1. Қай су түрлері таңбаланады?
Таңбалауға ТН ВЭД ЕАЭС немесе ОКПД 2 коды арқылы айқындалатын қаптамадағы ішуге арналған су жатады. Таңбаланатын тауарлар тізбесі 2020 жылғы 27 наурыздағы № 348 Үкімет қаулысымен реттелген.
Таңбаланатын су түрлері:
- Қаптамадағы табиғи минералды су (ОКПД 2 коды — 11.07.11.110, ТН ВЭД ЕАЭС коды — 2201)
- Қаптамадағы табиғи ішуге арналған су (соның ішінде газдалған, қоспасыз) (ОКПД 2 коды — 11.07.11.120, ТН ВЭД ЕАЭС коды — 2201)
- Қаптамадағы купаждалған ішуге арналған су (соның ішінде газдалған, қоспасыз) (ОКПД 2 коды — 11.07.11.130, ТН ВЭД ЕАЭС коды — 2201)
- Қаптамадағы жасанды минералдандырылған ішуге арналған су (соның ішінде газдалған, қоспасыз) (ОКПД 2 коды — 11.07.11.140, ТН ВЭД ЕАЭС коды — 2201)
Таңбалауға жатпайды:
- Экспортқа арналған кедендік рәсімдерге қойылған су.
- Ресейге жарнамалық үлгі ретінде әкелінген немесе сол жерде өндірілген, сатуға арналмаған су.
- Банкроттық кезіндегі конкурс өндірісі шеңберінде сатылатын су.
- Балалар тамағына арналған су.
- Сату орнында тікелей бөтелкеге құйылатын су.
2. Таңбалау кезеңдері
Ішетін суды таңбалау кезең-кезеңімен енгізіледі: алдымен ерікті тіркеу, кейін міндетті таңбалау.
- 2021 жылғы қыркүйек — «Честный знак» жүйесінде ерікті тіркеу басталды.
- 2021 жылғы 1 желтоқсан — қаптамадағы ішуге арналған минералды суды міндетті таңбалау.
- 2022 жылғы 1 наурыз — қалған ішуге арналған суды (қоспасыз) міндетті таңбалау.
- 2022 жылғы 1 қыркүйек — суды бөлшек саудада сату туралы ақпаратты міндетті тапсыру.
- 2022 жылғы 1 қараша — 2025 жылғы 29 ақпан — құтыдағы су айналымына қатысушылардың көлемдік-сорттық есеп жүргізуі.
- 2025 жылғы 1 наурыз — қаптамадағы су айналымына қатысушылар үшін даналық есеп міндетті болады. Әр тауар бірлігінің коды УПД-да көрсетіліп, мәлімет «Честный знак» жүйесіне беріледі.
3. Өндірушілер мен импорттаушыларға арналған жаңа талаптар
Құтыдағы суды таңбалау үшін өндірушілерге де, импорттаушыларға да мына талаптарды орындау қажет:
- Таңбалау кодтарын алу:
- Ол үшін жарамды УКЭП (әмбебап білікті электрондық қолтаңба) сертификаты болуы керек.
- Тапсырыс берілген кодтарды төлеу үшін «Честный знак» жүйесіндегі баланста қаражат болуы тиіс.
- ГИС МТ-пен жұмыс істеу мүмкіндігін қамтамасыз ету:
- Кодтарды алу үшін ГИС МТ эмиссия сервисіне сұраулар жіберіп, кодтарды қабылдай алатын мүмкіндікті қамтамасыз ету қажет.
- Кодтарды қолдану, тексеру және агрегаттау үшін жабдық (мысалы, эмиссия регистраторы және тапсырыстарды басқару станциясы) сатып алу керек.
- ГИС МТ жүйесімен интеграция:
- Жүйемен өзара әрекеттесуді «Честный знак» сайтындағы жеке кабинет арқылы, компанияның есеп жүйесімен API арқылы интеграциялау немесе интеграторлардың дайын шешімдері арқылы ұйымдастыруға болады.
