200.00 нысаны — Қазақстандағы көптеген жұмыс берушілер мен кәсіпкерлер үшін міндетті есептердің бірі. Оны толтыру кезіндегі қателер декларация мен қосымшалар арасындағы алшақтыққа, есепті жіберу кезіндегі қиындықтарға және нақтылаушы декларация тапсыру қажеттілігіне әкелуі мүмкін.
200.00 нысаны (СЕН/ФНО 200) деген не
200.00 нысаны — жеке табыс салығы (ЖТС), әлеуметтік салық және әлеуметтік төлемдер бойынша тоқсан сайынғы салықтық есептілік. Декларацияны салық агенттері мен әлеуметтік төлемдердің жекелеген төлеуші санаттары тапсырады. Есепте көрсетіледі:
- жеке тұлғалардың табыстары;
- ұсталған ЖТС сомалары;
- әлеуметтік салық;
- міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ);
- міндетті кәсіби зейнетақы жарналары (МКЗЖ);
- әлеуметтік аударымдар;
- МӘМС жарналары мен аударымдары;
- бірыңғай төлем (қолданылған жағдайда).
200.00 декларациясының жаңа нысаны ҚР Қаржы министрінің 2025 жылғы 12 қарашадағы № 695 бұйрығымен бекітілді. 2026 жылдан бастап есептілік жекелеген төлем түрлеріне арналған жолдары өзгертілген жаңартылған бланкпен тапсырылады. 200.00 нысаны негізгі декларациядан және қосымшалардан тұрады:
| Қосымша | Қай мақсатта қолданылады |
|---|---|
| 200.01 | ЖТС, әлеуметтік салық және әлеуметтік төлемдер бойынша есеп |
| 200.02 | Шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар табысынан ЖТС есебі |
| 200.03 | Құрылымдық бөлімшелер бойынша салық есебі |
| 200.04 | Келісімшарт бойынша қызметтен әлеуметтік салық есебі |
| 200.05 | Жеке тұлғалардың табыстары бойынша салықтар мен әлеуметтік төлемдер есебі |
| 200.06 | Қызметкерлер табысынан бірыңғай төлем есебі |
Қандай қосымшалар тапсырылады — бұл компания қызметіне, қызметкерлердің мәртебесіне және салықтарды есептеу тәртібіне байланысты.
2026 жылғы 200.00 нысанындағы өзгерістер
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап 200.00 нысанының жаңа редакциясы қолданылады. Онда әлеуметтік төлемдерді есептеуге қатысты жекелеген көрсеткіштер жаңартылды. Енді нысан мына төлемдерді көрсетуге пайдаланылады:
- ЖТС;
- әлеуметтік салық;
- бірыңғай төлем;
- МЗЖ;
- МКЗЖ;
- жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖБМЗЖ);
- әлеуметтік аударымдар;
- МӘМС бойынша жарналар мен аударымдар.
Декларацияның негізгі бөлігінде салық төлеуші туралы жалпы мәліметтер және тоқсанның әр айы мен жалпы есепті кезең бойынша қорытынды сомалар көрсетіледі. Қосымшаларда — жекелеген санаттағы жеке тұлғалар бойынша деректердің егжей-тегжейі беріледі:
- 200.01 қосымшасы — қызметкерлер-резиденттердің табыстары және оларға қатысты салықтар;
- 200.02 қосымшасы — резидент емес тұлғалардың табыстары;
- 200.05 қосымшасы — жеке тұлғалардың табыстары;
- өзге қосымшалар — арнайы жағдайлар, оның ішінде құрылымдық бөлімшелер және бірыңғай төлем.
Сондай-ақ жаңа нысанда жекелеген жолдар нақтыланды:
- 200.00.007 I–III жолдарында тоқсанның әр айы бойынша әлеуметтік салық, ал 200.00.007 IV жолында тоқсан бойынша қорытынды сома көрсетіледі;
- жеке кәсіпкерлер мен жеке практикамен айналысатын адамдар үшін өз пайдасына есептелетін жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары бойынша 200.00.014 I–III жолдары қосылды.
200.00 нысанын кім тапсырады
СЕН/ФНО 200.00 нысанын салық агенттері мен әлеуметтік төлемдердің төлеушілері тапсырады:
- салық агенті ретінде әрекет ететін заңды тұлғалар;
- жеке кәсіпкерлер;
- жеке практикамен айналысатын адамдар;
- бірыңғай төлемді төлейтіндер;
- МЗЖ, МКЗЖ және ЖБМЗЖ бойынша агенттер;
- әлеуметтік аударымдардың төлеушілері;
- МӘМС бойынша жарналар мен аударымдардың төлеушілері;
- жалпыға бірдей белгіленген салық салу тәртібін қолданатын шаруа және фермер қожалықтары — өз пайдасына төлемдер бөлігі бойынша.
Яғни ұйым жеке тұлғаларға табыс есептеп, соған қатысты салықтар не әлеуметтік төлемдерді есептейтін болса, 200.00 нысанын тапсыру міндеттемесі туындайды.
2026 жылғы 200.00 нысанын тапсыру мерзімдері
200.00 нысаны — тоқсандық есептілік. Декларация есепті тоқсан аяқталғаннан кейінгі екінші айдың 15-інен кешіктірілмей тапсырылады.
