1. Кіріспе
01.10.2021 жылдан бастап Алып тастау тізбесіне кіретін өнімдер бойынша тауарларға ілеспе жүкқұжаттарды (ТІЖ) рәсімдеудің пилоттық жобасы іске қосылды. Жобаның мақсаты — тауар қозғалысын рәсімдеу мен бақылауды автоматтандыру, бұл саудаға қатысушылардың өзара әрекетін едәуір жеңілдетеді. Жобаға дұрыс қатысу үшін салық төлеушілер бірқатар дайындық қадамдарын орындауы қажет.
2. ТІЖ рәсімдеуге дайындық
ТІЖ рәсімдеуді бастамас бұрын келесі әрекеттерді орындаңыз:
- ЭСФ АЖ-де қызметкерлерге құқық беру: ТІЖ-пен жұмыс істейтін барлық қызметкерлер ЭСФ АЖ-де тіркелуі тиіс. Ол үшін оларға ТІЖ-пен жұмыс істеу құқықтарын беру қажет.
- Виртуалды қоймалар құру: әр салық төлеуші ТІЖ-ді дұрыс рәсімдеу үшін виртуалды қоймалар жасап, оларға өнім қалдықтарын енгізуге міндетті.
- ТІЖ рәсімдеу мерзімдерін айқындау: ТІЖ қашан жазылуы тиіс, ал қашан талап етілмейтінін нақтылап алыңыз.
- Мерзімдерді бұзғаны үшін жауапкершілік: ТІЖ жазудан бас тарту немесе рәсімдеу мерзімдерін бұзудың салдарын түсіну маңызды.
- ЭСФ-ны ТІЖ-ге байланыстырып/байланыстырмай рәсімдеу: ЭСФ-ны дұрыс рәсімдеуді және құжаттарға түзетулер енгізуді меңгеріңіз.
- Сатып алушының ТІЖ-ді растауы: Қай кезде ТІЖ-ді сатып алушы растауы керектігін және қашан қажет еместігін біліңіз.
- Әр санаттағы сатып алушыларға ТІЖ рәсімдеу: Әртүрлі клиент түрлері үшін ТІЖ қалай рәсімделетінін үйреніңіз.
3. ЭСФ АЖ-де қызметкерлерге құқық беру
ТІЖ-пен жұмыс істеу үшін қызметкерлеріңіз (қоймашылар, есепшілер, жабдықтаушылар және өзге мамандар) ЭСФ АЖ-де тіркеліп, тиісті құқықтарға ие болуы тиіс.
- ТІЖ-пен жұмыс істеу құқықтары:
- ТІЖ қалыптастыру және растау.
- ТІЖ-дің қара жобасын жасау.
- ТІЖ көру.
Құқықтар құрамы қызметкер орындайтын функцияларға байланысты. Мысалы, қоймашыға тек ТІЖ-дің қара жобасын жасау құқығын, ал есепшіге — соңғы құжаттарды жіберу құқығын беруге болады.
4. Виртуалды қоймалар құру
Тауарды дұрыс есепке алып, ТІЖ рәсімдеу үшін салық төлеуші виртуалды қоймалар жасауы қажет:
- Бастапқыда жүйе Бөлінбеген қойманы ұсынады, ол «аралық» қойма болып саналады және онымен операция жасауға болмайды.
- Салық төлеуші қажеттілігіне қарай қосымша виртуалды қоймалар құрады. Виртуалды қоймалар саны бизнестің ерекшелігіне қарай өзгеруі мүмкін, бірақ акциздік тауарлар бойынша лицензия саны мен виртуалды қоймалар саны қатаң сәйкес келуі тиіс.
Виртуалды қойманы құру тәсілдері:
- 1С-тің есеп жүйесінде.
- ЭСФ АЖ-де виртуалды қойма баптаулары арқылы.
5. Алып тастау тізбесіндегі тауар қалдықтарын виртуалды қоймаларға енгізу
ТІЖ-ді дұрыс жазу үшін өнім қалдықтарын виртуалды қоймаларға енгізу қажет. Бұл Алып тастау тізбесіне түсетін тауарлар үшін міндетті рәсім.
- Егер тауар виртуалды қоймада есепте тұрмаса, оған ТІЖ рәсімдеу мүмкін емес.
- Қалдықтарды толық немесе бөліп енгізуге болады. Мысалы, қоймада 600 бірлік болса, ал ТІЖ үшін 10 бірлік керек болса, онда виртуалды қоймада кемінде 10 бірлік көрсетілуі тиіс.
