1С:Бухгалтерия жүйесінде БП 8.3 конфигурациясын пайдаланып, материалдарды есептен шығару тәртібін бірге қарастырайық және осы рәсім бойынша қадамдық нұсқаулық ұсынайық. Алдымен салықтық және бухгалтерлік есеп тұрғысынан әдістемелік тәсілді түсіндіріп, кейін материалдарды есептен шығару кезіндегі әрекеттер ретін қарастырамыз.
Әдістемелік нұсқаулар
1. Материалдарды есептен шығаруды реттеу:
- Бухгалтерлік есепте материалдарды есептен шығару тәртібі ПБУ 5/10 құжатымен реттеледі. Осы ПБУ-дың 16-тармағына сәйкес үш әдіс бар:
- Тауар бірлігінің өзіндік құны: әр бірліктің құнын дәл есепке алу үшін қолданылады.
- Орташа өзіндік құн: барлық бірліктердің құны бойынша орташа мәнмен есептеледі.
- Алғашқы сатып алулардың өзіндік құны (FIFO әдісі): алдымен сатып алынған материалдар бірінші болып есептен шығарылады.
2. Салықтық есеп:
- Салық есебінде материалдарды есептен шығару Салық кодексінің 254-бабымен реттеледі. 8-тармақта мынадай бағалау нұсқалары көрсетілген:
- Қор бірлігінің құны.
- Тауардың орташа құны.
- Алғашқы сатып алулардың құны.
1С 8.3-те материалдарды есептен шығару: есеп саясатын баптау
1. Есеп саясатын баптау:
- 1С:Бухгалтерия ішінде есеп саясатын баптап, ұйымның есеп саясаты мен заңнама талаптарына сай материалдарды есептен шығару әдісін таңдаңыз.
2. Материалдарды есептен шығару рәсімі:
- Есептен шығару құжатын жасау: 1С-та материалдарды есептен шығару үшін құжат жасаңыз да, материал атауы, саны және құны сияқты қажетті реквизиттерді көрсетіңіз.
- Орташа бағаны есептеу: Егер орташа өзіндік құн әдісі таңдалса, бағдарлама қолда бар деректер бойынша орташа бағаны автоматты түрде есептейді.
- FIFO әдісі: FIFO әдісін қолданғанда бағдарлама материалдарды қоймаға келіп түсу ретімен есептен шығарады.
3. Тағы нені білу маңызды?
- Материалдарды есептен шығаруды растайтын барлық құжаттардың дұрыс рәсімделгеніне және заңнама талаптарына сәйкес келетініне көз жеткізіңіз.
- Есеп саясатының баптауларын жүйелі түрде тексеріп отырыңыз, олар қолданыстағы талаптар мен өзгерістерге сай болуы тиіс.
Осы қадамдар 1С:Бухгалтерияда материалдарды есептен шығару үдерісін дұрыс ұйымдастырып, бухгалтерлік және салықтық есеп талаптарына сәйкестікті қамтамасыз етуге көмектеседі.
Бухгалтер таңдалған есептен шығару әдісін бухгалтерлік әрі салықтық есепке арналған есеп саясатында бекітеді. Әдетте есепті жеңілдету үшін екі есепте де бірдей әдіс алынады. Көбіне орташа өзіндік құн бойынша есептен шығару қолданылады.
Алайда әр материал бірегей болатын, мысалы зергерлік өндірістегі сияқты жағдайларда, бірлік бойынша өзіндік құн әдісін таңдау қажет. Есептен шығаруға кіріспестен бұрын 1С ішіндегі есеп саясаты баптауларын тексеріңіз немесе орнатыңыз.
1С 8.3-те материалдарды есептен шығару: есеп саясатын баптау
— Баптауларға кіріп, «Учетная политика» ішкі мәзірін табыңыз;
— Осы ішкі мәзірден «Способ оценки МП3» тармағын таңдаңыз;
1С 8.3 нұсқасының конфигурация ерекшеліктері
1. Жалпы режимдегі кәсіпорындар үшін әдіс таңдау:
- Жалпы салық салу режимін қолданатын кәсіпорындар материалдарды бағалаудың кез келген әдісін таңдай алады. Мысалы, материалдарды бірлік құны бойынша бағалау қажет болса, FIFO әдісін таңдауға болады.
2. УСН қолданатын кәсіпорындар ерекшеліктері:
- Салық салу объектісі «табыстар минус шығыстар» (15%) болып табылатын жеңілдетілген салық салу жүйесін (УСН) қолданатын кәсіпорындар көбіне FIFO әдісін таңдайды. 1С 8.3 нұсқасында мұндай кәсіпорындар үшін әдепкі бойынша FIFO әдісі қойылады, ал орташа құнмен бағалау мүмкіндігі қолжетімсіз болуы мүмкін. Бұл УСН ерекшеліктеріне байланысты.
