Дебиторлық берешек — компанияның қаржылық ахуалын сипаттайтын ең маңызды көрсеткіштердің бірі. Егер дебиторлық берешек көлемі активтердің жиынтық құнының 30%-ынан асып кетсе, бұл кәсіпорынның экономикалық жағдайына және қаржылық тұрақтылығына кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан дебиторлық берешекті тұрақты бақылау және оны қысқартуға арналған шараларды әзірлеу компанияның ішкі қаржылық саясатының ажырамас бөлігі.
1С:Бухгалтерия жүйесінде мерзімі өткен дебиторлық берешекті автоматты анықтау
Қазақстанға арналған 1С:Бухгалтерия 8 редакция 3.0 жүйесінде дебиторлық берешекті есепке алуды автоматтандыруға арналған түрлі құралдар қарастырылған. Тиімді бақылау жүргізіп, мерзімі өткен қарыздарды уақтылы анықтау үшін бірқатар негізгі параметрлерді баптау қажет:
1. Шарттар бойынша есепке алу
Дебиторлық берешекті дұрыс есепке алу үшін контрагенттермен жасалған шарттар бойынша есеп жүргізу маңызды. Жүйеде әрбір шартқа жеке есеп айырысу аналитикасын баптап, әр контрагент бойынша қарызды өтеу мерзімдерін дәл бақылауға болады.
Баптау жолы:
- Предприятие → Меню Настройка параметров учета → Закладка «Аналитический учет расчетов с контрагентами».
2. Қарызды өтеудің жеке мерзімдерін орнату
Әр контрагент үшін жүйеде қарызды өтеудің жеке мерзімдерін орнатуға болады. Бұл мәміле шарттарының ерекшеліктерін ескере отырып, әрбір шарт бойынша дебиторлық берешекті бақылауға мүмкіндік береді.
Баптау жолы:
- Откройте карточку договора с контрагентом и укажите сроки оплаты в соответствующем поле.
3. Барлық сатып алушыларға бірыңғай мерзімді қолдану
Компания барлық сатып алушылар үшін бірдей төлем мерзімін қолданса, барлық клиенттерге ортақ өтеу мерзімін орнатуға болады. Жеке тәсіл талап етілмейтін жағдайда бұл бақылауды жеңілдетеді.
Баптау жолы:
- Предприятие → Параметры учета → Поле настройки «Аналитический учет расчетов с контрагентами» → Сроки оплаты долга покупателями/поставщиками.
4. Күмәнді дебиторлық берешек бойынша резервтерді қалыптастыру
1С күмәнді дебиторлық берешек бойынша резервтерді автоматты қалыптастыруға мүмкіндік береді, бұл дебиторлық берешек ұзақ уақыт өтелмеген кезде қаржылық тәуекелдерді азайтады. Жүйеде белгіленген шарттар мен мерзімдерге сүйеніп, резервтерді автоматты есептеу мен қалыптастыруды баптауға болады.
5. «Счет на оплату покупателю» құжаты арқылы мерзімдерді басқару
Қарызды өтеу мерзімдерін бақылау үшін «Счет на оплату покупателю» құжатын қолдануға болады. Ол күндерді қадағалауға және мерзімі өткен қарыздар бойынша хабарламалар қалыптастыруға мүмкіндік береді. Бұл құжат мерзімдерді автоматты түрде бақылап, мерзім бұзылғанда жедел әрекет етуге жағдай жасайды.
Мерзімі өткен дебиторлық берешек
Белгіленген мерзімде өтелмеген дебиторлық берешек мерзімі өткен болып есептеледі. 1С:Бухгалтерия-де мерзімі өткен берешекті автоматты анықтауды баптап, уақтылы шара қабылдауға болады.
- Белгіленген мерзім ішінде өтелген дебиторлық берешек қалыпты деп есептеледі.
- Өтеу мерзімі өтіп кетсе, берешек автоматты түрде мерзімі өткен деп белгіленеді.
Жеткізушілер алдындағы міндеттемелер үшін жеке төлем мерзімдері
Жеткізушілер алдындағы міндеттемелер бойынша да қарызды өтеудің жеке мерзімдерін көрсетуге болады. Әсіресе компания бірнеше жеткізушімен жұмыс істесе және олардың әрқайсысының төлем шарттары әртүрлі болса, бұл аса маңызды.
Баптау жолы:
- Откройте карточку договора с поставщиком и установите реквизит «Установлен срок оплаты».
Қорытынды
1С:Бухгалтерия-де дебиторлық берешекті есепке алуды дұрыс баптау контрагенттер мен жеткізушілер бойынша қарыздарды өтеу мерзімдерін тиімді бақылауға және мерзімі өткен берешекті уақтылы анықтауға мүмкіндік береді. Бұл процесті автоматтандыру тәуекелдерді азайтып, мерзім бұзылғанда әрекет етуді жеделдетеді және компанияның қаржылық ағындарын оңтайландырады.