Қалдықтарды ЭСФ АЖ арқылы қолмен не 1С арқылы API және ЭДВС құжатын пайдаланып енгізуге болады.
6. Алып тастау тізбесіндегі тауарлар бойынша ТІЖ рәсімдеу мерзімдері
01.10.2021 жылдан бастап ТІЖ мына жағдайларда рәсімделеді:
- ЕАЭО-ға шығару кезінде (жеңіл автокөлікпен шығаруды қоспағанда).
- Қазақстан аумағында сату кезінде (бөлшек сауданы қоспағанда).
- ЕАЭО-ға әкелу кезінде.
- Өнімді басқа елдерге шығару кезінде.
Маңызды: Қазақстанда ТІЖ бойынша пилот тек тауарларды сату бөлігіне қатысты (бөлшек сауданы қоспағанда). Барлық шығару және әкелу операциялары бойынша ТІЖ рәсімдеу міндетті.
ТІЖ мына жағдайларда жазылмайды:
- Соңғы тұтынушыға бөлшек саудада сату.
- Бір салық төлеушінің қоймалары арасындағы орын ауыстыру.
- Құрылымдық бөлімшелер арасындағы орын ауыстыру.
7. ТІЖ рәсімдеу және 1С-тегі есеп
- 1С-те ТІЖ рәсімделген кезде өнім жеткізушінің виртуалды қоймасында резервке қойылады.
- Сатып алушы ТІЖ-ді растағаннан кейін тауар жеткізушінің виртуалды қоймасынан шығарылып, сатып алушының қоймасына өткізіледі.
- ТІЖ-ді 1С-те де, ЭСФ АЖ-де де рәсімдеуге болады. ТІЖ ЭСФ АЖ-де расталғаннан кейін ақпарат 1С-ке беріледі.
8. ТІЖ алу, қабылдамау және растау
- Сатып алушы ТІЖ алған кезде оны 1С-те немесе ЭСФ АЖ-де растауы не қабылдамауы тиіс.
- ТІЖ расталса, тауар автоматты түрде сатып алушының қоймасына өтеді.
- ТІЖ қабылданбаса, тауар сатып алушының қоймасына өтпейді және жеткізушінің қоймасында қолжетімді болып қалады.
9. ТІЖ-ге өзгерістер енгізу
Егер ТІЖ-де қате (мысалы, сан немесе құн қате) жіберілсе, сатып алушы құжатты растағанға немесе қабылдамағанға дейін өзгерістер енгізу қажет. Одан кейін түзету мүмкін болмайды — мұндай жағдайда ТІЖ-ді қайтарып алып, жаңасын рәсімдеу керек.
10. ТІЖ бойынша ЭСФ рәсімдеу
Алып тастау тізбесіндегі тауарлар бойынша ЭСФ (электрондық шот-фактура) рәсімделеді. ЭСФ ТІЖ-ге байланыстырылуы да, байланыстырылмауы да мүмкін:
- Байланыстырмай: «NON SNT» уақытша механизмі Переченьге кірмейтін тауарларға ЭСФ жазуға мүмкіндік береді.
- Байланыстырып: ТІЖ мен ЭСФ-дегі тауар туралы ақпарат толық сәйкес келуі тиіс.
11. ТІЖ рәсімдеу мерзімдерін бұзғаны үшін жауапкершілік
Қазіргі таңда пилоттық жоба аясында ТІЖ рәсімдеу мерзімдерін бұзғаны немесе ТІЖ жазудан бас тартқаны үшін әкімшілік жауапкершілік қолданылмайды. Алайда пилот аяқталғаннан кейін ТІЖ жазудан бас тарту және мерзімдерді бұзу үшін әкімшілік жауапкершілік пен айыппұлдар қарастырылады.
12. Қорытынды
ТІЖ рәсімдеудің пилоттық жобасына қатысу мұқияттылықты және барлық талаптарды сақтауды қажет етеді: виртуалды қоймаларды дайындау, өнім қалдықтарын дұрыс енгізу және құжаттармен жұмысты дұрыс баптау. Үдерістің барлық кезеңдерін және жүйемен жұмыс істеу қағидаларын түсіну ТІЖ-ді тиімді әрі қателіксіз жазуға және өнім есебін дұрыс жүргізуге мүмкіндік береді.
