ГПХ шарты деген не, ол қашан қажет және неге тиімді?
Азаматтық-құқықтық сипаттағы шарт (ГПХ) — тапсырыс берушінің тапсырмасы бойынша атқарушы жұмыс орындайтын немесе қызмет көрсететін және соның үшін сыйақы алатын келісім. Еңбек шартына қарағанда, ГПХ тұрақты еңбек қатынастарын көздемейді, бір реттік жұмыс не қызмет болып саналады. Жұмыстың орындалғаны немесе қызметтің көрсетілгені орындалған жұмыстар актісімен расталады. Сома он мың рубльден асса, шарт жазбаша түрде ресімделеді. Атқарушы бірнеше шартты қатар алып жұмыс істей алады және жұмысты орындауға үшінші тұлғаларды тарта алады. Тапсырыс беруші ГПХ шартын кез келген сәтте бұза алады.
Азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттардың түрлері:
- Подряд шарты
- Ақылы қызмет көрсету шарты
- Сақтау шарты
- Тапсырма шарты
- Агенттік шарт
- Көлік экспедициясы немесе тасымалдау шарты
Құқықтық реттеу және 1С:ЗУП-та рәсімдеу
Подряд шарты бойынша қатынастар РФ Азаматтық кодексімен реттеледі. ГПХ шарты жасалған кезде жұмысқа қабылдау рәсімі жүргізілмейді, Т-1 нысанындағы бұйрық ресімделмейді және атқарушының еңбек кітапшасына белгі қойылмайды. Атқарушы тапсырыс берушіге өз ИНН, СНИЛС және төлқұжатын ұсынуы тиіс, ал шетел азаматтары үшін — жұмыс істеуге рұқсат немесе патент қажет.
Шарт белгілі бір мерзімге жасалады және жұмыстардың немесе қызметтердің тізбесін, сондай-ақ сыйақы құнын қамтиды. Подряд шарты штат кестесіне кірмейді және еңбек қатынастарына тән жеңілдіктер мен кепілдіктер бермейді. Маңыздысы: подряд шарты бойынша еңбекке жарамсыздық парағы төленбейді, жыл сайынғы ақылы еңбек демалысы берілмейді. Атқарушы күн сайын қызметін орындауға міндетті емес және қажет болса көмекшілерді немесе қосалқы мердігерлерді тарта алады. Еңбек шартынан айырмашылығы, тапсырыс беруші жұмыс жағдайына (мысалы, арнайы киім немесе жұмыс орны) жауапты емес.
Егер ұйым мен жеке тұлға арасындағы қатынастар іс жүзінде еңбек қатынастарына айналса, жеке тұлға осындай шартты еңбек шарты деп тану туралы сотқа жүгіне алады. Бұл сәт ФСС және Еңбек инспекциясы сияқты бақылаушы органдар үшін маңызды, себебі еңбек шарттары бойынша еңбек нормаларын сақтау және әлеуметтік қорларға жарналар төлеу жөнінде міндеттемелер бар, олар орындалмаса, айыппұл салынуы мүмкін.
1С:ЗУП 3.1-де подряд шарты бойынша сыйақы есептеу: қадамдық нұсқаулық
1 — ші қадам. Бағдарламаны баптау
1С:ЗУП 3.1-де ГПХ шарттары бойынша сыйақы есептеуге арналған функционал бар. Бұл баптауды қосу үшін бағдарламаның «Помощник начальной настройки» құралын қолданып, «Использовать договоры ГПХ» жалаушасын қоюға болады. Егер баптау бұрын қойылған болса, «Настройка» мәзірін ашып, «Расчет зарплаты» бөліміне өтіп, «Регистрируются выплаты по договорам ГПХ» жалаушасын қойыңыз.
2 — ші қадам. Кадрлық ақпаратты толтыру
«Кадры» бөліміне, «Сотрудники» анықтамалығына өтіп, жаңа қызметкерді жасаңыз. Оның деректерін толтырыңыз: тегі, аты, әкесінің аты, ИНН, СНИЛС, туған күні және жынысы. Бағдарлама мұндай жеке тұлға анықтамалықта бар-жоғын автоматты түрде тексереді және бар жазбаны пайдалануды немесе жаңасын жасаууды ұсынады. Сондай-ақ сақтандыру мәртебесін және салық деректерін (резиденттік мәртебе және мүмкін болатын салықтық шегерімдер) көрсетіңіз.