3. Өңдеуге қабылданған материалдарды есепке алу:
- Өңдеуге қабылданған материалдар 1С-та тек орташа құнмен есепке алынады. Есеп саясатын баптағанда мұны ескеріңіз.
1С 8.3 арқылы материалдарды есептен шығару үдерісі
1. «Требование-накладная» құжатын дайындау:
- Материалдарды есептен шығаруға дейін «Требование-накладная» құжатын жасап, толтыру қажет. Бұл құжат материалдардың қоймадан өндіріске немесе басқа бөлімшеге берілуін тіркейді.
2. Құжатты табу:
- «Требование-накладная» құжатын екі жолмен табуға болады:
- «Склад» -> «Требование-накладные» ішкі мәзірі арқылы.
- «Производство» -> «Требование-накладные» ішкі мәзірі арқылы.
3. Құжатты толтыру:
- Құжатта материалдардың атауын, санын, құнын және өзге де қажетті реквизиттерді көрсетіңіз. Деректердің дұрыстығы фактілік қозғалысқа сәйкес екеніне көз жеткізіңіз.
- Одан кейін жаңа құжат жасауыңыз қажет;
- Құжаттың «шапкасында» материал есептен шығарылатын «Склад» бөлімін таңдаңыз;
- «Добавить» түймесі құжаттың кестелік бөлігіне жол қосуға мүмкіндік береді. Ыңғайлы болуы үшін «Подбор» түймесін қолдана аласыз, ол барлық материал қалдықтарын және олардың санын қарауға мүмкіндік береді;
- «Счет затрат» және «Материалы» қойындыларына назар аударыңыз. Бұл параметрлер бір-бірімен байланысты. «Материалы» қойындысында «Счета-затрат» жанына құсбелгі қойылуы тиіс, әйтпесе барлық позициялар есеп саясатында әдепкі қойылған бір шотқа есептен шығарылып кетеді.
Төмендегі скринде «Подбор» түймесін басқанда ашылатын форма көрсетілген. Жұмысты ыңғайлы ету және тек физикалық қалдығы бар позицияларды көру үшін «Только остатки» түймесін белсенді етіңіз. Есептен шығарылатын позицияларды таңдасаңыз, олар автоматты түрде «Подобранные позиции» бөлігіне түседі. Одан кейін «Перенести в документ» түймесін басыңыз.
Материалдарды есептен шығару құжатын толтыру
1. Позицияларды кестелік бөлікте көрсету:
- Есептен шығаруға таңдалған позициялар құжаттың кестелік бөлігінде көрінеді. Барлық деректердің дұрыстығын тексеріңіз.
2. Шығын шоттары:
- «Материалы» қойындысында әр позиция үшін шығын шоттарын көрсетуге болады. Мысалы, «Яблочное повидло» 20-шотқа (негізгі өндіріс), ал су 25-шотқа (көмекші өндіріс) есептен шығарылуы мүмкін.
- Шығын шоттарын дұрыс бөлу үшін «Счета затрат» функциясы қосулы тұрғанына көз жеткізіңіз.
3. Шығындар бөлімшесі және номенклатуралық топ:
- Шығындар бөлімшесі: Шығындар қай бөлімшеге тиесілі екенін көрсетіңіз. Бұл учаске, дүкен, цех және т.б. болуы мүмкін.
- Номенклатуралық топ: Өнім қай топқа жататынын көрсетіңіз. Бұл шығын мен түсімді талдауға көмектеседі.
- Бұл өрістер жүйе параметрлерінде «Вести учет затрат по подразделениям» және «Использовать несколько номенклатурных групп» мәндері орнатылған жағдайда ғана қолжетімді болады.
4. Шығын бабы:
- Салық кодексін басшылыққа ала отырып шығын бабын таңдаңыз. Мысалы, «Еңбекақы шығыстары», «Материалдық шығындар».
- Кәсіпорын қажеттіліктеріне қарай шығын баптарының тізбесін кеңейтуге болады.
5. Практикалық кеңестер:
- Айды жабу кезінде қиындық туындамас үшін шағын ұйымдарда да анықтамалықта «Жалпы номенклатуралық топ» деген жазбаны ашық ұстау ұсынылады.
- Ірі компанияларда номенклатуралық топтар және бөлімшелер бойынша есеп жүргізу қажетті есептерді жедел алуға және айды уақтылы жабуға мүмкіндік береді.
Осы қадамдар 1С:Бухгалтерия 8.3 нұсқасында материалдарды есептен шығару үдерісін дұрыс ұйымдастырып, есептің дәлдігін және заңнама талаптарына сәйкестігін қамтамасыз етеді.
Барлық параметрлерді көрсеткеннен кейін «Закрыть и провести» түймесін басыңыз. Осыдан соң барлық өткізбелерді (проводки) қарап шыға аласыз.
Келешекте есеп жүргізу барысында ұқсас накладная қажет болса, оны жаңадан жасамай-ақ, 1С бағдарламасындағы стандартты құралдар арқылы көшіріп қолдануға болады.
