:
71 189 + 22 917 = 94 106 теңге
Салықтарды ұстау:
- МЗЖ (Міндетті зейнетақы жарналары) = 94 106*10% = 9 410
- МӘМС жарнасы = 94 106 * 2% = 1 882
- ЖТС = (94 106 — 9 410 (МЗЖ) — 1 882 (МӘМС) — 48 300 (14 АЕК)) * 10% = 3 451 теңге
- Салықтар жиыны: 9 410 + 1 882 + 3 451 = 14 743. Алиментті ұстаймыз: 25% (1 балаға). Алимент сомасы: (94 106 — 14 743) * 25% = 19 841
Алименттерді ұстау:
- 1 балаға 25%
- Алимент сомасы: (94 106 — 14 743)* 25% = 19 841
Қызметкерге төленетін сома:
94 106 — 14 743 — 19 841 = 59 522
Штаттың немесе лауазымның қысқаруына байланысты жұмыстан шығару кезінде соңғы есеп айырысу жұмыс берушінің бірқатар ерекше талаптары мен міндеттемелерін ескере отырып жүргізіледі. Негізгі тұстарын қарастырайық.
Штаттың немесе лауазымның қысқаруына байланысты төлемдер
1. Хабарлау және бос орын ұсыну тәртібі:
- Жұмыс беруші қызметкерді қысқарту туралы уақытылы хабарлап, ұйымдағы қолайлы бос лауазымдарды ұсынуға міндетті.
- ҚР ЕК-тің 54-бабына сәйкес, кейбір санаттағы қызметкерлерді қысқарту бойынша жұмыстан шығаруға болмайды: жүкті әйелдер; үш жасқа дейінгі балалары бар әйелдер; 14 жасқа дейінгі баласы бар жалғызбасты аналар (немесе 18 жасқа дейінгі ерекше қажеттілігі бар балалары барлар); сондай-ақ баланы анасынсыз тәрбиелеп отырған өзге тұлғалар.
2. Еңбек шарты тоқтатылғандағы құжаттар:
- Еңбек шарты тоқтатылған күні жұмыс беруші қызметкердің еңбек қызметін растайтын құжатты беруге міндетті.
- Қызметкердің талабы бойынша, жұмыс беруші бес жұмыс күні ішінде мамандығы, жұмыс уақыты, еңбекақы мөлшері туралы анықтаманы, мінездеме-рекомендацияны және ҚР ЕК-де көзделген өзге құжаттарды ұсынуға тиіс.
3. Жұмыс беруші таратылғанда немесе банкрот болғанда міндеттер:
- Егер берешек болса, жұмыс беруші еңбекақы және басқа төлемдер бойынша қарыз мөлшері туралы анықтама беруге міндетті.
4. Төлемдердің мерзімі:
- Қызметкерге тиесілі барлық сомалар еңбек шарты тоқтатылғаннан кейін үш жұмыс күнінен кешіктірілмей төленуі тиіс.
Кешіктірілген төлем бойынша өтемақыны есептеу мысалы
- Жағдай: ТОО «Стимул» Батыров В.К.-ға еңбекақы төлеуді 10 күнге кешіктірді.
- Өтемақыны есептеу:
(100 000*16/100*1,0*10/365=438 теңге
- Көбейткіш коэффициент жұмыс берушінің кінәсінен кешіктірілген жағдайда 1,0-ге тең.
- 04.02.2020 күні қайта қаржыландыру ставкасы 16% болды.
Қорытынды
Қайталанатын міндеттерді автоматтандыру, уақыт үнемдеу және адами фактордан туындайтын қателер тәуекелін азайту үшін 1С:ЗУП қолдануды ұсынамыз. Бұл бағдарламалық қамтамасыз ету есептердің дәлдігін және заң талаптарына сәйкестігін қамтамасыз етуге көмектеседі.
Егер Сізде қосымша сұрақтар болса немесе 1С-пен жұмыстың басқа қырлары бойынша көмек қажет болса, хабарласыңыз!
