Жеткізушіге тауарды қайтару — компаниялардың жұмысында жиі кездесетін жағдай: өнім ақаулы шығуы мүмкін, шарт талаптарына сай келмеуі ықтимал немесе қажетті мөлшерден артық жеткізілуі мүмкін. Алайда қайтару рәсімі құжаттарды дұрыс ресімдеуді талап етеді, әйтпесе бухгалтерлік есеп пен салықтық есептілікте қиындықтар тууы мүмкін.
Қайтару жүкқұжаты деген не және ол қашан қажет
Қазақстандағы қайтару жүкқұжаты — тауардың жеткізушіге кері берілгенін растайтын құжат. ҚР заңнамасында мұндай жүкқұжаттың бірыңғай бекітілген нысаны жоқ, сондықтан ұйым бастапқы құжаттарға қойылатын талаптарды ескере отырып, өз бланкін әзірлей алады.
Құжатта мына негізгі деректер көрсетілуі тиіс:
- жеткізуші мен сатып алушының деректемелері;
- құжаттың күні мен нөмірі;
- қайтарылатын тауар туралы мәліметтер;
- өнімнің саны мен құны;
- қайтару себебі;
- тауарды сатып алуға негіз болған шарт пен бастапқы құжаттың деректемелері.
Қайтару жүкқұжаты тауарды беру фактісін растайды және бухгалтерлік әрі салықтық есеп деректерін түзету үшін пайдаланылады.
Жеткізушіге тауарды қайтару үшін қандай құжаттар керек
Тауарды қайтаруды ресімдеу үшін әдетте мына құжаттар қажет:
- жеткізушімен жасалған шарт;
- тауардың бастапқы сатып алынғанын растайтын құжат;
- қайтару жүкқұжаты;
- қосымша шот-фактура (ҚҚС бойынша айналымды түзету қажет болса).
Егер қайтару мәміле шарттарының өзгеруімен, тауар құнының түзетілуімен, жеңілдік берілуімен немесе айналым көлеміне әсер ететін өзге мән-жайлармен байланысты болса, ҚР Салық кодексінің талаптарына сәйкес түзету құжаттарын ресімдеу қажет.
Тауарды қайтаруда қосымша ЭШФ
Өнім қайтарылғанда қосымша электрондық шот-фактураны (ЭШФ) ресімдеу қажет болуы мүмкін. ҚР Салық кодексінің 500-бабы 1-тармағы 1) тармақшасына сәйкес, айналым мөлшері 464-бапқа сай түзетілетін жағдайларда қосымша шот-фактураны жеткізуші жазып береді.
Құжат мына мерзімдерде ресімделеді:
- өткізу бойынша айналым жасалған күннен бұрын емес;
- өткізу бойынша айналым жасалған күннен кейін 15 күнтізбелік күннен кешіктірмей.
Салық салынатын не салынбайтын айналым мөлшері өзгерсе, түзету қолданылады. Мысалы, мынадай жағдайларда:
- тауар толық не ішінара қайтарылса;
- баға өзгерсе;
- жеңілдік берілсе;
- шарт талаптары өзгерсе;
- өтемақы төленсе.
Түзету сомасы оның жүргізілуіне негіз туындаған салықтық кезеңде көрсетіледі.
Жеткізуші ҚҚС бойынша есептен алынған болса, тауарды қалай қайтару керек
Жеткізуші ҚҚС бойынша есептен алынған жағдайда бұл мәселеге бөлек назар аудару қажет.
Егер тауарды қайтару бұрын сатылған өнімнің құнын өзгертсе, салық салынатын айналымды түзету қажет. Ол үшін түзетуге негізді растайтын құжаттар және қосымша шот-фактура қажет.
Егер жеткізуші енді ҚҚС төлеуші болмаса, қайтарылатын тауар бойынша ҚҚС өнімнің құнына қосылады және бұрын есепке жатқызылған ҚҚС сомасы есепке жатқызудан алынып тасталады.
Қазақстанда жеткізушіге тауарды қайтару бойынша өткізбелер
Тауар қайтарылғанда сатып алушы бухгалтерлік есепте операцияларды мына өткізілістермен көрсетеді:
| Операция | Дебет | Кредит |
|---|---|---|
| Тауарды жеткізушіге қайтару | 1270 | 1330 |
| Бұрын есепке жатқызылған ҚҚС-ты түзету | 1270 | 1420 |
| Жеткізушіден ақша қаражатының түсуі | 1010, 1030 | 1270 |
Өткізілістер ұйымның есеп саясаты мен операцияның сипатына байланысты өзгеруі мүмкін.
1С жүйесінде жеткізушіге тауарды қайтаруды қалай ресімдеу
Бағдарламада 1С:Бухгалтерия тауар қайтаруды «Возврат товаров от покупателя» құжаты арқылы ресімдеуге болады.
Құжатты жасау үшін негіз ретінде бастапқы өткізуді рәсімдеген құжатты қолдану ұсынылады. Бұл тауар деректерін автоматты түрде толтыруға мүмкіндік береді:
- Тауар босатылған «Реализация товаров и услуг» құжатын ашыңыз.
- Оның негізінде қайтару құжатын жасаңыз.
- Толтырылған деректерді тексеріңіз.
- Қажет болса, қайтарылатын тауарлардың санын не тізімін өзгертіңіз.
- Құжатты өткізіңіз.
Егер бүкіл партия емес, тек бір бөлігі қайтарылса, кестелік бөліктегі деректерді қолмен түзетуге болады. Операция өткізілгеннен кейін бағдарлама бастапқы өткізумен салыстырғанда кері өткізілістерді қалыптастырады:
- тауардың қоймаға қайта түсуін көрсетеді;
- реализациядан түскен табысты кері өткізеді;
- қарсы тараппен өзара есеп айырысуды түзетеді;
- сату кезіндегі есептелген ҚҚС сомасының өзгерісін көрсетеді.
Бұл операцияларды қолмен түзетпей-ақ бухгалтерлік және салықтық есептің дұрыстығын қамтамасыз етеді.
Тауарды қайтаруды ресімдеудегі жиі қателер
Қайтарумен жұмыс істегенде компаниялар жиі мына мәселелерге ұшырайды:
- Растайтын құжаттар ресімделмейді. Тек тауарды кері беру фактісі жеткіліксіз: операцияны құжатпен растау қажет.
- ҚҚС дұрыс көрсетілмейді. Қайтару кезінде айналымды түзету және қосымша ЭШФ ресімдеу қажет-қажет еместігін ескеру маңызды.
- 1С-те негіз құжатсыз қолмен қайтару жасалады. Бұл тауар саны, құны және өткізілістер бойынша қателер тәуекелін арттырады.
- Жеткізушінің ҚҚС мәртебесі тексерілмейді. Жеткізуші ҚҚС бойынша есептен алынған болса, операцияны көрсету тәртібі өзгереді.
Қорытынды
Қазақстанда қайтару жүкқұжатын ресімдеу мұқияттылықты және есепте дұрыс көрсетуді қажет етеді. Негізгі құжаттар — қайтару жүкқұжаты және қажет болғанда қосымша ЭШФ.
1С-те қайтаруды бастапқы өткізуді негізге ала отырып ресімдеуге болады, бұл қажетті бухгалтерлік қозғалыстарды автоматты түрде қалыптастыруға және қателер тәуекелін азайтуға көмектеседі. Қайтаруды дұрыс ресімдеу есептіліктегі алшақтықтарды және салықтық тексерулер кезінде туындайтын проблемаларды болдырмауға мүмкіндік береді.
