ГПХ шартын ресімдеу және есепте көрсету нұсқаулығы

1. ГПХ шарты деген не және ол қашан қажет?

Азаматтық-құқықтық сипаттағы шарт (ГПХ) — тапсырыс берушінің тапсырмасы бойынша жеке тұлға жұмыс атқарып немесе қызмет көрсетіп, соның үшін сыйақы алатын келісім. ГПХ шарты тұрақты еңбек қызметіне қатысы жоқ, бір реттік жұмыстар мен қызметтер үшін қолданылады.

ГПХ шартын қашан қолдану керек:

• Жұмыс орындау немесе қызмет көрсету бір реттік сипатта болғанда.
• Қатынастар тұрақты еңбек қатынастарына жатпағанда (бекітілген жұмыс уақыты, міндеттер және т.б. жоқ).

ГПХ шартын ресімдеудегі маңызды жайттар:

1. Құжатта «қызметкер» немесе «жұмысшы» деген сөздер қолданылмайды.
2. Лауазымдық айлықақы мен тарифтік мөлшерлемелер көрсетілмейді.
3. Жұмысқа қабылдау туралы бұйрық рәсімделмейді, еңбек кітапшасына белгі қойылмайды.
4. Шартта түпкі нәтижеге жеткізетін нақты жұмыс немесе қызмет көрсетіледі.

2. Еңбек шартының орнына ГПХ рәсімдеу кезіндегі тәуекелдер

Егер жұмыс беруші ГПХ шартын рәсімдеп, іс жүзінде адам тұрақты әрі еңбек міндеттері аясында жұмыс атқарса, бұл айыппұлдарға және сақтандыру жарналарын қосымша есептеуге әкелуі мүмкін.

Тәуекелді қалай азайтуға болады?

1. ГПХ бойынша жұмыстар еңбек шартына тән белгілерге сай келмеуін, еңбек функциялары қолданылмауын қадағалаңыз (мысалы, жұмысты міндетті түрде белгілі уақытта немесе тұрақты негізде орындау).
2. Айыппұлға ұрынбас үшін салық және еңбек инспекцияларының талаптарына сәйкестікті жүйелі тексеріңіз.

3. ГПХ шартын еңбек шартының орнына пайдаланғаны үшін айыппұлдар

• Лауазымды тұлғалар үшін: 10–20 мың рубль айыппұл.
• Жеке кәсіпкерлер үшін: 5–10 мың рубль айыппұл.
• Заңды тұлғалар үшін: 15–100 мың рубль айыппұл.

Салық инспекциясы мен еңбек инспекциясы ГПХ шартының шын мәнінде еңбек шарты еместігін тексереді және бұзушылық анықталса айыппұл сала алады.

4. 1С:ЗУП жүйесінде ГПХ шартын рәсімдеу: қадамдық нұсқаулық

1 — ші қадам: 1С:ЗУП бағдарламасын ГПХ-пен жұмысқа баптау

1. 1С:ЗУП бағдарламасын ашыңыз.
2. «Настройки» → «Расчет зарплаты» бөліміне өтіңіз.
3. ГПХ шарттары бойынша төлемдерді есепке алу үшін «Регистрируются выплаты по договорам ГПХ» жалаушасын қойыңыз.

2 — ші қадам: Кадрлық ақпаратты толтыру

1. «Кадры» → «Справочник сотрудников» бөліміне өтіңіз.
2. Төмендегілерді көрсете отырып жаңа қызметкер картасын жасаңыз:
   • Т.А.Ә.
   • ИНН
   • СНИЛС
   • Туған күні
   • Жынысы
3. Бағдарлама мұндай қызметкердің базаға тіркелген-тіркелмегенін тексереді. Егер ол бар болса, оның деректерін пайдалануды ұсынады.
4. Салық мақсатында жеке тұлғаның мәртебесін (мысалы, «резидент») көрсетіңіз және қажет болса шегерімдерді белгілеңіз.

3 — ші қадам: ГПХ шартын жасау

1. Қызметкер туралы ақпаратты сақтағаннан кейін «Оформить договор» гиперсілтемесіне өтіңіз.
2. Шарттың қолданылу мерзімін, сомасын және төлеу тәсілін көрсетіңіз (жұмыс аяқталғаннан кейін бір жолғы төлем немесе орындалған жұмыстар актілері бойынша).
3. Қажет болса, жазатайым оқиғалар бойынша сақтандыру жарналарының есептелуін белгілеңіз.
4. Шартты өткізіп, жабыңыз.

4 — ші қадам: Сыйақыны енгізу және есептеу

1. «Зарплата» → «Начисления по договорам» бөліміне өтіңіз.
2. Қажетті ай үшін ГПХ шарты бойынша сыйақыны есептейтін құжат жасаңыз.
3. Орындалған жұмыстар актісіндегі деректер негізінде НДФЛ мен өзге салықтар автоматты түрде есептеледі.
4. «НДФЛ» қойындысында табыс салығының сомасы автоматты есептеледі.
5. Материалдар мен өтемақылар бойынша төлемдер НДФЛ-ға салынбайды.

5 — ші қадам: Төлеу және бухгалтерияда көрсету

1. «Выплатить» түймесін басып, касса үшін ведомость жасаңыз.
2. Ай соңында қалған сыйақы сомасына орындалған жұмыстар актісін толтырыңыз.
3. ГПХ шарты бойынша орындаушымен есеп айырысу үшін «Начисление зарплаты» құжатында есептеуді көрсетіңіз.

6 — шы қадам: НДФЛ бойынша есептілікте көрсету

1. 6-НДФЛ есебінде табыстың нақты алынған күні (100-жол) және салық ұсталынған күні (110-жол) көрсетіледі.
2. Салық аудару күні (120-жол) бағдарламада автоматты түрде анықталады.

5. ГПХ шарттарымен жұмыс істеудің қосымша ерекшеліктері

Егер шартта аванстық төлемдер көзделсе, актілерді көрсету талап етілмейді. Оның орнына шартта аванс мөлшерін көрсетіңіз, сонда сома есептеу құжатына автоматты түрде түседі. Қолма-қол касса арқылы немесе жеке тұлғаның есепшотына төлеу кезінде бағдарлама ведомостарды автоматты қалыптастырады.