Бүгінде Қазақстанда шамамен 1,5 млн фрилансер жұмыс істейді. Олардың көбі ресми түрде тіркелмеген және мынадай міндетті төлемдерді төлемейді:
- салықтар;
- зейнетақы жарналары;
- міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға (МӘМС) жарналар.
Осындай тәсіл салдарынан фрилансерлер мемлекеттік әлеуметтік кепілдіктерден қағылады: еңбекке жарамсыздық парағынан, жүктілік пен босануға байланысты төлемдерден, зейнетақы жинақтарынан және медициналық көмектен.
Алайда 2026 жылғы 1 қаңтардан Президент қол қойған жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Заңы) күшіне енеді. Құжатта фрилансерлердің қызметін ресми жүргізудің екі заңды тетігі көзделген.
1. Платформалар арқылы жұмыс (такси, жеткізу, онлайн-сервистер)
Бұл тәсіл агрегаторлармен және онлайн-платформалармен жұмыс істейтіндерге жарайды, жеңілдетілген шарттар қарастырылған:
- Жеке кәсіпкер (ЖК) ашу талап етілмейді, тіркелу қажет емес.
- Салық мөлшерлемесі — 4% табыстан. Салықты платформа өзі ұстап, аударады.
- Әлеуметтік кепілдіктер — фрилансерге зейнетақымен қамсыздандыру, еңбекке жарамсыздық парағы және МӘМС автоматты түрде қолжетімді болады.
Бұл шешім каршеринг, жеткізу қызметі немесе цифрлық маркетплейстер сияқты сервистер арқылы жұмыс істейтіндерге ыңғайлы.
2. Клиенттермен тікелей жұмыс
Егер фрилансер қызметті тапсырыс берушілерге тікелей көрсетсе, ресімдеу шарттары мынадай:
- e-Salyq Business қолданбасында тіркелу — ЖК ашудың қажеті жоқ, мобильді қосымшада тіркелу жеткілікті.
- Салық та 4% ай сайынғы табыстан. Барлық есеп-қисап пен аударымдарды өзі жүргізеді.
- Әлеуметтік кепілдіктер — фрилансерлер ресми жұмыс істейтін жеке тұлғалармен бірдей зейнетақы, еңбекке жарамсыздық парағы және МӘМС бойынша құқықтарға ие болады.
Бұл шешім клиенттермен тікелей жұмыс істейтін дизайнерлерге, копирайтерлерге, бағдарламашыларға, кеңесшілерге және өзге де мамандарға тиімді.
Бұл фрилансерлер үшін нені білдіреді
Жаңа Салық кодексі табысты заңдастыру үдерісін оңай әрі қолжетімді етеді. Ресми мәртебе — тек заң талаптарын сақтау ғана емес, сондай-ақ қорғау: фрилансерлер әлеуметтік кепілдіктерге және мемлекеттік қолдауды пайдалану мүмкіндігіне ие болады.
