1С-тегі қолжетімділік құқықтарын баптау нұсқаулығы

1С бағдарламаларында қолжетімділік құқықтарын баптау мәселесі екі негізгі жағдайда туындайды:

1. Компания басшылығы пайдаланушының белгілі бір әрекеттерге қолжетімділігін шектеуді талап еткен кезде.
2. Белгілі бір тапсырмаларды орындау үшін пайдаланушының құқықтарын кеңейту қажет болған кезде.

1. 1С-тегі пайдаланушының қолжетімділік құқықтары

Қолжетімділік құқықтарын шектеу деген не?
1С-тегі қолжетімділік құқықтарын шектеу — жүйедегі файлдар мен объектілерге қатысты белгілі бір әрекеттерді орындауға тыйым салу. Мысалы, пайдаланушыға құжаттарды өзгерту, көшіру немесе тіпті қарау құқығын шектеуге болады.

Қолжетімділік құқықтарын кеңейту деген не?
Қолжетімділік құқықтарын кеңейту — пайдаланушыға құжаттар мен деректерді қарау, өзгерту, көшіру немесе сақтау сияқты әрекеттерді орындауға рұқсат беру.

1С жүйесі объектімен белгілі бір әрекет орындауға құқық жеткіліксіз болғанда әрдайым хабарлайды: «У вас недостаточно прав для редактирования».

2. 1С-тегі қолжетімділік құқықтарын қадамдап баптау

Мысал ретінде 1С: Бухгалтерия 8 редакция 3.0 для Казахстана конфигурациясындағы құқықтарды баптауды қарастырамыз. Дегенмен, осындай баптаулар 1С-тің басқа өнімдеріне де қолданылады: 1С: Управление торговлей 8.3, 1С: Зарплата и управление персоналом және 1С: ERP.

1 — ші қадам. Пайдаланушылар мен құқықтарды баптау

1. Бағдарламадағы «Настройка пользователей и прав» бөліміне өтіңіз.
2. Егер Сізде осы операцияны орындауға тиісті құқықтар болса, бұл бөлім «Администрирование» қойындысында да қолжетімді.

2 — ші қадам. Пайдаланушыларды басқару

1. Нақты пайдаланушының қай қолжетімділік тобына жататынын көру үшін «Пользователи» бөліміне өтіңіз.
2. Бұл жерде жаңа пайдаланушы жасауға немесе барын өңдеуге болады.
3. Жаңа пайдаланушылар тобын жасау үшін оны деректер қорынан таңдап, келесі жалаушалардың қойылғанына көз жеткізіңіз:
   • «Вход в программу разрешён»
   • «Показывать в списке выбора»
4. Бұл жалаушалар қойылмаса, авторизация кезінде пайдаланушы өзін тізімнен көре алмайды.

3 — ші қадам. Пайдаланушылар тобына арналған рөлдер

1. Әр топқа белгілі бір рөлдер тағайындауға болады. Рөл — жүйеде пайдаланушы орындай алатын әрекеттерді анықтайтын метадеректер.
2. Рөлдер мынадай болуы мүмкін:
   • Негізгі — құжаттарды тек қарауға рұқсат береді.
   • Арнайы — құжаттарды өңдеуге және басқа әрекеттерді орындауға мүмкіндік береді.
3. Рөл бойынша қолжетімді құқықтарды тексеру үшін «Описание» қойындысына өтіңіз. Мұнда қолжетімді әрекеттердің толық тізімі көрсетіледі.

4 — ші қадам. Қолжетімділік тобының профилі

1. Пайдаланушылар тобына объектілер реквизиттерін өңдеуге рұқсат беру үшін «Профиль группы доступа» бөліміне өтіңіз.
2. «Редактировать реквизиты объектов» жалаушасын қойыңыз.
3. Рөлдерді өзгертер алдында олардың көшірмелерін жасаған дұрыс. Барлық қолжетімді рөлдерді көру үшін «Только выбранные» батырмасы белсенді емес екеніне көз жеткізіңіз.

5 — ші қадам. Жазба деңгейіндегі шектеулер (RLS)

1. «Права доступа» бөлімінде RLS (Record Level Security) — дерекқордағы жекелеген жазбалар деңгейіндегі шектеулерді баптау мүмкіндігі бар.
2. Шектеулермен жұмыс істеу үшін қажетті бағанда жалаушаны қойыңыз.
3. Егер белгілі бір пайдаланушыға немесе топқа нақты файлдарға қолжетімділікті шектеу керек болса, бұл мүмкіндік пайдалы. Алайда әр ашылғанда тексеріс жүргізілетіндіктен, мұндай баптау жүйе жұмысының жылдамдығын төмендетуі мүмкін екенін ескеріңіз.

6 — шы қадам. Жаңа рөлдер жасау

1. Тізімде шатасуды болдырмау үшін өз рөлдеріңізді жасаған дұрыс. Ол үшін метадеректер ағашына өтіңіз.
2. Қажетті құқықтар мен шектеулердің қасында жалаушаларды қойыңыз.
3. Төменгі оң жақ бұрышта қосымша шектеулерді көрсетуге болады, мысалы, құжаттарға қолжетімділікті тек бір ұйым үшін шектеу.
4. конструктор ограничений доступа құралын пайдаланыңыз — ол құқықтарды баптауды жеңілдететін үлгілерді ұсынады.

Ескерту: Жаңа рөлдерді жасау үшін Конфигуратор режимінде конфигурацияны өзгерту мүмкіндігін қосу қажет.

Басқа баптаулар

1. Копирование настроек — қолжетімділік құқықтары баптауларын әртүрлі пайдаланушылар немесе топтар арасында көшіруге мүмкіндік береді.
2. Очистка настроек — ағымдағы құқық баптауларының барлығын жояды.

Есептердің сыртқы түрін баптау қажет болса, «Настройки пользователей» бөліміне өтіп, есептердің көрсетілу стилін таңдаңыз. Сыртқы пайдаланушыларға, мысалы, интернет-дүкен сатып алушыларына қолжетімділік ашу үшін «Разрешить доступ внешним пользователям» жалаушасын белсендіріңіз.

3. Қорытынды

1С әзірлеушілері қолжетімділік құқықтарын икемді баптауға арналған көптеген мүмкіндіктер ұсынған. Егер құқықтарды баптау Сізге күрделі көрінсе немесе өзіңізде уақыт болмаса, 1С бойынша кәсіби бағдарламашыларға жүгініп, құқықтарды баптата аласыз, сондай-ақ жүйені клиент-банкпен, Webkassa және басқа жүйелермен интеграциялата аласыз.

Ескеріңіз: 1С-та жаңартулар мен баптауларды орындау үшін әрекет ететін 1С: ИТС келісімі қажет. Ол болмаған жағдайда, есеп тапсыру кезінде мәселелерді жедел шешу қиындық туғызуы мүмкін.