2026 жылғы СЕН/ФНО 200.00 тапсыру мерзімдері:
| Есепті кезең | Тапсыру мерзімі |
|---|---|
| I тоқсан | 2026 жылғы 15 мамырға дейін |
| II тоқсан | 2026 жылғы 15 тамызға дейін |
| III тоқсан | 2026 жылғы 15 қарашаға дейін |
| IV тоқсан | 2027 жылғы 15 ақпанға дейін |
Егер соңғы күн демалыс немесе мереке күніне түссе, мерзім салық заңнамасының қағидаларына сәйкес ауыстырылады.
200.00 нысанын қалай толтыру керек
Декларацияны толтыру салық төлеуші туралы жалпы ақпараттан басталады, кейін есептік көрсеткіштер мен қосымшалардың деректері енгізіледі.
«Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» бөлімі
Бұл бөлімде негізгі мәліметтер көрсетіледі:
1. ЖСН (БСН). Ұйымның немесе кәсіпкердің сәйкестендіру нөмірі көрсетіледі.
2. Салық кезеңі. Тоқсан нөмірі көрсетіледі: 1, 2, 3 немесе 4.
3. Атауы. Ұйымдар үшін — құрылтай құжаттарына сәйкес толық атауы, жеке тұлғалар үшін — Т.А.Ә.
4. Декларация түрі. Есеп түрін таңдаңыз:
- кезекті;
- қосымша;
- таратуға байланысты;
- хабарлама бойынша.
5. Салық төлеушінің санаты. Арнайы мәртебе болса, тиісті белгі қойылады. Мысалы:
- F — бірыңғай төлем төлеуші;
- D — арнайы салық режимі (АСР) оңайлатылған декларация негізінде;
- G — АСР шаруа/фермер қожалықтары үшін.
6. Резиденттік белгісі. Таңдаңыз:
- A — ҚР резиденті;
- B — ҚР резиденті емес.
Сондай-ақ қызметкерлер саны, құрылымдық бөлімшелердің бар-жоғы және декларациямен бірге тапсырылатын қосымшалар туралы мәліметтер толтырылады.
«Есептік көрсеткіштер» бөлімі
Бұл бөлімде салықтар мен әлеуметтік төлемдердің сомалары көрсетіледі. Мысалы:
- 200.00.001 жолы. Қызметкерлер табысынан ұсталып, бюджетке аударылуға тиіс ЖТС сомаларын көрсетуге арналған. I–III жолдарда тоқсан айлары бойынша сомалар, IV жолда — қорытынды көрсетіледі.
- 200.00.002 жолы. Қызметкерлер мен азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар (АҚС) бойынша жұмыс істейтін жеке тұлғалардың табысынан ұсталған міндетті зейнетақы жарналарын көрсету үшін пайдаланылады.
- 200.00.003 жолы. МКЗЖ қолданылатын қызметкерлер болған жағдайда толтырылады.
Толтырған кезде негізгі нысандағы деректер қосымшалардағы мәліметтермен толық сәйкес келуін қадағалаңыз.
200.00 нысанын толтырудағы жиі қателер
Декларацияны дайындау барысында бухгалтерлер көбіне мына мәселелерге тап болады:
- Нысан мен қосымшалар деректерінің сәйкессіздігі. Негізгі декларациядағы қорытынды көрсеткіштер 200.01–200.06 қосымшаларындағы егжей-тегжеймен сәйкес болуы тиіс.
- Ескі үлгіні пайдалану. 2026 жылға есептілік тапсыру кезінде № 695 бұйрықпен бекітілген өзекті нысанды қолдану қажет.
- Декларация түрін қате таңдау. Жіберер алдында кезекті, қосымша немесе өзге түрі берілетінін тексеріңіз.
- Міндетті қосымшалардың болмауы. Егер декларацияда қызметкерлер бойынша салықтар мен әлеуметтік төлемдер көрсетілсе, тиісті қосымшалар да толтырылуға тиіс.
200.00 нысанын уақтылы тапсырмау үшін айыппұл
Декларация уақытында берілмесе, алдымен салық төлеушіге ескерту жасалуы мүмкін. Жыл ішінде әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін қайталап бұзушылыққа жол берілсе, ҚР ӘҚБтК-нің 272-бабына сәйкес айыппұлдар қарастырылған:
- жеке тұлғаларға — 15 АЕК;
- шағын кәсіпкерлік субъектілері мен коммерциялық емес ұйымдарға — 30 АЕК;
- орта кәсіпкерлік субъектілеріне — 40 АЕК;
- ірі кәсіпкерлік субъектілеріне — 70 АЕК.
Санкциялардан аулақ болу үшін тапсыру мерзімдерін, нысанның өзектілігін және барлық бөлімдерді дұрыс толтыруды алдын ала тексеру маңызды.
Қорытынды
200.00 нысаны — жұмыс берушілер мен кәсіпкерлер үшін маңызды есеп, ол ЖТС, әлеуметтік салық және міндетті әлеуметтік төлемдер бойынша деректерді біріктіреді.
Декларацияны дайындағанда 2026 жылғы өзгерістерді ескеріп, дұрыс қосымшаларды таңдап, негізгі нысан мен есептік бөліктер деректерінің сәйкестігін тексеру қажет.
Өзекті үлгіні қолдану және есепті автоматтандыруды есеп жүйесінде іске қосу қателерді азайтып, декларацияны салық органдарына уақытылы тапсыруға көмектеседі.
