Өнім өндіру немесе шаруашылық қажеттіліктерді қамтамасыз ету үшін ұйым пайдаланатын материалдар тауарлы-материалдық қорлар (ТМҚ) деп аталады. «1С:Бухгалтерия 8.3» бағдарламасында ТМҚ есебі 10 «Материалы» шотының түрлі субшоттарын пайдалану арқылы жүргізіледі. «1С:Бухгалтерия 8.3»-тегі ТМҚ есебінің негізгі қырларын және олармен жұмыс істеуге арналған қадамдық нұсқаулықты қарастырайық.
Бағдарламада ТМҚ есебі екі негізгі кезеңге бөлінеді:
- Поступление ТМЦ.
- Списание ТМЦ.
ТМҚ келіп түсуі
Материалдар ұйымға «Накладная на поступление товаров» сияқты құжаттар негізінде келіп түседі. Бұл құжат құндылықтардың қоймаға келіп түскенін тіркейді.
1 — ші қадам. 1С-та кіріс құжатын жасау
- «Покупки» бөліміне өтіңіз.
- «Поступление (акты, накладные)» тармағын таңдаңыз.
Ашылған терезеде «Поступление» (3) қойындысын таңдаңыз, содан кейін «Товары (накладная)» (4) жолын басыңыз. Осыдан кейін келіп түскен тауарлы-материалдық қорлар туралы деректер енгізілетін накладная формасы ашылады.
2 — ші қадам. 1С 8-де тауарлар кіріс накладнойының реквизиттерін толтыру
Ашылған накладная формасында негізгі реквизиттерді толтырыңыз:
- Ұйым атауы – материалдар келіп түсетін заңды тұлғаны көрсетіңіз.
- ТМҚ жеткізушісінің атауы – анықтамалықтан таңдаңыз немесе жеткізуші тіркелмеген болса, жаңасын қосыңыз.
- Материалдар келіп түсетін қойма – ТМҚ есепке алынатын қойманы таңдаңыз.
- Жеткізушімен жасалған шарттың деректері – жеткізу жүзеге асырылатын шарттың нөмірі мен күнін көрсетіңіз.
- Сатушы накладнойының күні мен нөмірі – жеткізуші берген құжаттағы деректерді енгізіңіз.
Аталған реквизиттерді дұрыс толтыру жүйеде келіп түскен тауарлы-материалдық қорларды дұрыс есепке алуды қамтамасыз етеді.
3 — ші қадам. 1С 8.3 бағдарламасындағы тауарлық накладнойдың материалдық бөлігін толтыру
Материалдық бөлікті толтыру үшін мына әрекеттерді орындаңыз:
- «Добавить» (1) батырмасын басып, номенклатура таңдау терезесін ашыңыз.
- Ашылған терезеде «Показать все» (2) сілтемесін басып, номенклатура анықтамалығын толық ашыңыз.
Одан кейін анықтамалықтан қажетті позицияларды таңдаңыз немесе жаңасын жасаңыз: атауын, санын, бағасын және келіп түскен ТМҚ-ның өзге параметрлерін көрсетіңіз. Бұл материалдарды бағдарламада дұрыс есепке алуға мүмкіндік береді.
4 — ші қадам. Келіп түскен материалдардың деректерін көрсету және 1С 8.3-та накладнойды рәсімдеуді аяқтау
- Анықтамалықтан материалдарды таңдау – ашылған номенклатура анықтамалығынан нақты келіп түскен материалдарды таңдаңыз (3).
- Накладной формасында келесі деректерді көрсетіңіз:
- ТМҚ саны (4) – қоймаға келіп түскен материалдардың жалпы саны.
- Сатушы бағасы – накладнойдағы (УПД) деректер негізінде материалдардың құнын көрсетіңіз.
- Ставка НДС (6) – жеткізушінің шот-фактурасында немесе УПД-де көрсетілген мөлшерлемені таңдаңыз.
- Тауарлық накладнойдың барлық реквизиттері толтырылғаннан кейін кіріске алуды аяқтаңыз:
- Құжатты сақтау үшін «Записать» (7) батырмасын басыңыз.
- Материалдардың келіп түсуін есеп жүйесінде рәсімдеу үшін «Провести» (8) батырмасын басыңыз.
Енді тауарлық накладной толық рәсімделді деп есептеледі, материалдар «1С:Бухгалтерия 8.3» бағдарламасында есепке алынды.
5 — ші қадам. 1С 8.3-та ТМҚ кіріске алынғаннан кейінгі жазбаларды тексеру
«1С:Бухгалтерия 8.3» бағдарламасында келіп түсу құжаты өткізілгеннен кейін бухгалтерлік жазбалар қалыптасады. Оларды тексеру үшін:
- Жасалған накладной интерфейсіндегі «ДтКт» (9) батырмасын басыңыз.
- Ашылған терезеде ТМҚ қозғалысын көрсететін жазбалар тізімін көресіз:
- Дебет счета 10.01 «Сырье и материалы» (10) – материалдардың қоймаға келіп түсуін тіркейді.
- Дебет счета 19.03 «НДС по приобретенным материально-производственным запасам» (11) – келіп түскен тауардың құнына енгізілген ҚҚС сомасын көрсетеді.
- Кредит счета 60.01 «Расчеты с поставщиками и подрядчиками» (12) – алынған материалдар үшін жеткізуші алдындағы міндеттемені көрсетеді.
Бұл жазбалар келіп түскен материалдардың кіріске алынғанын және жүйеде дұрыс көрсетілгенін растайды.
