1С:Бухгалтерия-да ТМҚ есебін қалпына келтіру: қадамдық нұсқаулық
ТМҚ есебіне кіріспе
ТМҚ (тауарлы-материалдық қорлар) — компанияның айналымдағы активтері, олар өнім өндіруге, жұмыстар орындауға немесе қызмет көрсетуге пайдаланылады. 
Оларға материалдар, тауарлар, дайын өнім жатады. Бухгалтерияда ТМҚ есебі үшін мына шоттар қолданылады:
- 10 — шот — Материалдар
- 41 — шот — Тауарлар
- 43 — шот — Дайын өнім
Әсіресе 10 — шотқа («Материалы») назар аудару керек, оның бірнеше субшоты бар. Компания қызметінің ерекшелігіне қарай дұрыс субшотты таңдау маңызды (мысалы, автожөндеу шеберханасы қосалқы бөлшектер үшін әртүрлі субшоттарды пайдаланады).
1 — ші қадам: ТМҚ есебін қалпына келтіру
Мүмкін жағдайлар
- Есеп мүлде жүргізілмеген
Бұл жағдайда есепті қалпына келтіру үшін өткен кезеңдегі бастапқы құжаттарды жинап, операциялардың барлығын бағдарламада көрсету керек. - Есеп қателіктермен жүргізілген
Егер есеп қателіктермен жүргізілген болса, түгендеу жүргізіп, фактілік қалдықтар негізінде 1С-те деректерді түзету қажет.
2 — ші қадам: Қалпына келтіруді бастау — бастапқы құжаттармен жұмыс
- Қалдықтарды іздеу
Қоймадағы ТМҚ қалдықтарын қалпына келтіру үшін «Оборотно-сальдовая ведомость по контрагентам» есепті 60 (ТМҚ сатып алу) шот бойынша ашыңыз. Сол сияқты 62 (жеткізушілермен есеп айырысу) шот бойынша ақпарат та қалпына келтіріледі. - Контрагенттерге сұраным
Егер бастапқы құжаттар (актілер, накладнойлар) жоғалып кетсе, олардың дубликаттарын алу үшін контрагенттерге сұраным жолдаңыз. Бұл құжаттар 1С-те ТМҚ-ның кірісін көрсетуге көмектеседі. - Кіріс ордерлері мен кассалық чектерді пайдалану
Егер бастапқы құжат ретінде кассалық чектер мен кіріс ордерлері пайдаланылып, олар жарамсыз болып қалса, оларды қалпына келтіру қиынға соғады. Мұндай жағдайда деректерді аванстық есептер немесе өзге қолжетімді ақпарат көздері арқылы қалпына келтіруге болады.
3 — ші қадам: ТМҚ-ны түгендеу
Шаруашылық операцияларды қалпына келтіргеннен кейін қоймадағы және өндіріс барысындағы ТМҚ-ның нақты бар-жоғын нақтылау үшін түгендеу жүргізу қажет. Түгендеу әрі қарай есепті қалпына келтіру үшін бастапқы нүкте қызметін атқарады.
- Түгендеу құжатын жасау
1С-те «Кадры» бөліміне өтіп, «Инвентаризация товаров» тармағын таңдаңыз. Компанияны, қойманы және материалдық жауапты тұлғаны көрсетіп, жаңа құжат жасаңыз. - Қалдықтарды автоматты толтыру
«Инвентаризация товаров» өрісінде түгендеу күнін таңдаңыз да, «Заполнить по остаткам на складе» параметрін қосыңыз. Жүйе қоймадағы ТМҚ қалдықтарын кестеге автоматты түрде толтырады. - Фактілік қалдықтарды енгізу
«Количество факт» бағанында түгендеу комиссиясының қайта санағы негізіндегі фактілік деректерді көрсетіңіз. - Инвентаризация комиссиясының жұмысы
«Инвентаризация товаров на складе» құжатын басып шығарып, түгендеу комиссиясына беріңіз. Қайта санақтан кейін қалдықтар ведомосқа енгізіліп, комиссия түгендеу актісіне қол қояды. - Инвентаризация тізімдемесін қалыптастыру
Деректер енгізілген соң, комиссия мүшелері қол қоятын «Инвентаризационная опись» нысанын басып шығарыңыз.
4 — ші қадам: Салыстыру ведомосы және есепті түзету
- Сличительная ведомость
Сличительная ведомость құрып, фактілік және есептік қалдықтардың айырмасын көріңіз. Бұл ТМҚ бойынша артықтар мен жетіспеушіліктерді анықтауға көмектеседі. - Артықтарды кіріске алу
Тауарлар бойынша артық шыққан жағдайда «Оприходование товаров» құжатын пайдаланыңыз. Жүйе артықтарды инвентаризация тізімдемесінен автоматты түрде толтырады, ал бухгалтер мынадай өткізбені жасайды:- Д-т 43 (10, 41)
- К-т 91.01
- Жетіспеушілікті есептен шығару
ТМҚ жетіспеушілігін есептен шығару үшін «Списание товаров» құжатын пайдаланыңыз. Инвентаризация тізімдемесі негізінде бухгалтер мынадай өткізбені жасайды:- Д-т 94
- К-т 41.01 (10, 43)
5 — ші қадам: ТМҚ есебін бірнеше жылға қалпына келтіру
Егер есепті бірнеше жылға қалпына келтіру қажет болса, түгендеу нәтижелері бойынша 10, 41 және 43 шоттар бойынша сальдоны анықтауға болады. Ол үшін «Помощник ввода остатков» құралын қолданып, түгендеу тізімдемесі негізінде сальдо қалыптастырып, қажетті күнге ТМҚ қалдықтарын баптауға болады.
Қорытынды
1С:Бухгалтерия-да ТМҚ есебін қалпына келтіру ұқыптылық пен жүйелілікті талап етеді. Тауарлы-материалдық қорларды дұрыс есепке алып, түгендеуді ұйымдастырып, есеп жазбаларын уақытында түзетіп, операцияларды дер кезінде бағдарламаға енгізу маңызды. 1С құралдары бұл процесті тиімді басқаруға мүмкіндік береді, соның арқасында есепті қалпына келтіріп, келешекте қателерге жол бермеуге болады.