1С:Бухгалтерия бағдарламасында орташа баға қалай есептелетінін «Яблочное повидло» позициясының мысалында және оның есепке қалай әсер ететінін егжей-тегжейлі қарастырайық.
1С-та орташа бағаны есептеу
1. Бастапқы деректер:
- Сізде «Яблочное повидло» бойынша екі түсім болды:
- 100 кг әрқайсысы 1000 рубльден, жалпы құны 100 000 рубль.
- 80 кг әрқайсысы 1200 рубльден, жалпы құны 96 000 рубль.
2. Есептен шығаруға дейінгі орташа баға:
- Орташа баға жалпы құнның жалпы санына қатынасы ретінде есептеледі:
[
text{Орташа баға} = frac{100,000 + 96,000}{100 + 80} = 1088{,}89 , text{рубль/кг}
]
- 120 кг-ды есептен шығару үшін:
[
1088{,}89 times 120 = 130,666{,}67 , text{рубль}
]
3. Есептен шығарудан және жаңа түсімнен кейін:
- Жаңа түсім: 50 кг әрқайсысы 1100 рубльден, жалпы құны 55 000 рубль.
- Жаңа орташа баға:
[
text{Орташа баға} = frac{100,000 + 96,000 + 55,000}{100 + 80 + 50} = 1091{,}30 , text{рубль/кг}
]
- 120 кг-ды есептен шығару үшін:
[
1091{,}30 times 120 = 130,956{,}52 , text{рубль}
]
4. Құнды түзету:
- Орташа бағаның екі есептеуінің айырмасы (130 956,52 — 130 666,67) айды жабу кезінде 1С-та «Корректировка стоимости номенклатуры» операциясы арқылы ескеріледі.
- 1С сомаларды дөңгелектейтінін есте сақтаңыз, сондықтан, мысалы, 1 копейка деңгейінде шағын айырма болуы мүмкін.
Бұл есептеулер материалдар құнының есепте дәл және дұрыс көрінуіне көмектеседі.
FIFO әдісі бойынша есептеу
1. Бастапқы деректер:
- Бірінші түсім: 100 кг әрқайсысы 1000 рубльден, жалпы құны 100 000 рубль.
- Екінші түсім: 80 кг әрқайсысы 1200 рубльден, жалпы құны 96 000 рубль.
2. 120 кг-ды есептен шығару:
- FIFO әдісіне сәйкес алдымен бірінші түсімнен 100 кг есептен шығарылады:
[
100 , text{кг} times 1000 , text{руб/кг} = 100,000 , text{рубль}
]
- Содан кейін екінші түсімнен қалған 20 кг есептен шығарылады:
[
20 , text{кг} times 1200 , text{руб/кг} = 24,000 , text{рубль}
]
3. Жалпы шығын сомасы:
- FIFO әдісі бойынша есептен шығару құнының жалпы сомасы:
[
100,000 + 24,000 = 124,000 , text{рубль}
]
FIFO әдісі материалдардың құнын келіп түсу ретімен дәл есепке алуға мүмкіндік береді, бұл жарамдылық мерзімі шектеулі тауарларды есепке алу үшін әсіресе пайдалы болуы мүмкін.
Материалдарды есептен шығару кезінде тағы нені білу маңызды
1. Есептен шығару мен пайдалануды сәйкестендіру:
- Идеалда, есептен шығарылған материалдар сол айдың өзінде өндірісте пайдаланылуы керек. Бұл шығындарды тиісті кезеңнің есептілігінде дәл көрсетуге мүмкіндік береді.
2. Сәйкессіздік кезінде практикалық шешімдер:
- Іс жүзінде материалдарды есептен шығарылған айда толық пайдалану әрдайым мүмкін бола бермейді. Мұндай жағдайда мына тәсілдерді қолдануға болады:
- Қоймалар арасындағы ауыстыру: Материалдарды беруді қоймалар арасындағы ауыстыру ретінде көрсетіңіз. Мұны 10-шотының жекелеген субшотында немесе сол шоттағы жеке қоймада жүргізуге болады.
- Нақты есептен шығару: Материалдарды есептен шығару нақты пайдаланылған көлем негізінде жүргізілуі тиіс. Бұл есепте артық немесе кем шығудан сақтайды.
3. Ауыстыруларды есепке алу:
- Материалдарды ауыстыру құжаттарын дұрыс рәсімдеу маңызды. Бұл есептің айқындылығы мен дәлдігін қамтамасыз етеді және тексеріс немесе аудит кезінде көмектеседі.
Осы ұсыныстар 1С:Бухгалтерияда материалдарды есептен шығаруды тиімді басқаруға және есептің дәлдігін қамтамасыз етуге көмектеседі.
Егер Сізде қосымша сұрақтар болса немесе 1С бойынша өзге мәселелерге көмек қажет болса, хабарласыңыз!