Материалдар кіріске алынғаннан кейін, енді оларды есептен шығаруға көшуге болады.
ТМҚ есептен шығару
Материалдарды есептен шығару шығу себебіне қарай әртүрлі тәсілмен орындалады. Мысалы, материалдарды өндіріске беру, шығысқа жазу немесе өзге себептер бойынша шығару. Бұл мақалада негізгі назар өндірістік қажеттіліктерге арналған ТМҚ-ны есептен шығаруға аударылады.
Мұндай есеп тәртібі материалдар қозғалысын тиімді бақылауға және есептілікті дұрыс қалыптастыруға көмектеседі.
1 — ші қадам. Өндірістік қажеттіліктерге есептен шығару үшін «Требование-накладная» рәсімдеу
«1С:Бухгалтерия 8.3» бағдарламасында материалдарды өндіріске есептен шығару үшін «Требование-накладная» құжатын рәсімдеу қажет. Құжатты жасау үшін мына әрекеттерді орындаңыз:
- «Производство» (1) бөліміне өтіңіз.
- «Требования-накладные» (2) сілтемесін басыңыз.
2 — ші қадам. 1С 8.3-та есептен шығаруға арналған «Требование-накладная» реквизиттерін толтыру
Ашылған «Требование-накладная» құжатының терезесінде келесі мәліметтерді көрсетіңіз:
- Ұйым (3) – есептен шығару қай ұйым атынан жүргізілетінін таңдаңыз.
- Есептен шығару күні (4) – материалдар өндіріске берілген күнді көрсетіңіз.
- Есептен шығару қоймасы (5) – материалдар есептен шығарылатын қойманы таңдаңыз.
- «Материалы» бөлімшесінде «Счета затрат» (6) қойындысының жанындағы жалаушаны қойыңыз – бұл материалдардың өндірістік қажеттіліктерге есептен шығарылатынын көрсетуге мүмкіндік береді.
Осы деректерді толтырғаннан кейін есептен шығарылатын нақты материалдарды қосуға кірісуге болады. Бұл операцияның есепте дұрыс көрініс табуын қамтамасыз етеді.
3 — ші қадам. 1С 8.3-та «Требование-накладная» құжатының материалдық бөлігін толтыру
Материалдарды өндірістік қажеттіліктерге дұрыс есептен шығару үшін мына әрекеттерді орындаңыз:
- «Материалы» (1) қойындысына өтіңіз.
- «Добавить» (2) батырмасын басып, есептен шығарылатын материалдарды таңдаңыз.
- Ашылған «Номенклатура» анықтамалығынан (3) қажет материалды таңдаңыз.
- Есептен шығарылатын материалдың нақты санын көрсетіңіз (4).
- Әдетте «Счет затрат» (5) өрісінде 20.01 «Основное производство» шоты орнатылады. Қажет болса, шығындардың ерекшелігіне қарай өзгертіңіз.
- «Номенклатурная группа» (6) өрісінде сәйкес топты таңдаңыз, мысалы, «Окна», «Мебель» және т.б.
- «Статьи затрат» (7) өрісінде есептен шығару сипатына сай бапты таңдаңыз, мысалы, «Материальные расходы основного производства».
Есептен шығару рәсімін аяқтау:
- Деректерді сақтау үшін «Записать» (8) батырмасын басыңыз.
- Есептен шығаруды есепте көрсету үшін «Провести» (9) батырмасын басыңыз.
Бухгалтерлік есептегі нәтижесі:
Құжат жүргізілгеннен кейін мына жазба қалыптасады:
- ДЕБЕТ 20 КРЕДИТ 10 – негізгі өндіріс қажеттіліктеріне материалдарды есептен шығару.
Бұл жазба материалдардың өндірістік процестерде пайдаланылғанын көрсетеді.
4 — ші қадам. «1С: Бухгалтерия 8.3» бағдарламасында «Требование-накладная» құжатын басып шығару
Рәсімделген «Требование-накладная» құжатын басып шығару үшін мына әрекеттерді орындаңыз:
- Ашық құжатта «Печать» (1) батырмасын басыңыз.
- Пайда болған тізімнен «Требование-накладная (М-11)» (2) тармағын таңдаңыз.
- Осыдан кейін құжатты басып шығаруға арналған форма ашылады.
Ашылған формада құжатты басып шығаруға дейін қарап шығып, қажет болса, басып шығару параметрлерін түзете аласыз. Содан соң құжатты баспаға жіберіп, «Требование-накладная»-ның қағаз нұсқасын алыңыз.
«Печать» (3) батырмасын басып, «Требование-накладная»-ны басып шығарыңыз.
«1С: Бухгалтерия 8.3»-те жүргізілгеннен кейін «Требование-накладная»-ға қол қою
Бағдарламада тауарлы-материалдық қорлар (ТМҚ) бойынша құжат өткізілген соң, басып шығарылған құжатқа материалдық жауапты тұлғалар қол қоюы қажет.
- Қоймашының қолы – материалдарды тапсыруға жауапты тұлға (мысалы, қоймашы) «Отпустил» жолында қол қояды.
- Қабылдап алушының қолы – материалдарды өндіріске қабылдаған тұлға «Получил» жолында қол қояды.
Бұл қолтаңбалар материалдардың қоймадан берілгенін және өндірісте қабылданғанын растайды, бұл есеп пен ішкі бақылаудың маңызды бөлігі болып табылады.