- Таңбалауға арналған жабдық:
- Автоматтандыру деңгейі жоғары ірі өндірістерге цифрлық баспа жабдықтары, таңбаны жағуға арналған аппликаторлар және кодтарды валидациялауға арналған камералар қажет.
4. Таңбалау кодтарын төлеу
Қаптамадағы суға арналған таңбалау кодтары міндетті таңбалау басталғаннан кейін төленеді. Төлеудің екі тәсілі бар:
- Эмиссия бойынша алдын ала төлем: «Честный знак» жүйесіндегі шоттағы қаражат кодтар тапсырыс берілген соң резервке қойылады. Бұл қаражат тапсырыс «Дайын» мәртебесін алған кезде есептен шығарылады. Бұл жағдайда кодтардың сақтау мерзімі шектелмейді, сондықтан типографияларда ірі партияларға тапсырыс беруге ыңғайлы.
- Таңбаны қолдану туралы есеп бойынша постоплата: Қаражат таңбалау туралы есеп сәтті өңделген соң есептен шығарылады. Бұл жағдайда таңбалау кодының әрекет ету мерзімі шектеулі — өндірісте қолданылса 30 күн, типография арқылы қолданылса 365 күн.
5. Жүйеге жіберілуі тиіс ақпарат
2021 жылғы 1 қыркүйектен бастап ГИС МТ жүйесіне ақпаратты ерікті түрде беру мүмкін, ал 2022 жылғы 1 қыркүйектен бастап бұл міндетті болады:
- Өндірушілер мен импорттаушылар таңбаны қолдану және өнімді айналымға енгізу туралы ақпаратты беруге тиіс.
- Сатушылар 2022 жылғы 1 қыркүйектен бастап суды бөлшек саудада сату туралы мәліметті тапсыруға міндетті.
- Айналымға қатысушылардың барлығы 2022 жылғы 1 қарашадан бастап судың айналымы мен айналымнан шығуы туралы хабарлауы тиіс (бөлшек сатуды қоспағанда).
6. Таңбалауды бақылау және жауапкершілік
Роспотребнадзор суды таңбалаудың жаңа қағидаларының сақталуын бақылайды. Сондай-ақ тұтынушылар «Честный знак» қосымшасы арқылы таңбаланған судың түпнұсқалығын тексере алады. Өндірушілер немесе сатушылар тарапынан шағымдар немесе бұзушылықтар анықталса, жоспардан тыс тексерулер жүргізіліп, 300 мың рубльге дейін айыппұл салынуы мүмкін.
7. Суды таңбалаудың ерекшеліктері
- Міндетті таңбалау енгізілгенге дейін өндірілген су таңбаланбайды. Мұндай суды оның жарамдылық мерзімі аяқталғанға дейін айналымда ұстауға және айналымнан шығаруға болады.
- Жарнамалық үлгілер – сатуға арналмаған қаптамадағы су – таңбалауға жатпайды.
- Вендинг автоматтары арқылы сатылатын суды автоматқа орналастырмас бұрын айналымнан шығару керек.
- Жарамдылық мерзімі өткен жағдайда таңбалау кодының күші жойылады, және мұндай суды айналымнан шығарып, ГИС МТ жүйесіне хабарлама жіберу қажет.
8. Өндірісті қайта жабдықтау
Өндірістік жабдықты жаңарту қажеттілігі өндіріс көлемі мен автоматтандыру деңгейіне байланысты. Шағын кәсіпорындар үшін қарапайым принтерлер мен қол аппликаторлары жеткілікті, ал автоматтандырылған желілері бар ірі кәсіпорындарға кодтарды қолдану және валидациялау үшін неғұрлым күрделі жабдық қажет.
Қорытынды
Ішетін суды таңбалау процесі 2021 жылдан бастап кезең-кезеңімен міндетті түрде енгізілуде. Бұл су айналымын қатаң бақылауға алып, өнім сапасын жақсартуға мүмкіндік береді. Өндірушілер мен импорттаушылар жаңа талаптарға сай үдерістерін бейімдеп, қажетті жабдық сатып алып, «Честный знак» жүйесімен өзара әрекеттесуді ұйымдастыруы қажет.