3 — ші қадам. Шарт жасау
«Оформить договор» бөліміне өтіп, әрекет ету кезеңін, сомасын және сыйақы төлеу тәсілін көрсетіңіз. Үш нұсқа бар: шарт аяқталған кезде бір реттік төлем, орындалған жұмыстар актілері бойынша немесе ай сайын аванстық төлемдермен. Сондай-ақ сақтандыру жарналарын есептеу параметрлерін және деректерді 1С:БП 3.0-ге экспорттауға арналған шотты көрсетіңіз. Шартты толтырғаннан кейін оны жүргізіп, жабыңыз.
4 — ші қадам. Сыйақыны есептеу
Подряд шарты бойынша есептеуді жасау үшін «Зарплата» — «Начисления по договорам» бөліміне өтіп, жаңа құжат жасаңыз және есептелетін айды таңдаңыз. Бағдарлама орындалған жұмыстар актілері бойынша деректерді автоматты түрде толтырады және жеке табыс салығын (НДФЛ) есептейді. Міндетті зейнетақы және медициналық сақтандыру жарналары атқарушыға өтелетін материалдар мен өзге шығыстарға есептелмейді. Сондай-ақ атқарушыға және оның балаларына стандартты шегерімдер қарастырылған.
Айдың соңында сыйақының қалған сомасына орындалған жұмыстар актісін көрсетеміз. Есептелетін ай — 2019 жылғы ақпан, акт күні — 28.02.2019, есептеуді еңбекақының қорытынды есептеуінде жүргіземіз.
Актідегі «учитывать как» өрісінде екі түр бар: «расчеты по заработной плате» және «расчеты с контрагентами». Біріншісі бухгалтерлік 70-шотқа, екіншісі — 76-шотқа сәйкес келеді. Мұндай корреспонденциядағы өткізбелер 1С:Зарплата и управление персоналом 3.0 деректерімен алмасқаннан кейін 1С:Бухгалтерии предприятия 3.0 жүйесінде қалыптасады.
Еңбекақыны қорытынды есептеу үшін «Начисление зарплаты» құжатын жасаймыз. Бұл құжатта кәсіпорын қызметкерлеріне есептелген жалақы, жеке табыс салығы және сақтандыру жарналары туралы ақпараттан бөлек, «Договоры» қойындысында подряд шарттары бойынша есептеулер толтырылады және атқарушылардың жеке табыс салығы есептеледі.
Егер шартта жазатайым жағдайлардан сақтандыру қарастырылса, сақтандыру жарналары айдың соңында «Начисление зарплаты» құжатымен есептеледі.
Бұл ретте подряд шарты бойынша табыс міндетті зейнетақы және медициналық сақтандыру жарналарымен салынады. Резидент емес атқарушылар үшін сақтандыру жарналары олардың мәртебесіне қарай есептеледі: Ресей Федерациясында тұрақты тұратын, уақытша тұратын, уақытша болатын.
Осыдан кейін «Выплатить» түймесін басып, төлеуге ведомость в кассу құрамыз.
Ведомость в кассу «начисление зарплаты» түрімен құрылады.
Ай бойғы еңбекақыны есептегеннен кейін бухгалтерлік жазбаларды көрсету үшін «Отражение зарплаты в бухгалтерском учете» құжатын жасаңыз және толтырыңыз. Бұл құжат синхрондаудан кейін 1С:Бухгалтерия предприятия 3.0 бағдарламасына жүктеліп, жүргізген сәтте қажетті өткізбелерді қалыптастырады.
НДФЛ бойынша есептілікте қалай көрсету
6-НДФЛ есептілігінде ГПХ шарттары бойынша табыстың фактілік алынған күні (100-жол) және салық ұсталынған күні (110-жол) көрсетіледі. 120-жолда салықты аудару күні көрсетіледі, ол бағдарламамен автоматты түрде анықталады.
ГПХ шарты бойынша аванспен есеп айырысу
Егер шартта аванстық төлемдер көзделсе, орындалған жұмыстар актілерін жасаудың орнына шартта аванс сомасын көрсету жеткілікті. «Начисление зарплаты» құжатында аванс автоматты түрде ескеріледі. Сыйақы касса арқылы ғана емес, жеке тұлғаның банктік шотына да төленуі мүмкін.
