1С:Бухгалтерияда күмәнді дебиторлық берешек бойынша резерв қалыптастыру жөніндегі нұсқаулық
Бухгалтерлер күмәнді берешек бойынша резерв қалыптастыруда жиі қиындыққа тап болады. Бұл мұндай резервтерді есептеудің бірыңғай әдістемесінің болмауына, сондай-ақ салықтық және бухгалтерлік есепте қалыптастыру қағидаларының әртүрлі болуына байланысты. Ескеріңіз: резервті дұрыс қалыптастыру — заңнаманың міндетті талабы, одан бас тарту мүмкін емес. Осы мақалада біз 1С:Бухгалтерияда резервтерді қалай қалыптастыру керегін және бұл үшін қандай ережелер барын кезең-кезеңімен түсіндіреміз.
Салықтық есеп пен бухгалтерлік есептегі резерв — айырмашылықтар
Бухгалтерлік есептегі резерв активтерді дұрыс талдау және пайдаланушыларға кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы шынайы ақпарат ұсыну үшін қажет. Ал салықтық есепте резервтер салық салынатын базаны төмендетудің заңды тетігі ретінде қолданылады, бұл салық шығындарын үнемдеуге мүмкіндік береді.
- Бухгалтерлік есептегі резервтер: РФ бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес міндетті түрде қалыптастырылады.
- Салықтық есептегі резервтер: ұйымның қалауымен, пайда салығын үнемдеу мақсатында қалыптастырылуы мүмкін.
Бухгалтерлік есепте күмәнді берешек бойынша резерв активтерді дұрыс бағалау үшін жасалса, салықтық есепте — салық міндеттемелерін азайту үшін құрылады. Сондықтан екі есеп түріндегі тәсілдемелер әртүрлі. ПБУ 18/02 бойынша айырма пайда болады, бұл резерв қалыптастыру процесін бухгалтерлер үшін күрделендіреді.
Кәсіпорындар қалыптастыратын негізгі резерв түрлері:
- Еңбек демалысына резерв.
- Күмәнді берешек бойынша резерв.
Енді күмәнді берешек бойынша резервті қалай қалыптастыру керегін толығырақ қарастырайық.
Күмәнді берешек резервінің ерекшеліктері
Көптеген кәсіпорындар төлемді кешіктіретін немесе мүлде төлемейтін адал емес контрагенттермен байланысты мәселелерге тап болады. Бұл баланста дебиторлық берешектің артуына әкеледі, алайда берешек күмәнді болып, оны өндіріп алу қиын болса, компания активтерінің баланстық құны асыра көрсетілуі мүмкін.
Күмәнді берешек бойынша резерв компаниядағы нақты жағдайды дұрыс көрсетуге және есептілік пайдаланушыларына кәсіпорынның қаржылық жай-күйі туралы объективті ақпарат беруге көмектеседі.
1С:Бухгалтерия 3.0 нұсқасында күмәнді берешек бойынша резерв қалыптастыру нұсқаулығы
«ПУГОВИЦА» компаниясы мен оның контрагенты «АВАНГАРД» мысалында қарастырамыз.
1 — ші қадам: Есеп саясатын баптау
Алдымен есеп саясатын баптау қажет. Ол үшін 1С:Бухгалтерияда «Настройки» — «Главное» — «Учетная политика» тармағына өтіңіз. Ашылған терезеде «Формируются резервы по сомнительным долгам» жолына құсбелгі қойыңыз.
2 — ші қадам: Салықтық есепті баптау
«Настройка налогов и отчетности» бөліміне өтіңіз, кейін «Налог на прибыль» ішкі бөліміне кіріп, «Формировать резервы по сомнительным долгам» жолына құсбелгі қойыңыз.
3 — ші қадам: Контрагенттермен есеп айырысу мерзімін белгілеу
Төлем түспегеннен кейін қанша мерзім өткен соң берешек күмәнді деп танылатынын көрсетіңіз. Біздің мысалда шарт бойынша төлеу мерзімі — 5 күн. Бұл мәнді «Документы» анықтамалығында не барлық шарттар үшін «Параметры учета» бөлімінде баптауға болады, егер келісімде нақты мерзім көрсетілмесе.
Маңызды: «Параметры учета» бөліміндегі баптаулардың басымдығы «Договорах» ішіндегі баптаулардан төмен.
4 — ші қадам: Резервтерді қалыптастыру
Барлық параметрлер бапталған соң, резервтерді қалыптастыруға өтіңіз. Бұл «Расчет резервов по сомнительным долгам» регламенттік операциясы арқылы орындалады. Операция резервті бухгалтерлік және салықтық есеп үшін бір мезгілде қалыптастырады.
Резервті есептеу әдісі:
- Просрочка 45 күннен аз болса — резерв қалыптастырылмайды.
- Просрочка 46–90 күн болса — берешек сомасының 50%-ы мөлшерінде резерв құрылады.
- Просрочка 90 күннен асса — берешек сомасының 100%-ы мөлшерінде резерв құрылады.
«ПУГОВИЦА» мен «АВАНГАРД» мысалында 2019 жылғы 29 наурызда просрочка 52 күнді құрады, демек, берешек сомасының 50%-ы мөлшерінде резерв қалыптастыру қажет (2 665 752 руб.).
5 — ші қадам: Резерв бойынша өткізбелер
Операция өткізілгеннен кейін жүйе өткізбелерді автоматты түрде жасайды:
- Дт 91.02 Кт 63 — қалыптастырылған резерв сомасына.
Салықтық есептегі күмәнді берешек бойынша резерв
Салықтық есепте қалыптастырылатын резерв мөлшеріне шектеу бар. РФ Салық кодексіне сәйкес резерв көлемі алдыңғы салық жылы немесе ағымдағы есептік кезең (мысалы, 1-тоқсан) бойынша сатудан түскен түсімнің 10%-ынан аспауға тиіс.
Біздің мысалда 2019 жылдың 1-тоқсанындағы сатудан түскен пайда 4 753 126,67 рубль болды. Егер резерв көлемі осы соманың 10%-ынан асса, түзету үшін коэффициент қолдану қажет.
Бұл жағдайда резерв мөлшері былай есептеледі:
- Резерв = 2 665 752 руб. * 50% * 0,35710699 = 475 979,34 руб.
Резерв қалыптастырудан бас тартқаны үшін айыппұлдар
Резерв қалыптастырудан бас тарту бухгалтерлік есеп талаптарын бұзу болып саналады және айыппұлдарға әкелуі мүмкін. КоАП РФ бойынша мұндай бұзушылық үшін айыппұл 5 000–10 000 рубль аралығында болады. Қайталап бұзған жағдайда айыппұл екі еселенеді және бас бухгалтер 1 жылдан 2 жылға дейін жұмысынан шеттетілуі мүмкін.
Сондай-ақ РФ Салық кодексіне (120-бап) сәйкес, резерв қалыптастырудан бас тарту 10 000–30 000 рубль көлемінде айыппұл салынуына әкелуі мүмкін.
Қорытынды
Күмәнді дебиторлық берешек бойынша резерв қалыптастыру — бухгалтерлік есептің дәлдігі мен салықтық есептіліктің сапасы үшін маңызды процесс. Нұсқаулыққа сай әрекет етсеңіз, Сіздің есептілігіңіз заң талаптарына сай болады және айыппұл салыну тәуекелін азайтасыз.
