1С-те өсімпұл, айыппұл және айыпақыны көрсету

Айыптық санкциялар, өсімпұл және айыпақыны көрсету: ережелер, есеп және рәсімдеу

Жалпы ұғымдар мен құқықтық база

• Айыпақы — шарт талаптары бұзылғаны үшін борышқор кредиторға төлеуге міндетті айыппұл немесе өсімпұл (мысалы, орындау мерзімін өткізу).

• Айыпақының ұғымы мен есептеу тәртібі ҚР Азаматтық кодексінде айқындалып, №39-бұйрықпен бекітілген.

Айыппұл мен өсімпұлдың айырмашылығы неде?

• Айыппұл — бұзушылық үшін біржолғы сома (тұрақты немесе пайызбен), мысалы, жеткізу мерзімін сақтамағаны үшін 50 000 теңге.

• Өсімпұл — берешек сомасынан әрбір кешіктірілген күн үшін пайызбен күн сайын есептелетін сома (мысалы, күніне 0,1%).

Айыпақы есептелген жағдайда жеткізушінің ықтимал әрекеттері

1. Ұсынылған шотқа сәйкес айыппұлды не өсімпұлды төлеу.

2. Өз кінәсінің жоқтығын дәлелдеп, өз есептеуді ұсыну.

3. Дауды сот арқылы шешу.

Айыпақыны есептеудің негіздері

• Жұмыстарды уақытылы орындамау немесе тауарды кеш жеткізу.

• Өнім сапасының талапқа сай болмауы.

• Шартта көзделген өзге бұзушылықтар.

Айыпақыны өндіріп алу кезінде рәсімделетін құжаттар

• Негіздері мен айыппұл/өсімпұл сомасы көрсетілген талап қою хаты.

• Санкциялар бойынша төлем шоты.

Айыпақы есептелгенде тапсырыс берушінің құқықтары

• Заңды негіздер: төлемді кешіктіру, ішінара төлеу, шарт талаптарын бұзу.

• Тапсырыс беруші талап қою хатын жолдайды, айыпақы есептеуін негіздейді және шот ұсынады.

Айыппұлдар мен айыпақыны бухгалтерлік және салықтық есепте көрсету

• Айыппұлдар мен айыпақы бухгалтерлік есепте және корпоративтік табыс салығы (КТС) бойынша декларацияда көрсетіледі.

• Айыпақыдан түскен кірістер 100.00.014 «Басқа кірістер» жолына енгізіледі (ҚР Салық кодексінің 226-бабы).

• Айыпақы бойынша шегерімдер ҚР Салық кодексінің 243, 246 және 264-баптарына сәйкес көрсетіледі.

• Қарыз шарттары бойынша айыппұлдар бөлек баппен (246-бап) есепке алынады, ал бюджетке төленген айыпақылар шегерімге жатпайды (264-бап).

Айыпақыны бухгалтерлік есепте көрсету

• Айыпақы бойынша кіріс: дебет — «Басқа дебиторлық берешек», кредит — «Басқа кірістер».

• Жеткізушіге айыпақыны төлеу: дебет — «Ақша қаражаттары», кредит — «Басқа дебиторлық берешек».

• Айыпақы бойынша шығыстар: дебет — «Әкімшілік шығыстар», кредит — «Басқа қысқа мерзімді кредиторлық берешек».

• Айыпақыны төлеу: дебет — «Басқа кредиторлық берешек», кредит — «Ақша қаражаттары».

1С-те айыппұлды қалай рәсімдеу

• «Операции» → «Журнал операций» бөлімінде жаңа құжат жасаңыз.

• Шегерімге жатпайтын санкциялар үшін келесі субшоттарды пайдаланыңыз:

  • 7470 — «Расходы, не относящиеся на вычет»;

  • 7480 — «Прочие расходы, не идущие на вычет».

• Шегерімге жататындары үшін — 7210 субшоты «Административные расходы».

• Кредит бойынша мына субшоттар көрсетіледі: 3382, 3230 — айыпақы бойынша берешек, немесе 3310 — қысқа мерзімді кредиторлық берешек.

• Санкциялар төлемін аванстық есеп немесе төлем тапсырмасы арқылы рәсімдеуге болады.

Даулы жағдайлар

• Айыпақы шарт мерзімдері немесе талаптары бұзылғаны дәлелденген кезде есептеледі (ҚР Азаматтық кодексінің 392-бабы).

• Тауар сапасының сәйкес еместігі үшін айыпақы талап ету шартта көзделген жағдайда ғана мүмкін.

Қосымша сервистер

• Контрагенттерді тексеру және есеп жүргізу үшін 1С:Контрагент сервистерін және ИТС шартына жазылымды ұсынамыз.